Funds: Κερδοσκοπούν με περιθώρια “καρχαρία”…
Διαβάζουμε στην ιστοσελίδα “Liberal”: “Οι ιταλικές τράπεζες θα πληρώσουν το τίμημα της πολιτικής της πρωθυπουργού Giorgia Meloni να ικανοποιήσει τα πιο λαϊκίστικα κομμάτια του κυβερνώντος συνασπισμού της. Μετά τον φόρο 40% στα κέρδη των τραπεζών που αιφνιδίασε τον κλάδο η κυβέρνηση ετοιμάζει νομοσχέδιο που θα επιτρέπει στους δανειολήπτες με κόκκινα δάνεια να τα αποπληρώσουν για «κλάσμα» της συνολικής οφειλής”.
Στην Ελλάδα, γίνεται σταδιακά αντιληπτό ότι σε πολλά επίπεδα, στοιχειώδης ασφάλεια δεν υπάρχει. Όμως, υπάρχει ακλόνητα ασφαλές “περιβάλλον” απόλαυσης του προϊόντος των υπερκερδών μερίδας της οικονομικής Ολιγαρχίας, που σε μια ευνομούμενη κοινωνία έπρεπε να χαρακτηρίζονται “αισχροκέρδεια”.
“Εδώ δεν θα γίνει της Ιταλίας”, βροντοφώναξε στέλεχος ελληνικής τράπεζας όταν ανακοινώθηκε η φορολόγηση της διαφοράς απόδοσης των (παγωμένων) επιτοκίων καταθέσεων και των επιτοκίων χορηγήσεων που ανεβαίνουν συνεχώς με πρόσχημα την καταπολέμηση του πληθωρισμού. Μια φορολόγηση, που κατόπιν πιέσεων η ιταλική κυβέρνηση κατέστησε πολύ πιο ήπια. Μέτρο που εφάρμοσε και η κυβέρνηση της Ισπανίας.
Ποιο είναι το φοβερό και τρομερό μέτρο που ετοιμάζει η κυβέρνηση Μελόνι;
“Ο νέος νόμος της ιταλικής κυβέρνησης θα επιτρέπει στους δανειολήπτες με χρέη που γύρισαν μη εξυπηρετήσιμα την περίοδο 2015-2021, ποσά κάτω από 25 εκατ. ευρώ, να τα επαναγοράσουν από τα funds τα οποία τα είχαν αγοράσει από τις τράπεζες πριν από το τέλος του 2022.
Οι δανειολήπτες θα πληρώνουν ένα πριμ 20% πάνω στην τιμή που πλήρωσαν τα funds τις τράπεζες για να αποκτήσουν τα δάνεια, όπως αναφέρει ρεπορτάζ της εφημερίδας La Repubblica”.
Οι επενδυτές σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια, συχνά διεθνείς όμιλοι, αγόρασαν αυτά τα χρέη σε δραματικές συνθήκες και «κερδοσκοπούν στη δίδυμη αδυναμία» των τραπεζών και των δανειοληπτών, δουλεύοντας «με περιθώρια “καρχαρία”», τα οποία είναι «ειλικρινά απαράδεκτα», σύμφωνα με το προσχέδιο νόμου.
Όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα, οι κερδοσκόποι των χρηματοοικονομικών προϊόντων, μπορούσαν να αγοράζουν από τις τράπεζες επισφαλή δάνεια σε κλάσμα της ονομαστικής τους αξίας και να διεκδικούν από το δανειολήπτη στο ακέραιο κεφάλαιο και τόκους. Το ποσοστό φτάνει και το 10% όταν το δάνειο δεν είναι εξασφαλισμένο και ανεβαίνει ανάλογα με τον βαθμό εξασφάλισής του. Με το νομοσχέδιο, αν τελικά ψηφιστεί όπως προαναγγέλλεται, τα κέρδη των “funds” περιορίζονται στο 20% των χρημάτων που έχουν δώσει για να αγοράσουν το δάνειο, εφόσον μπορέσει να το επαναγοράσει ο δανειολήπτης.
Μέχρι τη θέσπιση του νέου Ποινικού Κώδικα (Ν. 4619/2019), η αισχροκέρδεια στην Ελλάδα ήταν ποινικό αδίκημα (άρθρο 405 ΠΚ) και προέβλεπε ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή σε όποιον εκμεταλλευόμενες την ανάγκη άλλου, αποκτούσε κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθεια ωφελήματα δυσανάλογα μεγάλα σε σχέση με την παροχή του. Κριτήριο της δυσαναλογίας παροχής-αντιπαροχής ήταν η ανταλλακτική πίστη. Ενώ η αισχροκέρδεια αποποινικοποιήθηκε το 2019, τα άρθρα 178 και 179 του Αστικού Κώδικα που λογίζουν ως άκυρη δικαιοπραξία αντίθετη με τα χρηστά ήθη, ιδίως όταν τα ωφελήματα βρίσκονται σε φανερή δυσαναλογία με την αξία της παροχής.
Εάν ένας ιδιώτης διεκδικήσει όφελος 90% πλέον τόκων, θα θεωρηθεί ότι αισχροκερδεί. Προφανώς, τέτοια “παρωχημένης αντιλήψεως” όρια και περιορισμοί, δεν ισχύουν για τις τράπεζες και τα “funds”.
