Άρειος Πάγος: Πώς ιερά λείψανα κατέληξαν στην κυριότητα του Δημοσίου μετά από κατάσχεση
Η σύλληψη στο αεροδρόμιο, η ποινική δίκη και η τελεσίδικη απόφαση που καθόρισε το ιδιοκτησιακό καθεστώς των λειψάνων.
Μια ασυνήθιστη υπόθεση, με έντονη νομική και θρησκευτική διάσταση, έφτασε έως τον Άρειο Πάγο και κρίθηκε οριστικά με την απόφαση 450/2025. Στο επίκεντρο βρέθηκαν ιερά λείψανα που κατασχέθηκαν στο αεροδρόμιο, όταν επιχειρήθηκε η μεταφορά τους στη Γερμανία για λατρευτικούς σκοπούς. Το ανώτατο δικαστήριο κλήθηκε να απαντήσει σε δύο κρίσιμα ερωτήματα: αν τα οστά αγίων μπορούν να αποτελούν αντικείμενο ιδιοκτησίας και τι συμβαίνει με την κυριότητα ενός πράγματος όταν έχει δημευθεί αμετάκλητα από ποινικό δικαστήριο.
Το δικαστήριο ξεκαθάρισε ότι, σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, τα λείψανα θεωρούνται κινητά πράγματα. Μετά τον θάνατο, η σύνδεση των μελών του σώματος με την ανθρώπινη προσωπικότητα παύει, επομένως τα οστά μπορούν να ανήκουν σε κάποιον και να μεταβιβάζονται. Η θέση αυτή αποτέλεσε τη βάση για την εξέταση των επόμενων ζητημάτων.
Η υπόθεση ξεκίνησε το 2010, όταν ο μεταφορέας των λειψάνων συνελήφθη στο αεροδρόμιο και ασκήθηκε ποινική δίωξη τόσο σε εκείνον όσο και στον άνθρωπο που δήλωνε ιδιοκτήτης τους. Το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης αθώωσε τον κατηγορούμενο για κλοπή, αλλά διέταξε τη δήμευση των λειψάνων για λόγους δημόσιας τάξης. Η απόφαση έγινε αμετάκλητη το 2015, όταν ο Άρειος Πάγος απέρριψε την αναίρεση κατά του ποινικού σκέλους. Στο μεταξύ, τα λείψανα παραδόθηκαν στην Ιερά Μητρόπολη Σταυρουπόλεως για φύλαξη.
Ο δηλών ιδιοκτήτης προσέφυγε στη συνέχεια στα πολιτικά δικαστήρια, ζητώντας να αναγνωριστεί η κυριότητά του και να του επιστραφούν τα λείψανα, τα οποία υποστήριζε ότι είχε λάβει μέσω δωρεάς. Ωστόσο, ο Άρειος Πάγος απέρριψε οριστικά τους ισχυρισμούς του, εξηγώντας ότι η δήμευση λειτουργεί ως πρωτότυπος τρόπος κτήσης κυριότητας από το Δημόσιο. Με την αμετάκλητη ποινική απόφαση, κάθε προηγούμενο δικαίωμα τρίτου σβήνεται και το κράτος αποκτά πλήρη κυριότητα, χωρίς βάρη ή αξιώσεις.
Το δικαστήριο τόνισε επίσης ότι τα πολιτικά δικαστήρια δεσμεύονται από τις αμετάκλητες κρίσεις των ποινικών δικαστηρίων. Δεν μπορούν να επανεξετάσουν ούτε να ακυρώσουν τη δήμευση, ακόμη κι αν ο κατηγορούμενος έχει αθωωθεί. Οι ισχυρισμοί περί παραβίασης θρησκευτικών δικαιωμάτων απορρίφθηκαν, καθώς δεν επηρεάζουν τη νομιμότητα της δήμευσης.
Με βάση όλα τα παραπάνω, η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε και τα ιερά λείψανα παραμένουν οριστικά στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου, κλείνοντας ένα δικαστικό κεφάλαιο που συνδύασε ποινικό, αστικό και θρησκευτικό δίκαιο.
