Ιστορική αλλαγή στον τρόπο μέτρησης της ώρας: Καταργείται το εμβόλιμο δευτερόλεπτο από το 2027
Τι είναι η «εμβόλιμη ώρα» που θα το αντικαταστήσει και γιατί η απόφαση συνδέεται με τους κινδύνους για τα ψηφιακά δίκτυα και τις τηλεπικοινωνίες.
Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μετράται διεθνώς ο χρόνος δρομολογείται από το 2027, καθώς αποφασίστηκε η κατάργηση του λεγόμενου «εμβόλιμου δευτερολέπτου», μιας πρακτικής που εφαρμόζεται από το 1972. Η απόφαση ελήφθη στη Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών (CGPM), η οποία πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι, με στόχο να περιοριστούν οι κίνδυνοι που προκαλούν οι παρεμβάσεις στον χρόνο για τις σύγχρονες ψηφιακές υποδομές.
Η κατάργηση είχε αρχικά προγραμματιστεί για το 2035, ωστόσο η διαδικασία επιταχύνθηκε και το νέο καθεστώς αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από τον Μάιο του 2027. Καθοριστικό ρόλο στην απόφαση έπαιξε η πιθανότητα να χρειαστεί για πρώτη φορά η αφαίρεση ενός δευτερολέπτου από την παγκόσμια ώρα. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα σε δίκτυα υπολογιστών, τηλεπικοινωνίες, δορυφορικά συστήματα και άλλες κρίσιμες ψηφιακές υποδομές.
Το εμβόλιμο δευτερόλεπτο καθιερώθηκε για να διατηρείται ο συγχρονισμός της Συντονισμένης Παγκόσμιας Ώρας (UTC) με την πραγματική περιστροφή της Γης. Από το 1972 έχουν προστεθεί συνολικά 27 τέτοια δευτερόλεπτα, καθώς η διάρκεια της ημέρας δεν είναι απολύτως σταθερή και επηρεάζεται από γεωφυσικούς και άλλους παράγοντες. Η τελευταία προσθήκη πραγματοποιήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2016, όταν ένα λεπτό διήρκεσε 61 δευτερόλεπτα.
Η ανάγκη για αυτή την προσαρμογή προέκυψε επειδή τα ατομικά ρολόγια, που αποτελούν τη βάση της σύγχρονης μέτρησης του χρόνου, δεν συμβαδίζουν απόλυτα με την περιστροφή του πλανήτη. Ενώ αρχικά είχε παρατηρηθεί επιβράδυνση της Γης, από τα μέσα της δεκαετίας του 2010 καταγράφηκε επιτάχυνση της περιστροφής της. Οι επιστήμονες εκτίμησαν έτσι ότι από το 2029 ενδέχεται να απαιτηθεί η εφαρμογή ενός αρνητικού εμβόλιμου δευτερολέπτου, δηλαδή η αφαίρεση ενός δευτερολέπτου αντί της προσθήκης του.
Η συγκεκριμένη διαδικασία θεωρείται ιδιαίτερα προβληματική για τα ψηφιακά συστήματα, καθώς πολλά λογισμικά δεν έχουν σχεδιαστεί ώστε να διαχειρίζονται σωστά μια τέτοια αλλαγή. Ανάλογα προβλήματα είχαν ήδη καταγραφεί από προηγούμενες προσθήκες εμβόλιμων δευτερολέπτων. Σύμφωνα με τον Δρ. Σέτναμ Σέμαρ από το Εθνικό Εργαστήριο Φυσικής της Μεγάλης Βρετανίας, ορισμένα λειτουργικά συστήματα δεν μπορούσαν να διαχειριστούν τα λεπτά των 61 δευτερολέπτων, με αποτέλεσμα να «παγώνουν» διακομιστές. Μεταξύ των υπηρεσιών που αντιμετώπισαν προβλήματα αναφέρονται το Reddit και το LinkedIn, ενώ καθυστερήσεις σημειώθηκαν και σε πτήσεις της αεροπορικής εταιρείας Qantas.
Στη θέση του εμβόλιμου δευτερολέπτου θα εφαρμοστεί ένα νέο σύστημα, γνωστό ως «εμβόλιμη ώρα», το οποίο θα επιτρέπει την αποκατάσταση του συγχρονισμού ανάμεσα στην παγκόσμια ώρα και την περιστροφή της Γης μέσω μιας μεγαλύτερης χρονικής προσαρμογής. Αυτό δεν σημαίνει ότι από το 2027 θα προστεθεί μία επιπλέον ώρα στα καθημερινά μας ρολόγια. Πρόκειται για ένα διαφορετικό πλαίσιο χρονομέτρησης, σχεδιασμένο ώστε να διευκολύνει τη διεθνή παρακολούθηση του χρόνου και να αποφεύγει τις συχνές παρεμβάσεις των επιπλέον δευτερολέπτων.
Η απόφαση δεν ήταν ομόφωνη, καθώς οι αντιπρόσωποι της Ρωσίας καταψήφισαν το μέτρο, υποστηρίζοντας ότι τα δορυφορικά συστήματα διαθέτουν ήδη ενσωματωμένους μηχανισμούς διαχείρισης των εμβόλιμων δευτερολέπτων. Η εφαρμογή της νέας πρακτικής αναμένεται να περιορίσει τις τεχνικές δυσκολίες για τα ψηφιακά συστήματα και τις εθνικές υποδομές που εξαρτώνται από την ακριβή μέτρηση του χρόνου, ενώ η πρώτη πραγματική ανάγκη για την εφαρμογή μιας «εμβόλιμης ώρας» ενδέχεται να προκύψει έπειτα από πολλά χρόνια.
