Η παγκόσμια ελίτ κρύβει 3,55 τρισ. δολάρια σε φορολογικούς παραδείσους
Δέκα χρόνια μετά τα Panama Papers, ο αφορολόγητος υπεράκτιος πλούτος του 0,1% ξεπερνά τον συνολικό πλούτο του φτωχότερου μισού της ανθρωπότητας
Μια δεκαετία μετά τις αποκαλύψεις των Panama Papers, η Oxfam επανέρχεται με μια νέα ανάλυση που αποτυπώνει το μέγεθος της παγκόσμιας φοροδιαφυγής από τους υπερπλούσιους. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το πλουσιότερο 0,1% του πλανήτη κρύβει σε υπεράκτιους φορολογικούς παραδείσους πλούτο ύψους 3,55 τρισ. δολαρίων, ποσό που υπερβαίνει τον συνολικό πλούτο του φτωχότερου 50% της ανθρωπότητας. Η έκθεση δημοσιεύεται με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από τη διαρροή των 11,5 εκατομμυρίων εγγράφων της Mossack Fonseca, που αποκάλυψαν τον μηχανισμό απόκρυψης περιουσιών πολιτικών, επιχειρηματιών και διασημοτήτων.
Η Oxfam εκτιμά ότι το 2024 περίπου 3,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ βρισκόταν «παρκαρισμένο» σε offshore λογαριασμούς και εταιρείες, με το 80% αυτού του ποσού να ανήκει στο πλουσιότερο 0,1%. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι μια ακόμη μικρότερη ομάδα, το 0,01% των υπερπλουσίων, κατέχει σχεδόν το μισό του αφορολόγητου υπεράκτιου πλούτου. Η οργάνωση κάνει λόγο για έναν «σκιώδη κόσμο» όπου οι οικονομικά ισχυροί μετακινούν τεράστια κεφάλαια μακριά από τη φορολόγηση, υπονομεύοντας τη χρηματοδότηση δημόσιων υπηρεσιών και ενισχύοντας τις κοινωνικές ανισότητες.
Παρότι η υιοθέτηση του συστήματος αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών (AEOI) το 2016–2017 περιόρισε ένα μέρος της αφορολόγητης υπεράκτιας περιουσίας, η πρόοδος παραμένει άνιση. Πολλές χώρες του Παγκόσμιου Νότου εξακολουθούν να μένουν εκτός του συστήματος, παρά την επιτακτική ανάγκη τους για φορολογικά έσοδα. Από το 2018 και μετά, το ποσοστό του αφορολόγητου υπεράκτιου πλούτου παραμένει σταθερά υψηλό, μεταξύ 2% και 4% του παγκόσμιου ΑΕΠ, δείχνοντας ότι το πρόβλημα δεν έχει αντιμετωπιστεί ουσιαστικά.
Η Oxfam καλεί τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε βαθιές μεταρρυθμίσεις: ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας για τη φορολόγηση των υπερπλουσίων, δημιουργία παγκόσμιου μητρώου περιουσιακών στοιχείων, αύξηση των πραγματικών φορολογικών συντελεστών για το πλουσιότερο 1% και επιβολή φόρων ακραίου πλούτου. Όπως τονίζει, η συγκέντρωση τεράστιων αφορολόγητων περιουσιών στα χέρια ελάχιστων υπονομεύει τη δημοκρατία, αποδυναμώνει τα δημόσια συστήματα υγείας και παιδείας και επιβαρύνει δυσανάλογα τους πολίτες που πληρώνουν κανονικά τους φόρους τους.
Η υπόθεση των Panama Papers παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα διαρροής εγγράφων στην ιστορία, αποκαλύπτοντας πάνω από 214.000 υπεράκτιες εταιρείες που χρησιμοποιήθηκαν για απόκρυψη πλούτου. Δέκα χρόνια μετά, η νέα ανάλυση δείχνει ότι, παρά τις διεθνείς πρωτοβουλίες, η παγκόσμια ελίτ εξακολουθεί να διατηρεί τεράστια περιθώρια φοροαποφυγής, αφήνοντας τα κράτη να αναζητούν λύσεις σε ένα σύστημα που παραμένει βαθιά άνισο.
