Η Ευρώπη «φοβάται» την τεχνητή νοημοσύνη: Πώς η διστακτικότητα απειλεί τη γεωπολιτική της ισχύ
Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία τρέχουν μπροστά, ενώ η ΕΕ εγκλωβίζεται σε ρυθμίσεις, απώλεια παραγωγικότητας και τεχνολογική υστέρηση
Η διεθνής διάσκεψη για την υπεύθυνη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον στρατιωτικό τομέα, που πραγματοποιήθηκε στην Ισπανία, ανέδειξε μια ανησυχητική πραγματικότητα: μόλις 35 από τις 80 συμμετέχουσες χώρες υπέγραψαν κοινή διακήρυξη αρχών — ανάμεσά τους και οι ευρωπαϊκές. Ωστόσο, η απουσία των δύο μεγαλύτερων στρατιωτικών και τεχνολογικών υπερδυνάμεων, των ΗΠΑ και της Κίνας, αφαίρεσε σημαντικό πολιτικό βάρος από το κείμενο και ενίσχυσε τις αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητά του.
Το παράδοξο είναι ότι ακριβώς αυτές οι δύο χώρες —μαζί με την Ινδία— εμφανίζουν τη μεγαλύτερη προθυμία να ενσωματώσουν την τεχνητή νοημοσύνη στην πολιτική, οικονομική και στρατιωτική τους στρατηγική, επιδιώκοντας να ενισχύσουν την παγκόσμια επιρροή τους. Αντίθετα, η Ευρώπη δείχνει να αντιστέκεται, με συνέπειες που, σύμφωνα με τον Γερμανό αναλυτή Βόλφγκανγκ Μινχάου, μπορεί να αποδειχθούν οδυνηρές.
Ο Μινχάου, σε ανάλυσή του στο UnHerd, υποστηρίζει ότι η ΕΕ έχει πέσει θύμα μιας μεγάλης αυταπάτης: ότι μπορεί να ασκήσει ισχύ μέσω της ρύθμισης — ιδίως στη διαχείριση δεδομένων και στην τεχνητή νοημοσύνη. Το αποτέλεσμα, όπως σημειώνει, είναι ότι οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες χάνουν την ανταγωνιστικότητά τους επειδή δεν υιοθετούν την ΤΝ, την ώρα που άλλες οικονομίες το κάνουν με επιθετικό ρυθμό.
Η τεχνητή νοημοσύνη, τονίζει, δεν είναι κρίσιμη μόνο για τα όπλα, αλλά για τη δυνατότητα χρηματοδότησης της αμυντικής ισχύος και των τεχνολογιών που καθορίζουν τη γεωπολιτική επιρροή. Κι εδώ η Ευρώπη υστερεί: αποβιομηχάνιση, απώλεια φορολογικών εσόδων, έλλειψη δημοσιονομικού χώρου και στασιμότητα παραγωγικότητας από την εποχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Ένα θετικό σοκ παραγωγικότητας —όπως αυτό που θα έφερνε η μαζική υιοθέτηση της ΤΝ— θα μπορούσε να ανατρέψει την εικόνα, ενισχύοντας την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και τα δημόσια έσοδα. Αντίθετα, η Κίνα προηγείται ήδη στην υιοθέτηση τεχνολογιών παραγωγής με βάση την ΤΝ, ενώ Πεκίνο και Ουάσιγκτον προχωρούν ταχύτατα στην ανάπτυξη αυτόνομων οχημάτων, ενός τομέα που θα καθορίσει τη μελλοντική ανάπτυξη.
Ο Μινχάου επισημαίνει ότι η Ευρώπη έχασε το «τρένο» της ανάπτυξης της ΤΝ, αλλά έχει ακόμη μια ευκαιρία να αξιοποιήσει τη χρήση της. Ωστόσο, παραμένει απαισιόδοξος: η ίδια νοοτροπία που εμπόδισε την ήπειρο να αναπτύξει τις τεχνολογίες αυτές, θα την εμποδίσει και να τις υιοθετήσει. «Οι Ευρωπαίοι εμμένουν στην προστασία των δεδομένων· οι Αμερικανοί και οι Κινέζοι ενθουσιάζονται με τις νεοφυείς επιχειρήσεις δεδομένων», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Δεν φταίνε όμως μόνο οι πολιτικοί. Ο αναλυτής επιρρίπτει ευθύνες και στις ευρωπαϊκές εταιρείες, οι οποίες επιμένουν σε στρατηγικές του 20ού αιώνα. Την ώρα που η Tesla εγκαταλείπει την παραδοσιακή αυτοκινητοβιομηχανία για να επικεντρωθεί στην ΤΝ, η Mercedes επαναφέρει το S‑Class με βενζινοκινητήρα. Ο Μινχάου θεωρεί σωστή την εκτίμηση του Έλον Μασκ ότι τα μεγάλα κέρδη του μέλλοντος δεν θα προέρχονται από την κατασκευή αυτοκινήτων, αλλά από την τεχνητή νοημοσύνη και την αυτόνομη οδήγηση.
Η Ευρώπη, λέει, «δεν βρίσκεται πουθενά σε αυτή την κούρσα», παρότι η τεχνολογία πίσω από το αυτόνομο αυτοκίνητο είναι παρόμοια με εκείνη του αυτόνομου άρματος μάχης ή του αυτοκατευθυνόμενου drone. Και για να λειτουργήσει αυτή η τεχνολογία, απαιτείται φθηνή ενέργεια — τομέας στον οποίο η Κίνα έχει επενδύσει μαζικά μέσω ΑΠΕ.
Ο Μινχάου αποδίδει την ευρωπαϊκή υστέρηση και στην αντιτεχνολογική νομοθεσία της ΕΕ, από τον Κανονισμό για την ΤΝ έως τον GDPR, ο οποίος —όπως υποστηρίζει— «κατέστρεψε τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων δεδομένων» και εμποδίζει ακόμη και τη συλλογή δεδομένων από αυτόνομα οχήματα.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία αποκομίζει ήδη οφέλη παραγωγικότητας από την ΤΝ χάρη στους τεράστιους ενεργειακούς της πόρους, γεγονός που έχει μεγάλη γεωπολιτική σημασία για τους Δυτικοευρωπαίους.
Ο αναλυτής καταλήγει με μια προειδοποίηση: «Οι χαμένοι αυτής της νέας τεχνολογικής κούρσας θα είναι όσοι αρνούνται να αλλάξουν». Και μια συμβουλή προς τους Ευρωπαίους ηγέτες: «Αν επιδιώκετε στρατηγικό μεγαλείο, περιβάλλεστε από τεχνολόγους».
