247.200 ευρώ για να μεγαλώσεις ένα παιδί στην Ελλάδα…
247.200 ευρώ
Του Άγη Βερούτη
Τόσο υπολογίσαμε ότι κοστίζει να μεγαλώσει ένα παιδί στην Ελλάδα μέχρι τα 23 του χρόνια, στο άρθρο μας “Δημογραφικό: Πόσο κοστίζει να μεγαλώσεις ένα παιδί, σήμερα”.
Πήραμε ως αφετηρία τις διατροφές που επιδικάζουν τα δικαστήρια σε περιπτώσεις διαζυγίων, περίπου 350-400 ευρώ μηνιαίως για τον γονέα που δεν έχει την επιμέλεια. Υπολογίσαμε 350 ευρώ από κάθε γονέα, δηλαδή 700 ευρώ τον μήνα, για 23 χρόνια.
700 × 12 × 23 = 193.200 ευρώ.
Προσθέσαμε το κόστος της δημόσιας εκπαίδευσης: δύο χρόνια προσχολικής αγωγής, δώδεκα χρόνια σχολείου και τέσσερα πανεπιστημίου. Δεκαοκτώ χρόνια με 250 ευρώ μηνιαίως.
250 × 12 × 18 = 54.000 ευρώ.
Σύνολο 247.200 ευρώ. Από αυτά, τα 193.200 ευρώ τα πληρώνουν οι γονείς, που με τους φόρους τους συμμετέχουν και στη χρηματοδότηση των υπόλοιπων 54.000. Χωρίς να έχουμε υπολογίσει ούτε μία ώρα από τον προσωπικό τους χρόνο.
Και τι παίρνει πίσω η κοινωνία;
Ένας εργαζόμενος που καταβάλλει μαζί με τον εργοδότη του 5.000 ευρώ ασφαλιστικές εισφορές τον χρόνο, σε σαράντα χρόνια εργασίας καταβάλλει 200.000 ευρώ. Προσθέστε τον φόρο εισοδήματος, τον ΦΠΑ, τους ειδικούς φόρους και τις υπόλοιπες επιβαρύνσεις μιας ολόκληρης ζωής.
Πέρα από τους φόρους και τις εισφορές, υπάρχει η παραγωγική του εργασία, τα αγαθά και οι υπηρεσίες που προσφέρει στην οικονομία. Η στρατιωτική του θητεία, όπου υπάρχει σχετική υποχρέωση, η εθελοντική και κοινωφελής προσφορά του. Η φροντίδα των παιδιών του, των ηλικιωμένων γονιών του και όσων χρειάζονται βοήθεια. Εργασία που συχνά δεν αμείβεται, αλλά έχει πραγματική οικονομική αξία.
Το ασφαλιστικό χρειάζεται επίσης τις επόμενες γενιές εργαζομένων. Οι σημερινές εισφορές χρηματοδοτούν σημερινές υποχρεώσεις, ενώ οι αυριανές συντάξεις θα χρειάζονται τις εισφορές εκείνων που θα εργάζονται τότε.
Μόνο που αυτοί οι εργαζόμενοι δεν εμφανίζονται έτοιμοι στην αγορά εργασίας. Κάποιος τους γέννησε, τους μεγάλωσε, τους σπούδασε και ανέλαβε το μεγαλύτερο μέρος του λογαριασμού.
Το κόστος ανατροφής το πληρώνουν κυρίως οι γονείς. Από την εργασία, τους φόρους, τις εισφορές και την κοινωνική προσφορά των παιδιών τους θα ωφελούμαστε όλη η κοινωνία στο μέλλον.
Το ζευγάρι όμως αποφασίζει αν μπορεί να αντέξει οικονομικά ένα πρώτο, δεύτερο ή τρίτο παιδί με βάση τα δικά του χρήματα και τον δικό του χρόνο. Δεν εισπράττει τα οφέλη που θα απολαμβάνει η υπόλοιπη κοινωνία όταν το παιδί μεγαλώσει. Αν το οικονομικό βάρος εμποδίζει ανθρώπους που θέλουν παιδιά να τα αποκτήσουν, η κοινωνία χάνει και τις γεννήσεις και τη μελλοντική συνεισφορά τους.
Το 2010 γεννήθηκαν στην Ελλάδα 114.766 παιδιά. Το 2025 μόλις 65.618, σχεδόν 43% λιγότερα. Την ίδια χρονιά πέθαναν 121.841 άνθρωποι. Για κάθε 100 παιδιά που γεννήθηκαν, πέθαναν περίπου 186 άνθρωποι.
Με το δημογραφικό έχουμε ασχοληθεί επανειλημμένα από αυτή τη στήλη. Στο “Πώς λύνεται Δημογραφικό και Συνταξιοδοτικό, μονοκοντυλιά” εξετάσαμε τη συνταξιοδοτική αναγνώριση της ανατροφής, στην “Ταυτόχρονη λύση Δημογραφικού και Στεγαστικού” τη στέγη, στο “me-first: Το Δημογραφικό είναι πολιτισμικό ζήτημα” τις προτεραιότητες και στο “Υπογεννητικότητα: endgame” την οικονομική αδυναμία. Στα “Πανεπιστήμια για παιδιά που δεν γεννήθηκαν” και “Σχολεία για παιδιά που δεν γεννήθηκαν” τις συνέπειες στις δημόσιες υποδομές.
