Γιατί συνεχίζουμε να χρειαζόμαστε τους μικρομεσαίους

Έφεραν χαμηλότερες τιμές και καλύτερους μισθούς οι “Εθνικοί Πρωταθλητές”; (Όχι, συνεχίζουμε να χρειαζόμαστε τους μικρομεσαίους)

Του Ηλία Παπαγεωργιάδη

Οι Ελληνικές θεωρίες “ανθρώπων που είναι μακριά από το πραγματικό επιχειρείν”

Τι συμβαίνει στον δυτικό κόσμο

Εδώ και πολλά χρόνια διάφοροι “θεωρητικοί” του δημόσιου λόγου προσπαθούν να μας πείσουν πως πρέπει να μειωθεί ο αριθμός των μικρομεσαίων στην Ελλάδα με επιχειρήματα του τύπου:

“Στην Ευρώπη είναι λιγότεροι οι μικρομεσαίοι και γενικώς οι ελεύθεροι επαγγελματίες από ότι στην Ελλάδα”.
“Είναι κακοί και φοροδιαφεύγουν”.
“Δεν είναι εκσυγχρονισμένοι, δεν επενδύουν αρκετά”.
“Έχουν μεγάλο κόστος λειτουργίας = δεν μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικούς μισθούς”.
“Πρέπει να λιγοστέψουν οι μικρομεσαίοι και να αυξηθούν οι μεγάλες εταιρείες στην Ελλάδα, να φτιάξουμε περισσότερους “Εθνικούς Πρωταθλητές”.

Την ίδια ώρα στον δυτικό κόσμο η κατάσταση είναι λίγο… διαφορετική:

Όλες οι χώρες προσπαθούν να στηρίξουν τους μικρομεσαίους τους, να ενθαρρύνουν περισσότερους ανθρώπους να μπουν στο επιχειρείν κλπ.

Τους προσφέρουν εργαλεία, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και πάσης φύσεως άλλα βοηθήματα για να τους στηρίξουν. Το ίδιο κάνουν και με ξένους που θέλουν να ανοίξουν μία επιχείρηση στη χώρα τους, ακόμη και μικρομεσαία!

Στις εκλογές στις ΗΠΑ, τη Γερμανία, τη Γαλλία, τον Καναδά, την Ιταλία και δεκάδες άλλες χώρες όλοι οι πολιτικοί προσπαθούν να δείξουν πως στήριξαν/υπόσχονται να στηρίξουν τους μικρομεσαίους.

Ακόμη και στην Κίνα, με το ιδιαίτερο οικονομικό της μοντέλο, οι μικρομεσαίοι στηρίζονται και το κράτος δηλώνει περήφανο για αυτό το γεγονός.

Στη Ρουμανία συνεχίζει να υπάρχει ευνοϊκό καθεστώς φορολόγησης με φόρο 1% επί των εσόδων για τους μικρομεσαίους με έσοδα ως 100.000 Ευρώ, ενώ μία επιχείρηση μπορεί να μη χρεώνει ΦΠΑ, αν έχει έσοδα ως περίπου 75.000 Ευρώ. Όχι τυχαία, αυτή η πολιτική έφτιαξε μεγάλη και ισχυρή μεσαία τάξη και η αγοραστική δύναμη των ρουμάνων πέρασε τη δικιά μας, κατά πολύ.

Έχεις διαβάσει για τη Βουλγαρία που έφτασε την Ελλάδα, όμως όχι απλά η Ρουμανία είναι πιο ψηλά από την Ελλάδα, αλλά οι κάτοικοι στον νομό Ilfov (όπου ανήκει το Βουκουρέστι) έχουν σχεδόν διπλάσια αγοραστική δύναμη από τους κατοίκους της Αττικής, σύμφωνα με τη Eurostat.

Αττική: 96% του Ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2024, έναντι 98% το 2018.
Ilfov: 188% του Ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2024, έναντι 147% το 2018.

Γενικά οι ξένοι θεωρούν απόδειξη επιτυχίας να ευημερούν οι μικρομεσαίοι στη χώρα τους. Αυτό δεν έρχεται σε αντιδιαστολή με την ανάγκη να υπάρχουν και επιχειρηματικοί κολοσσοί, άλλωστε συνήθως οι κολοσσοί προέρχονται από πρώην… μικρομεσαίους!

