Αυστηρότερες ποινές για υπερβολική ταχύτητα: Τι αλλάζει με τον νέο ΚΟΚ και γιατί συζητείται η κατάσχεση οχημάτων
Νέα όρια, ψηφιακοί έλεγχοι και ευρωπαϊκά παραδείγματα – Πώς διαμορφώνεται το πλαίσιο από το 2026
Η υπερβολική ταχύτητα παραμένει η βασική αιτία θανατηφόρων τροχαίων στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, με τα στοιχεία της ΕΕ να δείχνουν ότι σχετίζεται με περίπου το 30% των θανάτων στον δρόμο. Παρά τη σταδιακή βελτίωση των δεικτών στη χώρα μας, η Ελλάδα εξακολουθεί να κινείται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία ενός νέου, αυστηρότερου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Με τον Νόμο 5209/2025, εισάγεται ένα κλιμακωτό σύστημα κυρώσεων που στοχεύει τόσο στην τιμωρία όσο και στην αποτροπή της υποτροπής.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 εφαρμόζονται νέα όρια ταχύτητας, με σημαντική αλλαγή εντός κατοικημένων περιοχών: το γενικό όριο μειώνεται στα 30 χλμ./ώρα, ενώ μόνο οι μεγαλύτεροι αστικοί δρόμοι επιτρέπουν ταχύτητες έως 50 χλμ./ώρα. Εκτός πόλης, τα όρια διαμορφώνονται στα 130 χλμ./ώρα για αυτοκινητόδρομους, 110 χλμ./ώρα για οδούς ταχείας κυκλοφορίας και 90 χλμ./ώρα για το υπόλοιπο δίκτυο. Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι ξεκάθαρη: μείωση των ταχυτήτων για μεγαλύτερη ασφάλεια και αυστηρές κυρώσεις για όσους παραβιάζουν τα όρια.
Οι ποινές αυξάνονται ανάλογα με την υπέρβαση. Για παραβάσεις έως 20 χλμ./ώρα πάνω από το όριο, το πρόστιμο είναι 150 ευρώ. Στα 30 χλμ./ώρα υπέρβασης, το πρόστιμο παραμένει ίδιο, αλλά αφαιρείται το δίπλωμα για 20 ημέρες. Για υπερβάσεις έως 50 χλμ./ώρα, το πρόστιμο ανεβαίνει στα 350 ευρώ και η αφαίρεση φτάνει τις 30 ημέρες. Στις ακραίες περιπτώσεις –όπως οδήγηση άνω των 200 χλμ./ώρα ή συμμετοχή σε παράνομους αγώνες– το πρόστιμο εκτοξεύεται στα 2.000 ευρώ και η αφαίρεση διπλώματος φτάνει τον έναν χρόνο. Σε υποτροπή, τα ποσά διπλασιάζονται και η στέρηση διπλώματος μπορεί να φτάσει έως και τέσσερα χρόνια.
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι οι ψηφιακοί έλεγχοι. Ένα εκτεταμένο δίκτυο καμερών εγκαθίσταται σε Αττική και μεγάλα αστικά κέντρα, με στόχο να ξεπεράσει τις 2.500 συσκευές πανελλαδικά μέχρι το τέλος του 2026. Τα πρόστιμα αποστέλλονται αυτόματα μέσω gov.gr στο TAXISnet, χωρίς δυνατότητα διαγραφής, ενώ η μη έγκαιρη πληρωμή τα μετατρέπει σε βεβαιωμένη οφειλή. Παράλληλα, ενισχύονται οι έλεγχοι στα νησιά κατά τους θερινούς μήνες, με έμφαση στην ταχύτητα, το αλκοόλ και τα ανασφάλιστα οχήματα.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα παρακολουθεί τα ευρωπαϊκά παραδείγματα. Στην Αυστρία, η υπέρβαση του ορίου κατά 60 χλμ./ώρα εντός πόλης ή 70 χλμ./ώρα εκτός οδηγεί σε κατάσχεση οχήματος για δύο εβδομάδες, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις η κατάσχεση είναι οριστική και το αυτοκίνητο βγαίνει σε πλειστηριασμό. Η Ελβετία εφαρμόζει αντίστοιχο μοντέλο εδώ και χρόνια, ενώ η Φινλανδία υπολογίζει τα πρόστιμα βάσει εισοδήματος, με χαρακτηριστική περίπτωση στελέχους της Nokia που πλήρωσε 116.000 ευρώ για υπέρβαση 25 χλμ./ώρα.
Παρότι το ελληνικό πλαίσιο έγινε αυστηρότερο, δεν υιοθέτησε την κατάσχεση οχήματος ως διοικητικό μέτρο. Η επιλογή αυτή συνδέεται με συνταγματικές δυσκολίες και περιορισμένη πολιτική βούληση για τόσο δραστικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, το θέμα παραμένει ανοιχτό: εξετάζεται ως πιθανό επόμενο βήμα για τις πιο επικίνδυνες παραβάσεις, όπου οι ειδικοί θεωρούν ότι τα σημερινά πρόστιμα δεν λειτουργούν επαρκώς αποτρεπτικά.
