ΕΦΚΑ: Ποιοι ασφαλισμένοι γλιτώνουν χρέη 10ετίας – Πότε παραγράφονται οι οφειλές και τι ισχύει για τις συντάξεις
Από τα δέκα στα πέντε χρόνια μειώνεται ο χρόνος παραγραφής για τις νέες ασφαλιστικές οφειλές από το 2026. Οι κρίσιμες ημερομηνίες, οι ενέργειες που διακόπτουν την παραγραφή και η παγίδα που μπορεί να μειώσει τον συντάξιμο χρόνο.
Ανάσα σε χιλιάδες επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που επιβαρύνονται με παλαιές ασφαλιστικές οφειλές προς τον ΕΦΚΑ και το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) δίνει το καθεστώς παραγραφής των χρεών. Η μείωση του χρόνου παραγραφής από τη δεκαετία στην πενταετία για τις νέες οφειλές δημιουργεί νέα δεδομένα, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι όλα τα χρέη διαγράφονται αυτόματα.
Το νέο καθεστώς αφορά τις ασφαλιστικές οφειλές από εργασία ή υπηρεσία που προκύπτουν από την 1η Ιανουαρίου 2026 και μετά. Για τις οφειλές που αντιστοιχούν σε ασφαλιστικές περιόδους έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025 εξακολουθεί να ισχύει η δεκαετής παραγραφή. Ο χρόνος αρχίζει να υπολογίζεται από την 1η Ιανουαρίου του έτους που ακολουθεί εκείνο κατά το οποίο παρασχέθηκε η εργασία ή η υπηρεσία. Έτσι, οι εισφορές του 2026 μπορούν να παραγραφούν την 1η Ιανουαρίου 2032, εφόσον δεν υπάρξει ενέργεια που διακόπτει την παραγραφή, ενώ οι εισφορές του 2027 την 1η Ιανουαρίου 2033.
Καθοριστικό ρόλο για τη διαγραφή των παλαιών οφειλών παίζει ο χρόνος βεβαίωσής τους, αλλά και οι ενέργειες στις οποίες έχουν προχωρήσει ο ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ για την αναζήτηση και είσπραξή τους. Μια ειδοποίηση προς τον οφειλέτη μέσω επιστολής ή ηλεκτρονικού μηνύματος, η επίδοση εγγράφου από δικαστικό επιμελητή, η έκδοση πράξης διοικητικής εκτέλεσης, η κατάσχεση κινητής ή ακίνητης περιουσίας, καθώς και ο προγραμματισμός πλειστηριασμού μπορούν να διακόψουν την παραγραφή και να οδηγήσουν σε νέο υπολογισμό του χρόνου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δεκαετής παραγραφή για οφειλές που βεβαιώθηκαν μετά τις 12 Μαΐου 2016. Εάν κατά τον χρόνο βεβαίωσης έχει ήδη συμπληρωθεί η δεκαετία για παλαιότερες ασφαλιστικές περιόδους, οι αντίστοιχες απαιτήσεις θεωρούνται παραγεγραμμένες. Για παράδειγμα, σε οφειλή που αφορά την περίοδο 2004-2020 και βεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2024, παραγεγραμμένο θεωρείται το τμήμα της περιόδου 2004-2013. Αντίστοιχα, σε οφειλή της περιόδου 2010-2015 που βεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2025, παραγεγραμμένο θεωρείται το διάστημα 2010-2014, ενώ το υπόλοιπο παραμένει ενεργό.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι που επιδιώκουν τη διαγραφή παλαιών χρεών, καθώς η παραγραφή μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στη μελλοντική τους σύνταξη. Συγκεκριμένα, ο χρόνος ασφάλισης που αντιστοιχεί στις παραγεγραμμένες οφειλές δεν προσμετράται στον συντάξιμο χρόνο, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τόσο τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος όσο και το τελικό ποσό της σύνταξης. Υπάρχει, ωστόσο, η δυνατότητα αξιοποίησης του συγκεκριμένου χρόνου, εφόσον ο ασφαλισμένος επιλέξει να καταβάλει τις αντίστοιχες εισφορές. Εναλλακτικά, μπορεί να εξετάσει την αναγνώριση πλασματικών ετών, ανάλογα με τις προϋποθέσεις που πληροί.
Την ίδια στιγμή, οι συνολικές οφειλές προς τον ΕΦΚΑ εξακολουθούν να αυξάνονται. Σύμφωνα με τη δεύτερη τριμηνιαία έκθεση του ΚΕΑΟ για το 2026, το συνολικό χρέος έφτασε τα 53 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση κατά 640 εκατ. ευρώ μέσα σε ένα τρίμηνο. Από τα στοιχεία προκύπτει ότι 3.029 μεγαλοοφειλέτες με χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ συγκεντρώνουν το 24,68% του συνολικού υπολοίπου, δηλαδή περίπου 12,94 δισ. ευρώ. Παράλληλα, από τους περίπου 2,1 εκατομμύρια οφειλέτες, το 84,5% χρωστά έως 30.000 ευρώ, ενώ σχεδόν 1,5 εκατομμύριο μικροί επαγγελματίες και αγρότες έχουν οφειλές που δεν ξεπερνούν τις 15.000 ευρώ.