Η μεγάλη αυταπάτη της ανάπτυξης: Η Ελλάδα στη 172η θέση παγκοσμίως με τεράστιο έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο
Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας πίσω από τους ρυθμούς ανάπτυξης, η αδυναμία των εξαγωγών να καλύψουν τις εισαγωγές και η επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου, με το δεύτερο μεγαλύτερο έλλειμμα από το 2012.
Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες, παρά τους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια. Στο επίκεντρο βρίσκεται το εμπορικό ισοζύγιο, καθώς η αξία των εισαγόμενων αγαθών υπερβαίνει σημαντικά εκείνη των ελληνικών εξαγωγών. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει το πρόβλημα της περιορισμένης εξαγωγικής δυναμικής της χώρας και θέτει ερωτήματα για την ποιότητα και τη βιωσιμότητα του αναπτυξιακού μοντέλου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία η Ελλάδα κατατάσσεται στην 172η θέση παγκοσμίως ως προς το εμπορικό της ισοζύγιο, ενώ το έλλειμμα στις συναλλαγές αγαθών έχει φτάσει στο δεύτερο υψηλότερο επίπεδο από το 2012. Η συγκεκριμένη εικόνα αποτυπώνει τη δυσκολία της εγχώριας παραγωγής να καλύψει μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης, αλλά και την εξάρτηση της οικονομίας από προϊόντα που προέρχονται από το εξωτερικό.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην ποσότητα των εισαγωγών, αλλά συνδέεται και με τη διάρθρωση της ελληνικής παραγωγής. Όταν μια οικονομία χρειάζεται να εισάγει μεγάλο μέρος των αγαθών που καταναλώνει ή χρησιμοποιεί για την παραγωγική της δραστηριότητα, σημαντικό τμήμα της σχετικής δαπάνης κατευθύνεται σε επιχειρήσεις του εξωτερικού. Αντίθετα, η ενίσχυση των εγχώριων παραγωγικών δυνατοτήτων και η αύξηση των εξαγωγών μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας στο εσωτερικό της χώρας.
Η απόσταση ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και στις επιδόσεις του εμπορικού ισοζυγίου αποτελεί μία από τις βασικές προκλήσεις για την ελληνική οικονομία. Η αύξηση του ΑΕΠ δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι ενισχύεται στον ίδιο βαθμό η παραγωγική βάση ή ότι βελτιώνεται η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων. Η σύνθεση της ανάπτυξης, η παραγωγικότητα, οι επενδύσεις σε παραγωγικούς κλάδους και η δυνατότητα διείσδυσης σε ξένες αγορές παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες για τη μακροπρόθεσμη πορεία της χώρας.
Το εμπορικό έλλειμμα συνδέεται, επίσης, με την ανάγκη ενίσχυσης της εγχώριας βιομηχανίας, της μεταποίησης και των επιχειρήσεων που μπορούν να παράγουν ανταγωνιστικά προϊόντα για τις διεθνείς αγορές. Η αναβάθμιση των παραγωγικών υποδομών, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και η βελτίωση της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων αποτελούν βασικές παραμέτρους για τη διεύρυνση της εξαγωγικής βάσης.
Η εικόνα του εμπορικού ισοζυγίου επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της παραγωγής και της ανταγωνιστικότητας. Η θέση της Ελλάδας στη διεθνή κατάταξη και το μέγεθος του ελλείμματος αναδεικνύουν τις πιέσεις που εξακολουθούν να ασκούνται από τη σχέση εισαγωγών και εξαγωγών, σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομική μεγέθυνση αποτελεί κεντρικό στοιχείο της κυβερνητικής πολιτικής.
