Η Ελβετία βάζει ταβάνι στον πληθυσμό της για να μην ξεπεράσει τα 10 εκατ. ;;
Η Ελβετία σε κρίσιμη καμπή: Στο δημοψήφισμα η πρόταση για «ταβάνι» 10 εκατ. κατοίκων
Η Ελβετία ετοιμάζεται να ψηφίσει για ένα από τα πιο ασυνήθιστα και ταυτόχρονα ευαίσθητα ζητήματα της σύγχρονης πολιτικής της ζωής: την επιβολή ανώτατου ορίου στον πληθυσμό της χώρας. Στις 14 Ιουνίου, οι πολίτες θα κληθούν να εγκρίνουν ή να απορρίψουν την «Πρωτοβουλία Βιωσιμότητας», μια πρόταση που προβλέπει ότι ο μόνιμος πληθυσμός δεν πρέπει να ξεπεράσει τα 10 εκατομμύρια μέχρι το 2050. Αν ο αριθμός φτάσει τα 9,5 εκατομμύρια νωρίτερα, η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να λάβει μέτρα, κυρίως περιορισμούς στη μετανάστευση.
Το θέμα δεν προέκυψε τυχαία. Η Ελβετία έχει γνωρίσει εντυπωσιακή δημογραφική αύξηση τις τελευταίες δεκαετίες. Από 6,3 εκατομμύρια κατοίκους το 1970, ο πληθυσμός έχει φτάσει σήμερα τα 9,1 εκατομμύρια, με έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης στη δυτική Ευρώπη. Η συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας με την Ε.Ε. το 2002 επιτάχυνε ακόμη περισσότερο αυτή την τάση, προσθέτοντας περίπου 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους, κυρίως μέσω μετανάστευσης.
Η σύνθεση του πληθυσμού έχει επίσης αλλάξει σημαντικά. Πάνω από το ένα τέταρτο των κατοίκων έχει ξένη υπηκοότητα, ενώ περίπου το 30% έχει γεννηθεί στο εξωτερικό. Αν ληφθεί υπόψη ο ευρύτερος ορισμός της «μεταναστευτικής καταγωγής», τότε σχεδόν το 41% των ενηλίκων ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Πρόκειται για μια πραγματικότητα που, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της πρωτοβουλίας, ασκεί πίεση στις υποδομές, ανεβάζει τις τιμές των κατοικιών και επιβαρύνει τις μεταφορές, τα σχολεία και τα νοσοκομεία.
Οι υποστηρικτές της πρότασης, με αιχμή το δεξιό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (SVP), υποστηρίζουν ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται χωρίς όρια, ειδικά ως μικρή αλπική επικράτεια με περιορισμένους φυσικούς πόρους. Η κοινωνική τους βάση εντοπίζεται κυρίως σε αγροτικές περιοχές, μικρότερες πόλεις και μεγαλύτερες ηλικίες, όπου κυριαρχεί η ανησυχία για την εθνική ταυτότητα και τη συνοχή της κοινωνίας.
Από την άλλη πλευρά, κυβέρνηση, κοινοβούλιο, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και οικονομικοί φορείς ζητούν την απόρριψη της πρωτοβουλίας. Τονίζουν ότι η ελβετική οικονομία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εργαζομένους από το εξωτερικό, ειδικά σε τομείς όπως η υγεία, η έρευνα, η τεχνολογία και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Επισημαίνουν επίσης ότι η εφαρμογή του μέτρου θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές εντάσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ενδέχεται να απαιτηθεί επαναδιαπραγμάτευση ή ακόμη και ακύρωση της συμφωνίας ελεύθερης κυκλοφορίας.
Η δημόσια συζήτηση έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις, με έντονη αντιπαράθεση στα κοινωνικά δίκτυα και στα μέσα ενημέρωσης. Για πολλούς, το όριο των 10 εκατομμυρίων αποτελεί ένα αναγκαίο «φρένο» στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη. Για άλλους, πρόκειται για έναν αυθαίρετο αριθμό που δεν αντιμετωπίζει τις πραγματικές αιτίες των προβλημάτων, όπως η στεγαστική κρίση και η πίεση στις υποδομές.
Το δημοψήφισμα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της άμεσης δημοκρατίας που εφαρμόζει η Ελβετία. Η πρωτοβουλία έφτασε στην κάλπη χάρη στη συγκέντρωση 100.000 υπογραφών πολιτών, διαδικασία που επιτρέπει σε οποιονδήποτε να προτείνει συνταγματική αλλαγή χωρίς κυβερνητική έγκριση. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν μια κοινωνία βαθιά διχασμένη, με μικρό προβάδισμα στο «όχι», αλλά με το αποτέλεσμα να παραμένει αβέβαιο.
