EBRD: Βόμβα για τις οικονομίες το δημογραφικό!
Η γήρανση του πληθυσμού ως «ωρολογιακή βόμβα» για την ανάπτυξη
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις μακροπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές, επισημαίνοντας ότι η γήρανση του πληθυσμού απειλεί να ανακόψει την ανάπτυξη σε πολλές χώρες. Στην εξαμηνιαία έκθεσή της, η τράπεζα τονίζει ότι η μείωση του ποσοστού των ατόμων σε ηλικία εργασίας θα περιορίσει την αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά περίπου 0,4 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως έως το 2050.
Το δημογραφικό «τείχος»
Η επικεφαλής οικονομολόγος της EBRD, Μπεάτα Τζάβορτσικ, υπογράμμισε ότι τα μετακομμουνιστικά κράτη «γερνούν πριν πλουτίσουν», με μέση ηλικία τα 37 έτη και κατά κεφαλήν ΑΕΠ μόλις 10.000 δολάρια – ένα τέταρτο του αντίστοιχου επιπέδου στις προηγμένες οικονομίες όταν έφτασαν σε αυτή τη δημογραφική φάση. Η ίδια προειδοποίησε ότι η δημογραφική σύσταση ήδη διαβρώνει την αύξηση του βιοτικού επιπέδου και θα αποτελέσει εμπόδιο για την ανάπτυξη στο μέλλον.
Παράγοντες και αδιέξοδα
Η έκθεση καταγράφει πτώση των γεννήσεων λόγω κοινωνικών αλλαγών και της μείωσης των εισοδημάτων των γυναικών μετά την απόκτηση παιδιού. Παρά τα κίνητρα που έχουν θεσπιστεί σε πολλές χώρες, δεν έχει επιτευχθεί ουσιαστική αύξηση της γεννητικότητας. Η μετανάστευση, που θα μπορούσε να αντισταθμίσει τη μείωση, δεν είναι πολιτικά αποδεκτή στις περισσότερες κοινωνίες. Ακόμη και η ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω τεχνητής νοημοσύνης συναντά επιφυλάξεις.
Η λύση της παράτασης εργασιακού βίου…
Η Τζάβορτσικ τόνισε ότι ο μεγαλύτερος μοχλός αντιμετώπισης είναι η παράταση του εργασιακού βίου, κάτι που απαιτεί επανεκπαίδευση και αλλαγές στα συνταξιοδοτικά συστήματα. Παράλληλα, κάλεσε σε «συζήτηση ενηλίκων» με τους πολίτες, ώστε να κατανοήσουν τη σημασία των δημογραφικών τάσεων και το βάρος που θα επωμιστούν οι νεότερες γενιές στα αναδιανεμητικά συνταξιοδοτικά συστήματα.
Το παράθυρο ευκαιρίας
Η έκθεση σημειώνει ότι οι νεότερες χώρες-μέλη της EBRD, όπως η Νιγηρία, διαθέτουν ακόμη το λεγόμενο «δημογραφικό επίδομα» χάρη στον νεανικό πληθυσμό τους. Ωστόσο, το φαινόμενο είναι φευγαλέο, καθώς και εκεί οι γεννήσεις μειώνονται. «Υπάρχει μόνο ένα παράθυρο ευκαιρίας», προειδοποίησε η Τζάβορτσικ, καλώντας τις χώρες να το εκμεταλλευτούν πριν χαθεί.
Η γήρανση του πληθυσμού αναδεικνύεται έτσι σε έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες που θα καθορίσουν την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας τις επόμενες δεκαετίες, με την Ευρώπη να βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με τις συνέπειες.
