Αγρότης που έψαχνε το δίκιο του για παλιά δάνεια, ο Άρειος Πάγος και η δικονομική λεπτομέρεια!
Αγρότης έψαχνε το δίκιο του για παλιά δάνεια και βρέθηκε στο μηδέν μετά από 18 χρόνια: Πώς μια «λάθος» διεκδίκηση τίναξε στον αέρα τη δικαίωση
Της Γιώτας Τέσση, dikastiko.gr
Δεκάδες χιλιάδες επαγγελματίες αγρότες που βρέθηκαν τα τελευταία χρόνια σε δικαστική διαμάχη για παλαιές οφειλές, αναζητώντας τον επανυπολογισμό των χρεών τους, βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με μια καθοριστική νομική λεπτομέρεια. Πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου αποτυπώνει τη συγκεκριμένη λεπτομέρεια, η οποία μπορεί να ακυρώσει ακόμα και μια κερδισμένη υπόθεση.
Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορά έναν επαγγελματία αγρότη που είχε λάβει βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα δάνεια από την πρώην Αγροτική Τράπεζα (ΑΤΕ) τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 για την εξυπηρέτηση των αγροτικών του δραστηριοτήτων. Όταν το 2004 ψηφίστηκε ο ειδικός νόμος για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες -ο οποίος προέβλεπε ότι το συνολικό ύψος της οφειλής δεν μπορεί να υπερβαίνει το διπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου- ο δανειολήπτης ζήτησε την υπαγωγή του στη ρύθμιση.
Η τράπεζα αρνήθηκε, υποστηρίζοντας ότι τα δάνειά του κινούνταν ως «αλληλόχρεοι λογαριασμοί», και υπολόγισε το υπόλοιπο της οφειλής του στο ποσό των 105.629 ευρώ.
Ο αγρότης προσέφυγε στη Δικαιοσύνη το 2008, υποστηρίζοντας ότι η τράπεζα υπολόγισε εσφαλμένα τα ποσά. Στην αγωγή του ζήτησε να αναγνωριστεί ότι τα δάνειά του ήταν κοινά και όχι αλληλόχρεα, να υποχρεωθεί η τράπεζα να υπαγάγει την οφειλή του στον νόμο του 2004, να αναγνωριστεί ότι η οφειλή έχει εξοφληθεί πλήρως και να του επιστραφούν 49.610 ευρώ ως πιστωτικό υπόλοιπο, υποστηρίζοντας ότι από τις προηγούμενες καταβολές του είχε υπερκαλύψει την πραγματική οφειλή.
Έπειτα από πολυετή δικαστική διαδικασία, το Εφετείο Αθηνών δικαίωσε τον αγρότη στο βασικό σκέλος: έκρινε ότι τα δάνεια δεν ήταν αλληλόχρεα, ότι ο δανειολήπτης δικαιούταν τη ρύθμιση και ότι οι οφειλές του είχαν εξοφληθεί.
Ωστόσο, η Αγροτική Τράπεζα -η οποία στο μεταξύ είχε τεθεί υπό ειδική εκκαθάριση και τη διαχείρισή της είχε αναλάβει ο ειδικός εκκαθαριστής PQH- προσέφυγε στον Άρειο Πάγο.
Το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε πλήρως την εφετειακή απόφαση, εστιάζοντας σε μια καθοριστική δικονομική λεπτομέρεια. Όταν ένα πιστωτικό ίδρυμα τίθεται σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης, ο νόμος ενεργοποιεί την αυτόματη αναστολή όλων των δικαστικών διώξεων από τους πιστωτές του. Αν ο αγρότης ζητούσε απλώς να αναγνωριστεί ότι δεν χρωστάει, η δίκη θα προχωρούσε κανονικά. Όμως, τη στιγμή που ζήτησε να του επιστραφεί το ποσό των 49.610 ευρώ, άλλαξε αυτόματα η ιδιότητά του στα… μάτια του νόμου.
Από δανειολήπτης έγινε πιστωτής
Όπως σημειώνει ο Άρειος Πάγος στο σκεπτικό του, οι σχετικές διατάξεις αφορούν «μόνον τους πιστωτές, όχι όμως και τους οφειλέτες, οι οποίοι και σε περίπτωση που επιδιώκουν με αγωγή την αναγνώριση ανυπαρξίας ή μειωμένης οφειλής τους προς το υπό εκκαθάριση πιστωτικό ίδρυμα, δεν καθίστανται εξ αυτού του γεγονότος πιστωτές». Όταν όμως ο δανειολήπτης προβάλλει απαίτηση επιστροφής χρημάτων, μετατρέπεται σε πιστωτή.
Σύμφωνα με τους ανώτατους δικαστές, ο αγρότης υπέβαλε «αίτημα που συνδέεται με την ιδιότητά του ως πιστωτή της τράπεζας και όχι οφειλέτη, με συνέπεια να τυγχάνει εφαρμογής η διάταξη που δεν επιτρέπει τη συζήτηση της αγωγής, η συνέχιση της οποίας αναστέλλεται αυτοδικαίως».
Με βάση αυτό το σκεπτικό, το Εφετείο δεν έπρεπε να προχωρήσει στην εξέταση της ουσίας της υπόθεσης, αλλά όφειλε να κηρύξει απαράδεκτη τη συζήτηση και να «παγώσει» τη διαδικασία. Το γεγονός ότι το αίτημα για την επιστροφή των χρημάτων είχε απορριφθεί από το Εφετείο δεν επηρέασε την κρίση του Αρείου Πάγου, καθώς έκρινε ότι το αντικείμενο της δίκης προσδιορίζεται από το αρχικό αίτημα της αγωγής.
Με την απόφαση αυτή η δικαιωτική απόφαση του Εφετείου ακυρώνεται και η υπόθεση αναπέμπεται για νέα εκδίκαση, όπου η διαδικασία θα πρέπει να ανασταλεί. Ο αγρότης, μετά από 18 χρόνια δικαστικών διεκδικήσεων, δεν μπορεί στο παρόν στάδιο να λάβει τελεσίδικη δικαστική απόφαση για τη διαγραφή της οφειλής του μέσω των πολιτικών δικαστηρίων, καθώς η απαίτησή του θα πρέπει πλέον να εξεταστεί στο πλαίσιο της ειδικής εκκαθάρισης.
