Fed: Η τεχνητή νοημοσύνη ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα
Το 87% των συμμετεχόντων σε έρευνα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ(Fed) θεωρεί ότι η AI αποτελεί σημαντική απειλή για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι επενδύσεις δισεκατομμυρίων σε υποδομές, τα σύνθετα χρηματοδοτικά σχήματα και ο κίνδυνος μιας ευρύτερης διόρθωσης στις αγορές.
Η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται στον σημαντικότερο παράγοντα ανησυχίας για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, σύμφωνα με τη νέα εξαμηνιαία έρευνα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed). Η ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνολογίας, σε συνδυασμό με τις τεράστιες επενδύσεις που πραγματοποιούνται στον κλάδο, δημιουργεί νέους κινδύνους για τις αγορές και το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ειδικότερα, το 87% των ερωτηθέντων χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη σημαντικό παράγοντα κινδύνου, έναντι μόλις 50% στην αντίστοιχη έρευνα του Μαΐου.
Οι ανησυχίες επικεντρώνονται σε τρία βασικά μέτωπα: την πιθανότητα κυβερνοεπιθέσεων, τις περίπλοκες μορφές χρηματοδότησης των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη και το ενδεχόμενο επιβράδυνσης της αύξησης των κερδών των εταιρειών του κλάδου. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη διόρθωση στις αγορές, ιδιαίτερα εάν οι υψηλές αποτιμήσεις των επιχειρήσεων δεν επιβεβαιωθούν από τα πραγματικά οικονομικά τους αποτελέσματα. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 2026, πριν από τις μεταγενέστερες εξελίξεις που προκάλεσαν αναταράξεις στη Nvidia και πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η Fed στη ραγδαία αύξηση του δανεισμού για την κατασκευή data centers και άλλων υποδομών προηγμένης υπολογιστικής ισχύος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι εκδόσεις χρέους που συνδέονται με τις συγκεκριμένες υποδομές έφτασαν τα 680 δισ. δολάρια έως τον Οκτώβριο του 2026, ποσό πενταπλάσιο σε σχέση με το σύνολο των εκδόσεων του 2023. Ο συγκεκριμένος δανεισμός αντιστοιχεί πλέον σχεδόν στο ένα τρίτο των εκδόσεων εταιρικού χρέους επενδυτικής βαθμίδας από μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, ενώ πριν από τρία χρόνια το αντίστοιχο ποσοστό ήταν χαμηλότερο από 6%.
Η ταχύτητα αυτής της επενδυτικής επέκτασης παραπέμπει, σύμφωνα με την αξιολόγηση της Fed, στον κύκλο μεγάλων επενδύσεων στις τηλεπικοινωνίες και τα ευρυζωνικά δίκτυα στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η κεντρική τράπεζα επισημαίνει, μάλιστα, ότι ο σημερινός επενδυτικός κύκλος ενδέχεται σύντομα να ξεπεράσει εκείνη την περίοδο. Παράλληλα, εξετάζει τα σύνθετα χρηματοδοτικά σχήματα που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη των νέων υποδομών, καθώς μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, γνωστές ως hyperscalers, στηρίζουν μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων, μισθώσεων και εγγυήσεων επενδύσεις που πραγματοποιούνται από μικρότερες τρίτες επιχειρήσεις. Στη χρηματοδότηση συμμετέχουν επίσης κατασκευαστές επεξεργαστών γραφικών και μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες μέσω μετοχικών συμμετοχών.
Η έκθεση επισημαίνει ότι το συνολικό ύψος του χρέους, των εγγυήσεων και των μελλοντικών μισθώσεων που συνδέονται με αυτές τις υποδομές ενδέχεται να ξεπερνά τα 3 τρισ. δολάρια. Η Fed χαρακτηρίζει ιδιαίτερα σημαντικές τις διασυνδέσεις μεταξύ των εταιρειών που αναπτύσσουν data centers, των δημόσιων πιστωτικών αγορών, των ιδιωτών δανειστών και των ειδικών χρηματοδοτικών σχημάτων. Αυτή η κυκλική χρηματοδότηση μπορεί να επιτρέψει στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις να απορροφήσουν μέρος των ζημιών σε περίπτωση οικονομικής επιβράδυνσης, περιορίζοντας τις άμεσες επιπτώσεις στο ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ωστόσο, δημιουργεί και τον κίνδυνο η πραγματική έκθεσή τους σε μια κρίση να είναι σημαντικά μεγαλύτερη από εκείνη που εμφανίζεται στους ισολογισμούς τους.
Την ίδια στιγμή, οι αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων σε διάφορες κατηγορίες της αγοράς παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, εν μέρει λόγω του επενδυτικού ενθουσιασμού για την τεχνητή νοημοσύνη. Η Fed αναγνωρίζει ότι οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα αποτέλεσαν σημαντικό μοχλό της οικονομικής ανάπτυξης των ΗΠΑ μέσα στο 2026. Ωστόσο, μια απροσδόκητη υποχώρηση των εταιρικών κερδών θα μπορούσε να προκαλέσει πτώση στις αγορές, αυστηρότερους όρους δανεισμού και περιορισμό των επενδύσεων, με επιπτώσεις στο σύνολο της οικονομίας.
Στους πρόσθετους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται τα υψηλά επίπεδα μόχλευσης σε ορισμένα τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα αμοιβαία κεφάλαια υψηλού κινδύνου (hedge funds), όπου η μόχλευση, κυρίως στις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου, βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα από το 2013, όταν ξεκίνησε η σχετική καταγραφή. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τις ανησυχίες για το ενδεχόμενο μια απότομη επιβράδυνση στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης να μεταφερθεί από τις τεχνολογικές επιχειρήσεις στις πιστωτικές αγορές και στην ευρύτερη οικονομική δραστηριότητα.
