Αρνητικές κριτικές στο Google: Πότε προστατεύονται ως γνώμη και πότε οδηγούν σε αποζημίωση ή ποινική δίωξη
Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη θεμιτή αξιολόγηση και τη συκοφαντική δυσφήμιση – Τι δείχνουν οι πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις.
Οι διαδικτυακές αξιολογήσεις έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, επηρεάζοντας την επιλογή επαγγελματιών και υπηρεσιών σε κάθε τομέα. Από εστιατόρια και ξενοδοχεία μέχρι γιατρούς και δικηγόρους, οι χρήστες βασίζονται στις κριτικές για να σχηματίσουν άποψη. Ωστόσο, η ελευθερία έκφρασης δεν είναι απεριόριστη: τα τελευταία χρόνια έχουν εκδοθεί δεκάδες αποφάσεις που καταδικάζουν χρήστες για αναρτήσεις που κρίθηκαν ψευδείς ή προσβλητικές, με σοβαρές συνέπειες.
Κεντρικό σημείο του νόμου είναι η διάκριση ανάμεσα στη γνώμη και στον ισχυρισμό γεγονότος. Οι αξιολογικές κρίσεις – όπως «η εξυπηρέτηση ήταν κακή» ή «δεν έμεινα ικανοποιημένος» – προστατεύονται, ακόμη κι αν είναι αυστηρές. Αντίθετα, όταν ο χρήστης αποδίδει συγκεκριμένα περιστατικά που μπορούν να ελεγχθούν αντικειμενικά, τότε η κριτική παύει να είναι απλή άποψη. Εφόσον αυτά τα περιστατικά είναι ψευδή και ο συντάκτης γνωρίζει την αναλήθειά τους, μπορεί να στοιχειοθετηθεί συκοφαντική δυσφήμιση .
Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη υπόθεση δικηγόρου, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με αρνητική κριτική στο Google My Business. Ο πελάτης ισχυρίστηκε ότι η δικηγόρος υποσχέθηκε «θεαματικά αποτελέσματα» και «κούρεμα οφειλής», ενώ ανέφερε πως πλήρωσε «τρία χιλιάρικα για δύο ώρες δουλειά». Το δικαστήριο έκρινε ότι οι ισχυρισμοί ήταν ψευδείς και δημοσιεύθηκαν εν γνώσει της αναλήθειάς τους, πλήττοντας την επαγγελματική της φήμη. Η ανάρτηση θεωρήθηκε συκοφαντική δυσφήμιση, καθώς δεν επρόκειτο για απλή αξιολογική κρίση αλλά για ψευδή γεγονότα που μπορούσαν να βλάψουν την υπόληψή της .
Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η κριτική δεν περιλαμβάνει γεγονότα, αλλά καθαρά υβριστικούς χαρακτηρισμούς. Εκφράσεις όπως «είσαι ανίκανος» ή «είσαι απαράδεκτος» δεν συνιστούν συκοφαντική δυσφήμιση, αλλά μπορούν να θεμελιώσουν το αδίκημα της εξύβρισης, εφόσον αποδεικνύεται πρόθεση προσβολής. Τα δικαστήρια εξετάζουν το συνολικό πλαίσιο της ανάρτησης, το ύφος και τον σκοπό της δημοσίευσης, ώστε να διαπιστώσουν αν πρόκειται για κριτική ή για δημόσια διαπόμπευση.
Μετά την κατάργηση της απλής δυσφήμισης με τον ν. 5090/2024, η ποινική ευθύνη περιορίζεται στις περιπτώσεις συκοφαντικής δυσφήμισης. Ωστόσο, οι αστικές αξιώσεις παραμένουν ισχυρές. Ένας επαγγελματίας μπορεί να στραφεί κατά του χρήστη με αγωγή για προσβολή προσωπικότητας, ζητώντας χρηματική ικανοποίηση, διαγραφή της ανάρτησης ή απαγόρευση επανάληψης αντίστοιχων δημοσιεύσεων. Ακόμη και χωρίς ποινικό σκέλος, μια ανακριβής ή υπέρμετρα προσβλητική κριτική μπορεί να οδηγήσει σε αποζημίωση.
Η ασφαλέστερη πρακτική για τους χρήστες είναι να περιορίζονται στην ειλικρινή περιγραφή της προσωπικής τους εμπειρίας, αποφεύγοντας ισχυρισμούς που δεν μπορούν να αποδειχθούν. Η ελευθερία έκφρασης προστατεύει τη γνώμη, όχι όμως τη διασπορά ψευδών γεγονότων που θίγουν την υπόληψη άλλων.
