Η παγίδα του εύκολου πλουτισμού στα social media
Η άνοδος των finfluencers, η ψευδαίσθηση του γρήγορου κέρδους και οι κίνδυνοι για χιλιάδες νέους που επενδύουν χωρίς καθοδήγηση
Τα social media έχουν εξελιχθεί σε βασική πηγή οικονομικής ενημέρωσης για χιλιάδες νέους, με σύντομα βίντεο στο TikTok, reels στο Instagram και κανάλια στο YouTube να υπόσχονται εύκολες λύσεις σε σύνθετα οικονομικά ζητήματα. Οι λεγόμενοι finfluencers έχουν αποκτήσει σημαντική επιρροή, συχνά λειτουργώντας ως «σύμβουλοι» για επενδύσεις, κρυπτονομίσματα και μετοχές, χωρίς όμως να διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις ή πιστοποιήσεις. Ο Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Διαδικτύου, Νίκος Βασιλάκος, μιλώντας στο topontiki.gr, επισημαίνει ότι η νέα αυτή πραγματικότητα κρύβει σοβαρούς κινδύνους για τους χρήστες που βασίζουν οικονομικές αποφάσεις σε επιφανειακό περιεχόμενο.
Όπως εξηγεί, τα social media έχουν συμβάλει θετικά στην εξοικείωση του κοινού με βασικές οικονομικές έννοιες, από τον πληθωρισμό και την αποταμίευση μέχρι τα ETFs και τον ανατοκισμό. Πολλοί δημιουργοί περιεχομένου προσφέρουν πράγματι χρήσιμες συμβουλές για τη διαχείριση χρημάτων και τον έλεγχο των εξόδων. Ωστόσο, η ευκολία πρόσβασης στη γνώση συνοδεύεται από μια επικίνδυνη απλοποίηση σύνθετων επενδυτικών θεμάτων, τα οποία δεν μπορούν να αποδοθούν με ακρίβεια μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Ο Βασιλάκος τονίζει ότι οι επενδύσεις απαιτούν ανάλυση, κατανόηση κινδύνων και εξατομικευμένη στρατηγική, στοιχεία που απουσιάζουν από τα περισσότερα viral βίντεο. Η κουλτούρα του «εύκολου πλουτισμού» που προβάλλεται στα social media δημιουργεί μια στρεβλή εικόνα επιτυχίας, παρουσιάζοντας μόνο τις θετικές ιστορίες και αποκρύπτοντας τις απώλειες όσων παρασύρθηκαν από παρόμοιες συμβουλές. Η ψευδαίσθηση ότι κάποιος μπορεί να κερδίσει χιλιάδες ευρώ μέσα σε μία ημέρα οδηγεί πολλούς σε παρορμητικές και συχνά ζημιογόνες αποφάσεις.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η χρήση ψυχολογικής πίεσης από ορισμένους creators, οι οποίοι αξιοποιούν φράσεις όπως «αγόρασε τώρα πριν εκτοξευτεί» για να επηρεάσουν το κοινό τους. Σύμφωνα με τον Βασιλάκο, οι υποσχέσεις για σίγουρα κέρδη αποτελούν το πιο ξεκάθαρο προειδοποιητικό σημάδι, καθώς στον κόσμο των επενδύσεων τίποτα δεν είναι εγγυημένο. Παράλληλα, πολλοί influencers προωθούν άγνωστα κρυπτονομίσματα ή μετοχές έχοντας οικονομικό όφελος, οδηγώντας σε φαινόμενα χειραγώγησης που αφήνουν τους χρήστες με σημαντικές απώλειες.
Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα affiliate links, μέσω των οποίων αρκετοί creators λαμβάνουν προμήθειες όταν οι ακόλουθοί τους ανοίγουν λογαριασμούς σε συγκεκριμένες πλατφόρμες. Ο Βασιλάκος επισημαίνει ότι τέτοιες πρακτικές πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη, καθώς συχνά υπονομεύουν την αντικειμενικότητα των συμβουλών. Διαχωρίζει τους αξιόπιστους δημιουργούς, που εστιάζουν σε μακροπρόθεσμες στρατηγικές και σωστή διαχείριση κινδύνου, από τους «γκουρού» του διαδικτύου που προβάλλουν πολυτελή ζωή και υπόσχονται γρήγορο πλουτισμό.
Ο ίδιος καλεί τους πολίτες να κάνουν πάντα τη δική τους έρευνα πριν επενδύσουν χρήματα και να μην βασίζονται αποκλειστικά σε όσα βλέπουν στα social media. Υπογραμμίζει ότι όσοι διαθέτουν σημαντικό κεφάλαιο πρέπει να απευθύνονται σε αδειοδοτημένους συμβούλους επενδύσεων, ενώ οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να λειτουργήσουν μόνο ως αφετηρία ενημέρωσης και όχι ως οδηγός για οικονομικές αποφάσεις.
