Το δράμα των 40άρηδων: Η γενιά της κρίσης μπαίνει σε… κρίσιμη ηλικία
Περίπου 320.000 Έλληνες κλείνουν φέτος τα 40. Είναι, μάλιστα, η τρίτη «φουρνιά» των millennials που περνά το κατώφλι της μέσης ηλικίας, καθώς η γενιά που τα προηγούμενα χρόνια έγινε συνώνυμο του «κακομαθημένου νέου» δεν είναι πια και τόσο νέα, αλλά ούτε και τόσο κακομαθημένη. Μάλλον ταλαιπωρημένη θα μπορούσε να πει κανείς, αφού οι μεγαλύτεροι από τους millennials μπαίνουν στη μέση ηλικία έχοντας περάσει τα πιο παραγωγικά χρόνια της ζωής τους μέσα σε ένα καθεστώς μόνιμης κρίσης.
Οι μεγαλύτεροι εκπρόσωποι αυτής της γενιάς -οι αποκαλούμενοι και geriatric millennials- γεννήθηκαν μέσα στην πρώτη πενταετία των 80’s και άρα ενηλικιώθηκαν περίπου την εποχή που έσκασε η φούσκα του dot com αλλά και του ελληνικού χρηματιστηρίου. Το παγκόσμιο κραχ του 2008 και η ελληνική κρίση χρέους τους βρήκαν στα χρόνια που έπρεπε να χτίζουν τα θεμέλια της καριέρας τους, ενώ πάνω που έβγαιναν από αυτό το τούνελ, τους «χτύπησαν» η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η χειρότερη κρίση ακρίβειας των τελευταίων δεκαετιών. Μετά από όλα αυτά, η γενιά των κρίσεων ξαναγράφει τον ορισμό όχι μόνο της μέσης ηλικίας, αλλά και της κρίσης μέσης ηλικίας.
Και όμως, ήταν μόλις πριν από δέκα χρόνια, όταν το περιοδικό Time έβαζε τους millennials στο πρωτοσέλιδό του, υπό τον τίτλο «Η γενιά του εγώ, εγώ, εγώ». «Οι millennials είναι τεμπέληδες, κακομαθημένοι ναρκισσιστές που ζουν ακόμα με τους γονείς τους», έγραφε ο πρωτοσέλιδος τίτλος, για μια γενιά που σε μεγάλο βαθμό πέρασε τα παιδικά της χρόνια μέσα σε ένα περιβάλλον ευημερίας και σταθερότητας.
«Κολλημένοι» με τη φήμη και τεμπέληδες, προτιμούν να γίνουν ο προσωπικός βοηθός κάποιας διασημότητας παρά CEO μιας μεγάλης επιχείρησης και αποφεύγουν τις δουλειές με μεγάλες ευθύνες. Αντ’ αυτού, τους ενδιαφέρει να «πουλάνε» τον εαυτό τους για τους followers και τα likes στα social media, έγραφε τότε το Time. «Οι άνθρωποι φουσκώνουν τους εαυτούς τους σαν μπαλόνια στο Facebook», συνηγορούσε ο W. Keith Campbell, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια, γνωστός για τις έρευνές του πάνω στον ναρκισσισμό.
Όμως το μπαλόνι των millennials έσκασε με πάταγο. Αυτή η γενιά θα μείνει στην ιστορία ως η πρώτη που δεν έζησε καλύτερα από τους γονείς της. Στις ΗΠΑ, η έρευνα The Emerging Wealth Gap, που δημοσιεύτηκε το 2019, δείχνει ότι όσοι γεννήθηκαν από το 1981 έως το 1996 βγάζουν 20% λιγότερα από όσα έβγαζαν οι baby boomers όταν βρίσκονταν στην ηλικία τους. Αλλά και σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη γενιά, οι συγκρίσεις είναι εξίσου αποκαρδιωτικές: Οι Αμερικανοί millennials εμφανίζονται κατά 18% φτωχότεροι από την Generation X. Αντίστοιχα στατιστικά στοιχεία είναι δύσκολο να βρεθούν για την Ελλάδα, όμως κανείς μπορεί να υποθέσει ότι η εικόνα είναι παρόμοια, εάν όχι χειρότερη. Άλλωστε, στη χώρα μας, οι millennials μοιάζουν να έχουν περάσει σχεδόν το σύνολο της ενήλικης ζωής τους σε κατάσταση κρίσης. Και σύμφωνα με τον γενικό κανόνα που έχει καταρτίσει το αμερικανικό National Bureau of Economic Research, ένας επαγγελματίας πετυχαίνει το 70% της αύξησης των απολαβών του μέσα στην πρώτη δεκαετία της καριέρας του. Εάν αυτή η περίοδος σημαδευτεί από μια πτώση της οικονομίας, τότε οι απολαβές του μειώνονται κατά 9% μακροπρόθεσμα.