Ο Άρειος Πάγος, όταν ήρθε στην κρίση του το θέμα της υπερβολικής τοκοφορίας των τραπεζικών δανείων, έκρινε σύννομη και συνταγματική τη σχετική ρύθμιση, με το αιτιολογικό ότι “οι τραπεζικές ανώνυμες εταιρίας της χώρας συγκεντρώνουν τη λαϊκή αποταμίευση και πιστοδοτούν επενδύσεις χάριν της εθνικής οικονομίας(πρβλ. ΑΠ 1109/2003) και έτσι η παραπάνω ρύθμιση του εκτοκισμού των οφειλόμενων στις τράπεζες τόκων, η οποία αποβλέπει, όπως αναφέρεται στο εδάφιο β’ της επίμαχης απόφασης της Νομισματικής Επιτροπής, στην κάλυψη του αντίστοιχού εκτοκισμού των τόκων που οι τράπεζες οφείλουν στους καταθέτες τους και λοιπούς δανειστές τους, εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον”. Στην προκειμένη περίπτωση τίθεται το ερώτημα για ποιο λόγο επιφυλάσσεται ανάλογη μεταχείριση και στα funds και καλύπτεται νομικά η ασύδοτη κερδοσκοπία τους.
Ανάλογη πρωτοβουλία δεν έλαβε η πάλαι ποτέ κραταιά ιταλική αριστερά, η οποία μεταλλάχθηκε σε ουραγό του νεοφιλελευθερισμού. Και μετά διερωτάται κανείς πώς δημιουργείται το πολιτικό κενό, που έρχεται η ακροδεξιά να καλύψει.
Επιβάλλεται αντίστοιχη ρύθμιση να γίνει και στην Ελλάδα, σε συνδυασμό με την περιστολή του τοκογλυφικού κέρδους για όλους τους δανειολήπτες. Το βυζαντινορρωμαϊκό δίκαιο που ίσχυε μέχρι το 1946 στην Ελλάδα, απαγόρευε το όφελος από τους τόκους να υπερβαίνει το ύψος του δανεισθέντος κεφαλαίου. Ήδη από τον 19ο αιώνα, η διάταξη αυτή θεωρήθηκε παρωχημένη ως αντίθετη με τις αρχές της πλουτολογίας:
“Αἱ περὶ τοῦ δικαίου διατάξεις αἱ περιορίζουσαι τὸν τόκον μέχρι τοῦ διπλασιασμοῦ ἀπρακτοῦσι παρ’ ἡμῖν, οὐ μόνον ὡς ἀντικείμεναι εἰς τὰς νεωτέρας ἡμῶν συνηθείας καὶ ἕξεις, τὴν διοργάνωσιν τῶν νεωτέρων κοινωνιῶν καὶ τὰς ἀρχὰς τῆς πλουτολογικῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀπάδουσαι εἰς τὰς βάσεις, ἐφ’ ὧν στηρίζονται οἱ νεώτεροι ἡμῶν νόμοι…. δι’ ὧν ρητῶς ἐπιτρέπεται ἡ λῆψις τόκου καὶ ὑπὲρ τὸ διλπάσιον τοῦ κεφαλαίου…” . Ἀπὸ σχόλιο τοῦ νομικοῦ τοῦ 19ου αἰώνα Θεόδωρου Φλογαΐτη στὴν ἔκδοση τῆς “Ἑξαβίβλου” τοῦ Ἀρμενόπουλου. Μέχρι τὸ 1946 ποὺ ὁριστικοποιήθηκε ἡ ἰσχὺς τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικα, τὸ Ἀστικὸ Δίκαιο βασιζόταν στη νομοθεσία τοῦ Βυζαντίου, τὸ λεγόμενο “Βυζαντινο-ρωμαϊκὸ Δίκαιο” (ΒΡΔ), ἡ ὁποία έπισήμως ἐπανῆλθε σὲ ἰσχὺ στὸ ἐλεύθερο ἑλληνικὸ κράτος μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση. Τὸ ρόλο τοῦ “Ἀστικοῦ Κώδικα” ἔπαιζε ὅλο αὐτὸ τὸ διάστημα ἡ “Ἐξάβιβλος” τοῦ δικαστῆ Θεσσαλονίκης τοῦ 14ου μ. Χ. αἰώνα Κωνσταντίνου Ἀρμενόπουλου (1320-1385). Ὁ ὁποῖος εἶχε ἐπιχειρήσει να κωδικοποιήσει τοὺς βασικοὺς αὐτοκρατορικοὺς νόμους οἱ ὁποῖοι εἶχαν τὴν πιὸ συχνὴ ἐφαρμογή.
Η τεράστια ανισορροπία που έχουν προκαλέσει οι αντιλήψεις αυτές υπέρ του χρηματιστηριακού κεφαλαίου και εις βάρος της πραγματικής οικονομίας, πρέπει να οδηγήσουν στη ριζική αναθεώρησή τους. Η επαναφορά ανάλογης διάταξης σήμερα, θα εξισορροπούσε την κατανομή του εισοδήματος υπέρ της πραγματικής οικονομίας, όπου θα διοχετευθούν κεφάλαια που σήμερα τροφοδοτούν τόκους και πανωτόκια.
Όπως και επιβάλλεται η επαναφορά της περί αισχροκέρδειας διάταξης του άρθρου 405 του Ποινικού Κώδικα, της οποίας η κατάργηση από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ δεν απέσπασε τη δέουσα προσοχή.
