ΕΚΤ: «Φρένο» στη χορήγηση δανείων – Πέφτει η ζήτηση από επιχειρήσεις και νοικοκυριά
Αυστηρότερα κριτήρια, αυξημένοι κίνδυνοι και χαμηλότερη εμπιστοσύνη διαμορφώνουν νέο τοπίο στη χρηματοδότηση της ευρωζώνης
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καταγράφει νέα επιδείνωση στις συνθήκες δανεισμού κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, καθώς οι τράπεζες της ευρωζώνης προχώρησαν σε περαιτέρω αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων. Η τάση αυτή, που ενισχύεται από τα μέσα του 2025, αποδίδεται κυρίως στην αύξηση των γεωπολιτικών κινδύνων, τις εξελίξεις στην ενέργεια και τη μειωμένη διάθεση των τραπεζών να αναλάβουν επιπλέον ρίσκο. Στα επιχειρηματικά δάνεια, η αυστηροποίηση ήταν εντονότερη από το αναμενόμενο, με ιδιαίτερη προσοχή σε κλάδους υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης και σε εκθέσεις που σχετίζονται με τη Μέση Ανατολή.
Στα νοικοκυριά, η εικόνα διαφοροποιείται ανά κατηγορία. Στα στεγαστικά δάνεια παρατηρήθηκε μικρή αυστηροποίηση, ενώ στα καταναλωτικά και στα λοιπά δάνεια η πίεση ήταν σαφώς μεγαλύτερη. Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η χαμηλότερη ανοχή στον κίνδυνο και η επιδείνωση των εκτιμήσεων για την οικονομία συνέβαλαν καθοριστικά στη σκλήρυνση των όρων. Παράλληλα, αυξήθηκε το ποσοστό των αιτήσεων που απορρίπτονται, με τη μεγαλύτερη άνοδο να εντοπίζεται στα καταναλωτικά δάνεια.
Οι τράπεζες αναμένουν ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί και στο δεύτερο τρίμηνο του έτους, προβλέποντας νέα αυστηροποίηση τόσο για επιχειρήσεις όσο και για νοικοκυριά. Οι συνολικοί όροι δανεισμού έγιναν πιο απαιτητικοί στα επιχειρηματικά και καταναλωτικά δάνεια, ενώ στα στεγαστικά παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητοι. Η πρόσβαση των τραπεζών σε χρηματοδότηση μέσω αγορών χρήματος, χρεογράφων και τιτλοποιήσεων επιδεινώθηκε, την ώρα που οι καταθέσεις λιανικής παραμένουν σταθερή πηγή ρευστότητας.
Η ζήτηση για δάνεια από επιχειρήσεις υποχώρησε ελαφρά, παρά τις προηγούμενες προσδοκίες για άνοδο. Η μείωση συνδέεται με χαμηλότερη ανάγκη χρηματοδότησης για πάγιες επενδύσεις, ενώ αντίθετα αυξήθηκε η ζήτηση για κεφάλαιο κίνησης και αποθέματα, κυρίως από μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Στα νοικοκυριά, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια παρέμεινε σταθερή αλλά χαμηλότερη των προσδοκιών, επηρεασμένη από την καταναλωτική εμπιστοσύνη και τα επιτόκια. Στα καταναλωτικά δάνεια η πτώση ήταν αισθητή, καθώς οι πολίτες περιόρισαν τις δαπάνες για διαρκή αγαθά.
Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των πιστοδοτικών κριτηρίων παίζουν και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τα οποία αυξάνουν την πίεση στις τράπεζες. Η ΕΚΤ αναφέρει ότι οι δείκτες ποιότητας χαρτοφυλακίου, οι εποπτικές απαιτήσεις και το κόστος εξυγίανσης ωθούν τις τράπεζες σε πιο συντηρητική στάση. Παράλληλα, οι τιτλοποιήσεις συνεχίζουν να λειτουργούν ως εργαλείο ενίσχυσης της ρευστότητας και απελευθέρωσης κεφαλαίων για νέες χορηγήσεις, με τις τράπεζες να αναμένουν ακόμη μεγαλύτερη συμβολή τους το επόμενο έτος.