Τον Αύγουστο του 2026 ο ΟΟΣΑ δημοσίευσε τη μελέτη για την οικονομική ανεξαρτησία των νέων στην Ελλάδα. Ο δείκτης γονιμότητας το 2024 ήταν περίπου 1,2 παιδί ανά γυναίκα, έναντι 2,1 που χρειάζονται για την αναπλήρωση των γενεών.
Περίπου τρεις στους τέσσερις νέους 20-29 ετών ζούσαν με τους γονείς τους. Η απασχόληση των μητέρων ήταν 61,2%, έναντι 73,1% στον ΟΟΣΑ, ενώ η μέση ηλικία μητρότητας είχε φτάσει τα 32,1 χρόνια το 2021, από 29,6 το 2000.
Η έκθεση αναγνωρίζει την πρόοδο στην οικογενειακή στήριξη και στην παιδική φροντίδα, αλλά καταγράφει σοβαρά εμπόδια στην οικονομική ανεξαρτησία, στη στέγαση και στον συνδυασμό εργασίας και οικογένειας. Η διεθνής εμπειρία δεν δείχνει επίσης ότι τα εφάπαξ επιδόματα γέννησης αρκούν για διατηρήσιμη αύξηση των γεννήσεων.
Ο 28χρονος που κερδίζει 1.100 ευρώ και χρειάζεται 650 για να νοικιάσει ένα μικρό διαμέρισμα δεν βρίσκεται ακόμη μπροστά στο δίλημμα του τρίτου παιδιού. Προσπαθεί να φύγει από το πατρικό του. Δεν είναι μια προσωπική δυσκολία, όταν περίπου τρεις στους τέσσερις νέους αυτής της ηλικιακής ομάδας ζουν ακόμη με τους γονείς τους.
Η στέγη είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μοιράζεται το οικονομικό βάρος. Εκείνος που έχει ήδη ακίνητη περιουσία βρίσκεται σε τελείως διαφορετική οικονομική θέση από τον νέο που προσπαθεί να αποκτήσει το πρώτο του σπίτι. Και όταν επιδοτείς την αγορά κατοικίας χωρίς να αυξάνεις αντίστοιχα την προσφορά, μέρος της ενίσχυσης μπορεί να περάσει στις τιμές, ωφελώντας τελικά τους πωλητές αντί για τους νέους αγοραστές.
Γι’ αυτό είχαμε συνδέσει το δημογραφικό με την αποκέντρωση και την αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας.
Από το εισόδημα του νέου εργαζομένου πρέπει να πληρωθούν φόροι και εισφορές, ενοίκιο, μετακινήσεις και οι καθημερινές ανάγκες. Με όσα απομένουν καλείται να δημιουργήσει οικογένεια και να μεγαλώσει παιδιά. Το πρόβλημα δεν είναι ότι πληρώνουμε συντάξεις. Είναι ότι απαιτούμε από τους νέους να χρηματοδοτούν τις σημερινές υποχρεώσεις, χωρίς να φροντίζουμε να τους απομένουν αρκετά για να δημιουργήσουν τις αυριανές οικογένειες.
Για το ζευγάρι που έχει ήδη ένα παιδί, προστίθεται και το κόστος της φροντίδας. Ποιος θα το κρατήσει όταν εργάζονται και οι δύο; Τι θα γίνει όταν αρρωστήσει; Πόσο εισόδημα και πόση επαγγελματική εξέλιξη χάνονται αν ένας γονέας αναγκαστεί να σταματήσει να εργάζεται; Αυτές οι απώλειες δεν περιλαμβάνονται στα 193.200 ευρώ του αρχικού μας υπολογισμού.
Η κυβέρνηση έχει πάρει σημαντικά μέτρα και τα είχαμε αναγνωρίσει ήδη στο “Μια πολύ καλή αρχή για το Δημογραφικό”, μετά τη ΔΕΘ του 2025.
Το επίδομα γέννησης είναι 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί, 2.700 για το δεύτερο, 3.000 για το τρίτο και 3.500 από το τέταρτο και μετά. Μια οικογένεια με τρεις γεννήσεις εισπράττει συνολικά 8.100 ευρώ. Αλλά πρέπει να αναθρέψει μετά και τα 3 παιδιά αυτά.
Το επίδομα παιδιού Α21, στην κατηγορία των χαμηλότερων εισοδημάτων, δίνει 70 ευρώ μηνιαίως για το πρώτο και το δεύτερο παιδί και 140 για το τρίτο. Για ένα παιδί είναι 840 ευρώ ετησίως, ή 15.120 ευρώ σε δεκαοκτώ χρόνια.
