Η καρέτα‑καρέτα ως φυσικός αντίπαλος του λαγοκέφαλου: Τι αποκαλύπτουν οι επιστήμονες
Η θαλάσσια χελώνα μπορεί να περιορίζει έναν από τους πιο επικίνδυνους εισβολείς της Μεσογείου
Για χρόνια ο λαγοκέφαλος θεωρούνταν ένας από τους πιο ανθεκτικούς και επιθετικούς εισβολείς των ελληνικών θαλασσών. Το τοξικό ψάρι, που έφτασε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, εξαπλώθηκε ραγδαία, προκαλώντας σοβαρές ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία, μείωση πληθυσμών ψαριών και ανησυχία για τη δημόσια υγεία λόγω της ισχυρής τετροδοτοξίνης που περιέχει. Η παρουσία του έχει διαταράξει την ισορροπία ολόκληρων οικοσυστημάτων, ενώ οι ψαράδες τον χαρακτηρίζουν έναν από τους μεγαλύτερους εχθρούς τους.
Παρά την επικράτηση του λαγοκέφαλου, πρόσφατες επιστημονικές έρευνες έφεραν στο φως ένα απρόσμενο εύρημα: η θαλάσσια χελώνα καρέτα‑καρέτα φαίνεται να τρέφεται με λαγοκέφαλους, ακόμη και μεγάλου μεγέθους. Η ανακάλυψη προέκυψε από εξετάσεις στομαχιών νεκρών χελωνών που ξεβράστηκαν σε ακτές της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου, όπου εντοπίστηκαν υπολείμματα του επικίνδυνου ψαριού. Το γεγονός προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο λαγοκέφαλος διαθέτει δύο ισχυρούς μηχανισμούς άμυνας: φουσκώνει το σώμα του όταν απειλείται και περιέχει νευροτοξίνη που μπορεί να αποβεί θανατηφόρα για πολλά είδη.
Η καρέτα‑καρέτα, γνωστή για τις ισχυρές γνάθους της, έχει διατροφή που περιλαμβάνει οργανισμούς με σκληρό κέλυφος, όπως καβούρια και αχινούς. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι διαθέτει φυσική ανθεκτικότητα στις τοξίνες του λαγοκέφαλου ή μηχανισμούς που της επιτρέπουν να διαχειρίζεται τις ποσότητες τετροδοτοξίνης που προσλαμβάνει. Αν και το φαινόμενο βρίσκεται ακόμη υπό μελέτη, η οικολογική του σημασία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική.
Η Ελλάδα φιλοξενεί μερικούς από τους μεγαλύτερους και πιο σταθερούς πληθυσμούς καρέτα‑καρέτα στη Μεσόγειο, με παραλίες ωοτοκίας σε Ζάκυνθο, Κυπαρισσιακό, Κρήτη και Πελοπόννησο. Η προστασία των περιοχών αυτών είχε μέχρι σήμερα στόχο τη διατήρηση ενός απειλούμενου είδους. Τα νέα δεδομένα προσθέτουν μια ακόμη διάσταση: η ενίσχυση των πληθυσμών της χελώνας μπορεί να συμβάλει στον φυσικό περιορισμό ενός από τα πιο προβληματικά ξενικά είδη της Μεσογείου.
Παράλληλα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η καρέτα‑καρέτα δεν μπορεί να εξαλείψει τον λαγοκέφαλο, καθώς οι πληθυσμοί του είναι ήδη τεράστιοι και η αναπαραγωγή του εξαιρετικά γρήγορη. Το είδος γεννά εκατομμύρια αυγά, από τα οποία επιβιώνει σημαντικό ποσοστό, ενώ οι γόνοι του αποτελούν τροφή για ζαργάνες, λούτσους, παλαμίδες και μαγιάτικα. Για τον λόγο αυτό, αρκετά κράτη επιδοτούν τους ψαράδες ώστε να αλιεύουν λαγοκέφαλους, κυρίως την περίοδο αναπαραγωγής.
Ωστόσο, η διαπίστωση ότι ένας φυσικός θηρευτής έχει ήδη προσαρμοστεί και αξιοποιεί τον λαγοκέφαλο ως τροφή θεωρείται μία από τις πιο ενθαρρυντικές εξελίξεις για το θαλάσσιο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου. Η καρέτα‑καρέτα, που εδώ και εκατομμύρια χρόνια διασχίζει τα ελληνικά πελάγη, φαίνεται πως παίζει ρόλο-κλειδί στην ισορροπία των οικοσυστημάτων, προσφέροντας μια απρόσμενη φυσική άμυνα απέναντι σε έναν επικίνδυνο εισβολέα.