ΥΓ. Οι μικρομεσαίοι στη χώρα μας έχουν στοχοποιηθεί / υπερφορολογηθεί / κληθεί να πληρώσουν τεράστιο κόστος λειτουργίας και συχνά έχουν “κυνηγηθεί” εδώ και 15 χρόνια. Τα αποτέλεσματα τα είδαμε στην αγοραστική δύναμη των Ελλήνων…

Πού ΔΕΝ υπάρχουν μικρομεσαίοι;

Που απουσιάζουν οι μικρομεσαίοι; Η απάντηση είναι απλή: Στα απολυταρχικά καθεστώτα και τις χώρες όπου το κράτος πρακτικά ελέγχει τα πάντα.

Οι ίδιοι άνθρωποι που στην Ελλάδα μιλούν εναντίον των μικρομεσαίων, θα σου πουν εύκολα και γρήγορα πως σε όποια χώρα αυτοί απουσιάζουν, το διαθέσιμο εισόδημα των ανθρώπων είναι χαμηλότερο.

Ισχυροί μικρομεσαίοι = υψηλά εισοδήματα για την πλειοψηφία των πολιτών

Δεν θα σε κουράσω με νούμερα και ποσοστά, θα σου υπενθυμίσω απλά πως κάθε δυτική κοινωνία ανέβηκε όταν ισχυροποιήθηκε η μεσαία τάξη της. Δεν υπάρχει χώρα που θα βρούμε πχ ισχυρούς μικρομεσαίους και φτωχούς δημοσίους υπαλλήλους (το αντίθετο μπορεί να εντοπιστεί: ισχυροί δημόσιοι υπάλληλοι και αδύναμοι μικρομεσαίοι).

Τότε γιατί έδώ και χρόνια πάσης φύσεως “ειδικοί” προσπαθούν να μας βγάλουν τρελούς;

Ποιοι στηρίζουν τη “δαιμονοποίηση” των μικρομεσαίων στην Ελλάδα;

Αυτή η θεωρία και “δαιμονοποίηση” των μικρομεσαίων έχει διαδοθεί στον δημόσιο λόγο και είναι πολύ “βολική” για αρκετές κοινωνικές ομάδες:

Α. Οι υπάλληλοι και γενικώς οι μη έχοντες δικιά τους δουλειά τη στηρίζουν, μιας και σε αυτή “αναγνωρίζουν” πάσης φύσεως λάθη και αρνητικές εμπειρίες που έζησαν κοντά σε μικρομεσαίους (και συνήθως είναι υπαρκτά).

Β. Ένα τμήμα των δημοσίων υπαλλήλων την έχει… αποθεώσει. Οι συγκεκριμένοι άνθρωποι νιώθουν άβολα με το γεγονός πως το εισόδημά τους προκύπτει από τους φόρους που συλλέγονται από την ιδιωτική οικονομία (και αρκετοί από αυτούς πιστεύουν όντως το παράλογο επιχείρημα πως “το δημόσιο πληρώνει τον ιδιωτικό τομέα”).

Γ. Οι περισσότεροι συνταξιούχοι επίσης συμφωνούν, περισσότερο από ανασφάλεια και ανάγκη να υπάρξουν αυτοί που θα πληρώσουν για να συνεχίσουν να εισπράττουν τις συντάξεις τους (για το πόσο λάθος είναι στημένο το συνταξιοδοτικό μας σύστημα και το ότι ελάχιστοι θέλουν να αλλάξει, έχουμε συζητήσει εδώ). Λογική αντανακλαστική αντίδραση, δεν φταίνε σε κάτι οι άνθρωποι…

Εννοείται πως έχοντας μία Παιδεία που δεν προάγει το επιχειρείν και δεν εξηγεί τίποτε για το θέμα, έχουμε καταλήξει στις ιστορίες των σχολικών γιορτών να υπάρχει συνήθως “ο κακός έμπορος” (λες και χωρίς αυτόν και τους άλλους του ιδιωτικού τομέα, θα υπήρχαν λεφτά για σχολεία…).

Πότε ευημερήσαμε εμείς οι Έλληνες…

Την ίδια στιγμή ιστορικά οι Έλληνες ζήσαμε καλές εποχές είτε όταν ευημερούσαν οι μικρομεσαίοι στη χώρα μας από το 3000 π.Χ μέχρι το 1981, είτε όταν την περίοδο 1982 – 2010 ξοδέψαμε άπειρα δις σε σπατάλες (και μετά το 2010 μεγάλο τμήμα του πληθυσμού κάνει τον ανήξερο για όλο αυτό).