Μόνο από το επίδομα γέννησης και το μέγιστο Α21, μια οικογένεια που πληροί σταθερά τα σχετικά εισοδηματικά κριτήρια μπορεί να εισπράξει 17.520 ευρώ σε δεκαοκτώ χρόνια. Σημαντικά χρήματα, αλλά μόλις το 9% των 193.200 ευρώ του οικογενειακού κόστους για ένα παιδί που υπολογίζουν οι δικαστές.
Υπάρχουν επιπλέον οι φορολογικές ελαφρύνσεις. Για δύο εργαζόμενους γονείς με φορολογητέο μισθωτό εισόδημα 20.000 ευρώ ο καθένας, η συνολική ετήσια ελάφρυνση έναντι του 2025 υπολογίζεται περίπου στα 800 ευρώ με ένα παιδί, 1.200 με δύο, 2.600 με τρία και 3.360 με τέσσερα. Αξιόλογη ενίσχυση, αλλά ο άνεργος γονέας δεν έχει φόρο μισθωτών υπηρεσιών για να του τον μειώσεις και οι χαμηλόμισθοι δεν απολαμβάνουν αναγκαστικά τις ίδιες ελαφρύνσεις.
Οι νέοι μέχρι 25 ετών απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος στα πρώτα 20.000 ευρώ, ενώ υπάρχει ευνοϊκότερη φορολογία για τις ηλικίες 26-30. Στη στέγαση προβλέπεται επιστροφή ενός ενοικίου ετησίως και εισοδηματικά στοχευμένο επίδομα στέγασης έως 140 ευρώ μηνιαίως για δύο γονείς με ένα παιδί.
Η εννεάμηνη ειδική προστασία μητρότητας αντιστοιχεί, με κατώτατο μισθό 920 ευρώ, σε 8.280 ευρώ βασικών μηνιαίων καταβολών. Υπάρχουν ακόμη οι επιδοτούμενοι βρεφονηπιακοί σταθμοί και τα προγράμματα “Σπίτι μου”, που μειώνουν το κόστος φροντίδας και δανεισμού για τους δικαιούχους.
Τα μέτρα είναι σημαντικά και καλώς έχουν ληφθεί. Αλλά άλλο να βοηθάς μια οικογένεια να μεγαλώσει τα παιδιά που ήδη έχει και άλλο να δημιουργείς τις συνθήκες ώστε ένα νέο ζευγάρι να τολμήσει να αποκτήσει το πρώτο.
Υπάρχει ασφαλώς και το πολιτισμικό ζήτημα. Κάποιοι δεν θέλουν παιδιά. Άλλοι θέλουν, αλλά αναβάλλουν την απόφαση ώσπου να αποκτήσουν σπίτι, εργασία και οικονομική ασφάλεια. Μόνο που η αναβολή μπορεί να γίνει οριστική. Αν δεν ξεχωρίσουμε αυτές τις περιπτώσεις, δεν θα ξέρουμε ποιες παρεμβάσεις μπορούν πραγματικά να αυξήσουν τις γεννήσεις.
Και υπάρχει η αριθμητική των γενεών. Τα παιδιά που δεν γεννήθηκαν πριν από είκοσι ή τριάντα χρόνια δεν είναι σήμερα νέοι γονείς. Ακόμη κι αν αυξηθούν τα παιδιά ανά γυναίκα, οι συνολικές γεννήσεις μπορεί να παραμείνουν χαμηλές επειδή οι νεότερες γενιές είναι ήδη μικρότερες.
Δεν μπορούμε να κρίνουμε τις φορολογικές αλλαγές του 2026 από τις γεννήσεις του 2025. Θα συνεχίσουμε να εξετάζουμε τι αποδίδει και τι όχι, ακόμη και να ξανακοιτάμε τις δικές μας προηγούμενες προτάσεις.
Μόνο που υπάρχει κι άλλος ένας λογαριασμός.
Μια κοινωνία που θέλει να διατηρήσει όλες τις σημερινές της ανέσεις και υποχρεώσεις, αλλά αφήνει στους νέους όλο και λιγότερα περιθώρια να δημιουργήσουν οικογένεια, δεν μεταφέρει απλώς το κόστος σε άλλους. Περιορίζει και τον αριθμό εκείνων που θα μπορούν αύριο να το πληρώσουν.
Οι λιγότερες γεννήσεις σημαίνουν μικρότερες επόμενες γενιές εργαζομένων και ασφαλισμένων. Οι ίδιες κοινωνικές υποχρεώσεις θα πρέπει να χρηματοδοτούνται από λιγότερους ανθρώπους. Κι όσο μεγαλύτερο γίνεται το βάρος στον καθένα, τόσο δυσκολότερο μπορεί να γίνεται να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια.
Δεν μπορείς να φορτώνεις επ’ αόριστον τον λογαριασμό στις επόμενες γενιές, όταν με τις επιλογές σου εμποδίζεις τις επόμενες γενιές να γεννηθούν.
