Ευρωπαϊκές τράπεζες: Στα 1,4 τρισ. ευρώ ετησίως οι επενδυτικές ανάγκες της Ευρώπης – Γιατί αναθεωρούν την έκθεση Ντράγκι
Σημαντικά υψηλότερες χρηματοδοτικές ανάγκες εκτιμά πλέον η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Τραπεζών, ανεβάζοντας τον ετήσιο λογαριασμό στο 7% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, από τα 800 δισ. ευρώ που προέβλεπε η έκθεση Ντράγκι. Οι τράπεζες ζητούν χαλάρωση συγκεκριμένων κεφαλαιακών περιορισμών, απλούστευση της εποπτείας και ισχυρότερες κεφαλαιαγορές, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι μεγάλες ανάγκες σε άμυνα, ενέργεια, τεχνολογία και υποδομές.
Σε νέα αποτίμηση των επενδυτικών αναγκών της Ευρώπης προχωρά η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Τραπεζών (EBF), ανεβάζοντας το ποσό που απαιτείται για τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας στα 1,4 τρισ. ευρώ ετησίως. Η εκτίμηση αντιστοιχεί περίπου στο 7% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ και είναι σημαντικά υψηλότερη από τα 800 δισ. ευρώ που είχε υπολογίσει ο Μάριο Ντράγκι στην έκθεσή του για την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2024. Η αναθεώρηση αποτυπώνει το διευρυμένο χρηματοδοτικό κενό που καλείται να καλύψει η Ευρώπη, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων και εντεινόμενου διεθνούς ανταγωνισμού.
Η νέα εκτίμηση περιλαμβάνεται σε μελέτη της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Τραπεζών, η οποία εκπονήθηκε με τη συμβολή της συμβουλευτικής εταιρείας Oliver Wyman. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αυξημένες ανάγκες για επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία, την ενεργειακή μετάβαση, την ψηφιοποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη και τις μεγάλες υποδομές. Πρόκειται για τομείς που απαιτούν σημαντικά κεφάλαια, μακροχρόνιες δεσμεύσεις και ανάληψη επενδυτικών κινδύνων, ενώ οι αποδόσεις αρκετών έργων δεν είναι άμεσα ορατές. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης και της στρατηγικής αυτονομίας προσθέτει επιπλέον χρηματοδοτικές απαιτήσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Τραπεζών εκτιμά ότι το σημερινό χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν διαθέτει την απαραίτητη ευελιξία για να καλύψει από μόνο του αυτές τις ανάγκες. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον τραπεζικό δανεισμό, ωστόσο οι τράπεζες αντιμετωπίζουν περιορισμούς που δυσκολεύουν τη χρηματοδότηση επενδύσεων μεγάλης διάρκειας και υψηλότερου κινδύνου. Παράλληλα, οι εναλλακτικές πηγές κεφαλαίων, όπως οι αγορές μετοχών, τα επενδυτικά κεφάλαια και τα venture capital, παραμένουν λιγότερο ανεπτυγμένες και περισσότερο κατακερματισμένες σε σύγκριση με τις αντίστοιχες αγορές των ΗΠΑ. Το αποτέλεσμα είναι ένα χρηματοδοτικό κενό που δεν μπορεί να καλυφθεί αποκλειστικά με την αύξηση των τραπεζικών χορηγήσεων.
Ένα από τα βασικά αιτήματα των ευρωπαϊκών τραπεζών αφορά την αναθεώρηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων και του εποπτικού πλαισίου. Μετά τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση, οι ευρωπαϊκές τράπεζες υποχρεώθηκαν να ενισχύσουν σημαντικά τα κεφαλαιακά τους αποθέματα, προκειμένου να περιοριστούν οι κίνδυνοι και να διασφαλιστεί η σταθερότητα του συστήματος. Ωστόσο, σύμφωνα με την EBF, η συσσώρευση κανονιστικών απαιτήσεων και εποπτικών περιορισμών έχει περιορίσει τη δυνατότητά τους να επεκτείνουν τη χρηματοδότηση προς την πραγματική οικονομία. Οι τράπεζες ζητούν, επομένως, μεγαλύτερη αναλογικότητα στους κανόνες, απλούστευση των διαδικασιών και περιορισμό των επικαλύψεων στις κεφαλαιακές επιβαρύνσεις, χωρίς να αμφισβητούν την ανάγκη διατήρησης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει τον κατακερματισμό της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς ως ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο. Παρά την ύπαρξη κοινών ευρωπαϊκών κανόνων, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις εθνικές νομοθεσίες, στις διαδικασίες αφερεγγυότητας, στην προστασία των καταναλωτών και στην παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Η μη ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης δυσκολεύει επίσης τη μεταφορά κεφαλαίων και ρευστότητας μεταξύ των χωρών στις οποίες δραστηριοποιούνται οι ίδιοι τραπεζικοί όμιλοι. Σύμφωνα με την EBF, η δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς θα επέτρεπε στις τράπεζες να αξιοποιούν οικονομίες κλίμακας, να μειώνουν το λειτουργικό κόστος και να ενισχύουν τη χρηματοδοτική τους δυνατότητα.
Κεντρική θέση στις προτάσεις καταλαμβάνει η ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών και η καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων. Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Τραπεζών ζητά την επιτάχυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union), ώστε περισσότερα κεφάλαια να διοχετεύονται σε παραγωγικές δραστηριότητες. Οι αγορές μετοχών, τα ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια, τα venture capital και οι θεσμικοί επενδυτές μπορούν να συμπληρώσουν τον τραπεζικό δανεισμό, χρηματοδοτώντας επιχειρήσεις και έργα με διαφορετικά χαρακτηριστικά κινδύνου και απόδοσης. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η απελευθέρωση της αγοράς τιτλοποιήσεων, η οποία θα μπορούσε να επιτρέψει στις τράπεζες να αποδεσμεύσουν κεφάλαια και να δημιουργήσουν περιθώρια για νέες χορηγήσεις.
Η μελέτη διατυπώνει επτά βασικές συστάσεις για την ενίσχυση της χρηματοδοτικής ικανότητας του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο εξορθολογισμός των πρόσθετων κεφαλαιακών απαιτήσεων, η ενσωμάτωση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας στους εποπτικούς στόχους, ο εκσυγχρονισμός και η απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου, καθώς και η ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών. Προτείνονται επίσης η ενίσχυση της αγοράς τιτλοποιήσεων, η επανεξέταση συγκεκριμένων προληπτικών κανόνων και η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, με τη δημιουργία ευρωπαϊκού συστήματος εγγύησης καταθέσεων και μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση κεφαλαίων και ρευστότητας.
Η EBF επισημαίνει ότι οι τράπεζες δεν μπορούν να αναλάβουν μόνες τους το βάρος της χρηματοδότησης επενδύσεων ύψους 1,4 τρισ. ευρώ κάθε χρόνο. Η ανάγκη είναι η δημιουργία ενός ενιαίου χρηματοδοτικού οικοσυστήματος, στο οποίο οι τράπεζες θα διατηρούν κεντρικό ρόλο, αλλά θα συνεργάζονται με τις κεφαλαιαγορές, τους θεσμικούς επενδυτές και τους εναλλακτικούς χρηματοδοτικούς φορείς. Η πρόκληση συνίσταται στην εξισορρόπηση μεταξύ χρηματοπιστωτικής ασφάλειας, ανταγωνιστικότητας και δυνατότητας ανάληψης επενδυτικών κινδύνων, ώστε οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις να μετατρέπονται σε κεφάλαια για την ανάπτυξη της οικονομίας.
