Martin Wolf: Ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για νέες χρηματοπιστωτικές κρίσεις…
Οι παγκόσμιες ανισορροπίες, τα ιστορικά διδάγματα και ο ρόλος των ΗΠΑ ως «ισορροπιστή» του διεθνούς συστήματος
Οι παγκόσμιες εξωτερικές ανισορροπίες βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής συζήτησης, όπως επισημαίνει ο Martin Wolf στους Financial Times . Οι εντάσεις γύρω από το πώς προσαρμόζονται τα ισοζύγια πληρωμών επανέρχονται σχεδόν κάθε δύο δεκαετίες, με ιστορικά παραδείγματα που ξεκινούν από τη δεκαετία του 1920 έως την κατάρρευση του Bretton Woods. Οι ανισορροπίες αυτές δεν είναι τεχνικό ζήτημα, αλλά άμεσα συνδεδεμένες με την εθνική ισχύ, την απασχόληση, τη βιομηχανική παραγωγή και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ο Wolf υποστηρίζει ότι βρισκόμαστε σε μια «νεομερκαντιλιστική» εποχή, όπου τα εμπορικά πλεονάσματα και τα ελλείμματα αποτελούν πηγή γεωπολιτικών τριβών. Η ιστορία του Μεσοπολέμου δείχνει πόσο εύθραυστες μπορούν να γίνουν οι οικονομίες όταν οι μεγάλες δυνάμεις δεν προσαρμόζουν τις πολιτικές τους, με τις ΗΠΑ τότε να λειτουργούν ως κυρίαρχος πιστωτής και ταυτόχρονα ως πηγή παγκόσμιας αστάθειας.
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα του άρθρου είναι ότι οι πλεονασματικές χώρες –όπως η Κίνα, η Γερμανία και η Ιαπωνία– δεν είναι τόσο ισχυρές όσο φαίνονται. Η πίεση να ενισχύσουν την εγχώρια ζήτηση οδηγεί συχνά σε φούσκες, όπως συνέβη στην Ιαπωνία τη δεκαετία του 1980 και στην Κίνα μετά το 2008. Αντίστοιχα, η Γερμανία αναγκάστηκε να χρηματοδοτήσει τις ελλειμματικές χώρες της ευρωζώνης για να αποτρέψει τη διάλυση της νομισματικής ένωσης.
Παράλληλα, οι ελλειμματικές χώρες –με κυρίαρχο παράδειγμα τις ΗΠΑ– διαθέτουν ισχύ επειδή μπορούν να δανείζονται στο δικό τους νόμισμα. Τα αμερικανικά ελλείμματα λειτουργούν ως «αντίβαρο» στα πλεονάσματα άλλων οικονομιών, αλλά συνοδεύονται από δύο σοβαρές αδυναμίες: υπερβολική συσσώρευση χρέους και αποδυνάμωση της παραγωγικής βάσης. Αυτές οι πιέσεις τροφοδοτούν πολιτικές εντάσεις στο εσωτερικό, όπως οι δασμοί και οι εμπορικοί πόλεμοι.
Ο Wolf προειδοποιεί ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν μπορούν να διαχειριστούν από μόνες τους αυτές τις ανισορροπίες. Η εποχή του φιλελεύθερου καπιταλισμού φαίνεται να φτάνει στο τέλος της, χωρίς να έχει ακόμη διαμορφωθεί ένα νέο σταθερό πλαίσιο. Με τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο να λειτουργούν ως «τελευταίοι ισορροπιστές» του συστήματος, η παγκόσμια οικονομία κινείται προς νέες κρίσεις, εκτός αν υπάρξει συντονισμένη αλλαγή πορείας.