Ασφαλώς, στην περίπτωση της Ελλάδας δεν μιλάμε απλά για μία πτώση της οικονομίας, αλλά για τη μεγαλύτερη καταστροφή ΑΕΠ που έχει βιώσει ποτέ μία χώρα σε καιρό ειρήνης. Έχοντας συρρικνωθεί σχεδόν κατά 25% κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους, η ελληνική οικονομία δεν έχει καταφέρει ακόμα να καλύψει το χαμένο έδαφος, κάτι που σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, θα απαιτήσει άλλη μία δεκαετία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασαν πρόσφατα οι Financial Times, σε πραγματικούς όρους (δηλαδή μετά την επίδραση του πληθωρισμού), ο μέσος μισθός στην Ελλάδα είναι σήμερα περίπου κατά ένα τέταρτο χαμηλότερος από ό,τι ήταν πριν από 12 χρόνια.
Οι σημερινοί 40άρηδες δεν μπορούν να το ποσοτικοποιήσουν, γνωρίζουν όμως ότι η οικονομική κρίση τους πήγε πίσω. «Αν είχα αφιερώσει τον ίδιο χρόνο στην εργασία μου σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, θα ήμουν σε ένα σημαντικά καλύτερο επίπεδο», πιστεύει ο Διονύσης, που θα κλείσει τα 40 σε λίγους μήνες.
Το προφίλ του 40άρη σήμερα στην Ελλάδα
Ποιο είναι, όμως, το προφίλ του 40άρη σήμερα στην Ελλάδα; «Οι σημερινοί σαραντάρηδες γεννήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 (1982-1983). Ένα αδιευκρίνιστο τμήμα από όσους γεννήθηκαν στην Ελλάδα δεν διαμένει πλέον σε αυτήν, έχοντας μεταναστεύσει την τελευταία δεκαετία στο εξωτερικό. Εκτιμάται ότι ανέρχονται σήμερα σε 320.000, εκ των οποίων το 10% είναι αλλοδαποί», όπως λέει στην «Κ», ο Βύρων Κοτζαμάνης, επιστημονικός υπεύθυνος του Ερευνητικού Προγράμματος (ΕΛΙΔΕΚ) «Δημογραφικά Προτάγματα στην Έρευνα και Πρακτική στην Ελλάδα», στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
«Ένας στους 6 σχεδόν συνεχίζει να συγκατοικεί με τους γονείς του, ένας στους 4 δεν θα παντρευτεί, ενώ πιθανότατα ένας στους 8 έχει συνάψει -ή θα συνάψει- σύμφωνο συμβίωσης. Όσοι κάνουν έναν πρώτο γάμο θα παντρευτούν κατά μέσο όρο οι μεν γυναίκες γύρω στα 30, οι δε άνδρες περίπου στα 34 τους. Από αυτούς που θα παντρευτούν, ένας στους 5 πιθανότατα θα χωρίσει. Οι σημερινοί σαραντάρηδες θα φέρουν στον κόσμο κατά μέσο όρο μετά τα 30 τους 1,5 παιδιά, εκ των οποίων ένα στα 8 θα είναι εκτός γάμου», προσθέτει ο κ. Κοτζαμάνης. Όπως εξηγεί, οι διαφορές με τους γονείς τους, που γεννήθηκαν στα τέλη της πρώτης μεταπολεμικής δεκαετίας, είναι σημαντικές.
«Οι γονείς τους έκαναν κατά μέσο όρο δύο παιδιά σε πολύ μικρότερη ηλικία (στα 25 τους κατά μέσο όρο), όλα εντός του γάμου. Παντρεύτηκαν σχεδόν όλοι (ένα ποσοστό μικρότερο του 10% των γενεών αυτών έμεινε άγαμο), σε πολύ μικρή ηλικία (οι γυναίκες κατά μέσο όρο στα 23,5 έτη) τους και ένα μικρό ποσοστό (μικρότερο του 10%) έλυσε κάποια στιγμή τον γάμο του».