Ακόμη και η πτώση της ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που σήμερα αποκαλούμε βυζαντινή, συνδέεται άμεσα με 2 στοιχεία:

Την υπερφορολόγηση / εγκατάλειψη των ακριτών

Τον μαρασμό των μικρομεσαίων, όταν ο αυτοκράτορας έδωσε φοροαπαλλαγές στους Βενετούς (για να μας προστατεύσουν, υποτίθεται, στη θάλασσα) και αυτοί σταδιακά εκτόπισαν τους γηγενείς μέσα στην αυτοκρατορία και πήραν στα χέρια τους το εμπόριο.

– “Ηλία, καλά μας τα λες για τους μικρομεσαίους, μα εσύ είσαι ο πρώτος που έχεις γράψει δεκάδες άρθρα για τα λάθη τους και το πώς μπορούν να βελτιωθούν” μπορεί να σκεφθείς. Το να προσπαθώ να εξηγήσω σε κάποιον το πώς μπορεί να βελτιωθεί δεν αναιρεί το γεγονός ότι αναγνωρίζω την αξία του.

Το να πει κάποιος στον Γιάννη Κωνσταντέλια (πλέον της Borussia Dortmund) πως πρέπει να πάρει μυική μάζα δεν αναιρεί το γεγονός πως τον αναγνωρίζει ως παικταρά!

Γιατί είναι χαμηλοί οι μισθοί στην Ελλάδα
Όπως σου έχω εξηγήσει και στο παρελθόν, οι μισθοί στη χώρα μας παραμένουν καθηλωμένοι επειδή ταυτόχρονα κάνουμε δύο βασικά λάθη:

Α. Διώχνουμε σχεδόν κάθε ξένο (ή Έλληνα, ομογενή κλπ) που θέλει να επενδύσει σε μεγάλες παραγωγικές μονάδες, εκτός τουρισμού και ακινήτων.

Του “βγάζουμε την ψυχή” με το θολό πολεοδομικό μας καθεστώς και όλα τα υπόλοιπα γραφειοκρατικά.

Ταυτόχρονα η (διαχρονικά “αριστερόστροφη”) κοινωνία μας απεχθάνεται τις επενδύσεις και τους ξένους, “επειδή θα βγάλουν λεφτά με τον ιδρώτα μας”.
Αποτέλεσμα: Λείπουν οι νέες επενδύσεις σε μεγάλα εργοστάσια και νομίζουμε πως το παράλογο που ζούμε είναι το… λογικό.

Λείπουν οι επενδύσεις = λείπουν οι ζητήσεις για δεκάδες χιλιάδες θέσεις σταθερής και καλοπληρωμένης εργασίας = λείπει η πίεση που θα ασκηθεί από τους νέους παίκτες για να ανέβουν οι μισθοί.

Έτσι ανεβαίνουν οι μισθοί στον πολιτισμένο δυτικό κόσμο

Β. Σιχαινόμαστε ως κοινωνία κάθε σοβαρή, μεγάλη αλλαγή. Θέλουμε “να αλλάξουν όλα, χωρίς να αλλάξει κάτι για εμάς”. Αποτέλεσμα αυτής της νοοτροπίας είναι οι πολιτικοί μας, πέρα από τις προεκλογικές εξαγγελίες, να μας δίνουν αυτό ακριβώς που θέλουμε: Ελάχιστες αλλαγές, υποσχέσεις για διορισμούς και ένα “κράτος πατερούλη”.

(Σε εσένα που διαφωνείς με αυτή τη διαπίστωση για την κοινωνία μας προτείνω του χρόνου να παρατηρήσεις με ποια κριτήρια θα ψηφίσει η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών: Ρουσφέτια, υποσχέσεις, συγγενείς και καταγωγή από τον ίδιο τόπο).

“Να μειωθεί ο αριθμός των μικρομεσαίων, οι “Εθνικοί Πρωταθλητές” θα ανεβάσουν τους μισθούς και θα μειώσουν τις τιμές”

Τα τελευταία χρόνια στον δημόσιο λόγο έχουν εμφανιστεί πάρα πολλοί “ειδικοί” της οικονομίας, της μακρο-οικονομίας, του επιχειρείν κλπ, οι οποίοι επιμένουν σε μία σειρά από ισχυρισμούς:

“Να μειωθεί ο αριθμός των μικρομεσαίων στη χώρα μας, είναι δυσανάλογα μεγάλος ως ποσοστό του πληθυσμού”.

“Οι μικρομεσαίοι δεν μπορούν να στηρίξουν την άνοδο των μισθών, επειδή είναι μη ανταγωνιστικοί”

“Χρειαζόμαστε περισσότερες συνενώσεις εταιρειών και δημιουργία “Εθνικών Πρωταθλητών”. Αυτοί θα ανεβάσουν τους μισθούς και θα ρίξουν τις τιμές των προϊόντων”.

