Robert Kiyosaki: Η παγίδα του χρέους που απειλεί τη μεσαία τάξη
Προειδοποιήσεις για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας και την οικονομική πίεση που αντιμετωπίζει η μεσαία τάξη διατυπώνει ο συγγραφέας και επενδυτής Robert Kiyosaki, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό χρηματοπιστωτικό σύστημα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συσσώρευση χρέους. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, εκατομμύρια εργαζόμενοι προσπαθούν να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις, καταφεύγοντας ακόμη και σε υπερωρίες ή δεύτερες δουλειές, χωρίς ωστόσο να καταφέρνουν να βελτιώσουν ουσιαστικά την οικονομική τους κατάσταση.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στα χρέη από πιστωτικές κάρτες, τα οποία, εξαιτίας των υψηλών επιτοκίων και των χαμηλών μηνιαίων καταβολών, μπορούν να διατηρούν τους καταναλωτές εγκλωβισμένους για πολλά χρόνια. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα παρουσιάζει οφειλή 10.000 δολαρίων με επιτόκιο 18%, για την οποία ο κάτοχος καταβάλλει 175 δολάρια τον μήνα. Με αυτούς τους όρους, η πλήρης εξόφληση απαιτεί σχεδόν 11 χρόνια, ενώ οι συνολικοί τόκοι ξεπερνούν τα 13.000 δολάρια. Ο Kiyosaki επισημαίνει ότι η συστηματική καταβολή μόνο της ελάχιστης δόσης δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη οικονομικής υπευθυνότητας, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια εξάρτηση από τις τράπεζες.
Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας του βρίσκεται η αντίληψη ότι το χρέος δεν αποτελεί από μόνο του αρνητικό οικονομικό εργαλείο, αλλά η χρήση του καθορίζει τις συνέπειές του. Ο ίδιος αντιπαραβάλλει τη στρατηγική των νοικοκυριών που δανείζονται για καταναλωτικές ανάγκες, όπως αυτοκίνητα, διακοπές και ρούχα, με εκείνη των επενδυτών που αξιοποιούν τον δανεισμό για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων. Στη δεύτερη περίπτωση, αναφέρει, τα ακίνητα, οι επιχειρήσεις και άλλες επενδύσεις μπορούν να δημιουργήσουν εισοδήματα και χρηματοροές, μέσω των οποίων εξυπηρετούνται οι δανειακές υποχρεώσεις.
Ο γνωστός επενδυτής συνδέει τη συγκεκριμένη προσέγγιση με το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, το οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, έχει ξεπεράσει τα 37 τρισεκατομμύρια δολάρια. Υποστηρίζει ότι η λειτουργία της αμερικανικής οικονομίας και του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συνεχή αναχρηματοδότηση και στον δανεισμό. Με αυτό το επιχείρημα θέτει το ερώτημα γιατί οι πολίτες καλούνται να αποφεύγουν το χρέος, όταν ακόμη και οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου χρησιμοποιούν συστηματικά τον δανεισμό για τη χρηματοδότηση των αναγκών τους.
Μία ακόμη διάσταση της στρατηγικής που περιγράφει αφορά τη φορολογική μεταχείριση του δανεισμού στις ΗΠΑ. Όπως εξηγεί, τα ποσά που προέρχονται από δάνεια δεν θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα, καθώς συνοδεύονται από υποχρέωση αποπληρωμής. Με βάση αυτή την πρακτική, οι εύποροι επενδυτές μπορούν να δανείζονται χρησιμοποιώντας ως εγγύηση την περιουσία τους και να κατευθύνουν τα κεφάλαια σε νέες επενδύσεις. Στο παράδειγμα που παρουσιάζει, τα εισοδήματα από ακίνητα, όπως τα ενοίκια, αξιοποιούνται για την εξυπηρέτηση των δανείων, ενώ η αναχρηματοδότηση επιτρέπει τη διατήρηση των περιουσιακών στοιχείων χωρίς να απαιτείται η πώλησή τους.
Ο Kiyosaki αναφέρεται επίσης στη φορολογική πρακτική της επανακαθορισμένης βάσης κτήσης περιουσιακών στοιχείων στις ΗΠΑ, γνωστή ως «stepped-up basis». Πρόκειται για μηχανισμό που μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να επηρεάσει τον υπολογισμό των φόρων υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση περιουσίας στους κληρονόμους. Η συγκεκριμένη δυνατότητα εντάσσεται στη στρατηγική που περιγράφει για τη διατήρηση και τη μεταβίβαση μεγάλων περιουσιακών στοιχείων μεταξύ γενεών, χωρίς να προηγείται απαραίτητα η πώλησή τους.
Η βασική διάκριση στην οικονομική φιλοσοφία του γνωστού συγγραφέα αφορά, επομένως, τον σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιείται ο δανεισμός. Από τη μία πλευρά βρίσκονται τα καταναλωτικά χρέη, τα οποία επιβαρύνουν άμεσα το εισόδημα των νοικοκυριών, και από την άλλη ο δανεισμός για επενδύσεις που μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετες χρηματοροές. Μέσα από αυτή την προσέγγιση, ο Robert Kiyosaki επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία της οικονομικής παιδείας και της κατανόησης του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν το χρέος, τα περιουσιακά στοιχεία και οι φορολογικοί μηχανισμοί.