Όλα αυτά λέγονται και γράφονται από σοβαρούς ανθρώπους, γεγονός που με κάνει να είμαι βέβαιος πως δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα σήμερα, ενώ αναρωτιέμαι αν ασχολούνται έστω και ελάχιστα με το κόστος ζωής γύρω τους.

Γιατί καλή είναι η θεωρία και τα λόγια “από το αεροπλάνο” (όπως λένε οι Ρουμάνοι για όποιον δεν έχει επαφή με την πραγματικότητα), όμως στην πράξη ισχύουν άλλα δεδομένα στη χώρα μας:

“Να μειωθεί ο αριθμός των μικρομεσαίων στη χώρα μας, είναι δυσανάλογα μεγάλος ως ποσοστό του πληθυσμού”.
Γιατί δεν ισχύει: Στη χώρα μας δεν έχουμε τις επενδύσεις ( = δουλειές) που μπορούν να απορροφήσουν εκατοντάδες χιλιάδες κόσμο που αναζητά “κάτι καλύτερο από τον ελάχιστο μισθό”. Αν μειώσουμε τον αριθμό των μικρομεσαίων, κάτι που εδώ και 15 χρόνια δείχνει να είναι προτεραιότητα, θα οδηγηθούμε σε έξοδό τους στο εξωτερικό (συνέβη) ή στην εξαθλίωσή τους.

Χωρίς εναλλακτικές επιλογές, απλά η ανεξέλεγκτη μείωση των μικρομεσαίων δεν θα προσφέρει κάτι καλό, το αντίθετο.

Προσοχή: Αυτό δεν σημαίνει πως θα πρέπει οι μικρομεσαίοι να λειτουργούν ανεξέλεγκτα κλπ, άλλωστε ένα από τα προβλήματα στη χώρα μας είναι ο διαχρονικός αθέμιτος ανταγωνισμός εις βάρος των πολλών.

Αθέμιτος = χωρίς τη Θέμιδα = χωρίς προστασία από τη Δικαιοσύνη

“Οι μικρομεσαίοι δεν μπορούν να στηρίξουν την άνοδο των μισθών, επειδή είναι μη ανταγωνιστικοί”
Γιατί δεν ισχύει: Στην Ελλάδα οι μικρομεσαίοι απλώς ακολουθούν από κοντά τους μισθούς που προσφέρουν οι μεγαλύτερες εταιρείες. Αν η γραμματέας με 5 χρόνια προϋπηρεσίας εισπράττει πχ 1.000 Ευρώ σε μία μικρομεσαία επιχείρηση, εισπράττει πχ 900 – 1.300 σε μία πιο μεγάλη, όχι 2.500 – 3.000.

Έναν καλό τεχνίτη / στέλεχος ο μικρομεσαίος θα τον πληρώσει πχ 2.000 – 2.500 Ευρώ τον μήνα, ενώ ο έχων εργοστάσιο / πιο μεγάλος θα τον πληρώσει 1.800 – 2.800, σίγουρα όχι 5.000+.

Το επιχείρημα αυτό καταρρίπτεται από δεκάδες παραδείγματα που γνωρίζουμε όσοι ξέρουμε το επιχειρείν στην Ελλάδα. Άλλωστε ποιος είναι ο λόγος να δώσουν οι μεγάλες επιχειρήσεις στην Ελλάδα υψηλότερους μισθούς;

Ανταγωνισμό δεν έχουν (είπαμε, δεν θέλουμε νέους παίκτες και μεγάλες επενδύσεις)
Η αγορά είναι “ρηχή” και προσέχουν τον τζίρο και την κερδοφορία τους
Αυτό που “πουλάνε” στους εργαζομένους είναι το σταθερό εργασιακό περιβάλλον

ΥΓ. Μη μου πεις πχ για κάποιους μεγάλους επιχειρηματικούς ομιλούς με τζίρους δις Ευρώ, τα εργοστάσια τσιγάρων κλπ. Αυτοί όντως πληρώνουν αρκετά παραπάνω, όμως δεν έχουν σχέση με τους μικρομεσαίους (πχ δεν υπάρχει “μικρομεσαίος με διυλιστήριο) και αποτελούν εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα.

Όχι τυχαία, ακόμη και οι μεγάλοι όμιλοι συνεργάζονται με μικρότερους υπεργολάβους, που συνήθως πληρώνουν καλύτερα από τον μέσο όρο της αγοράς, παρά το ότι είναι μικρομεσαίοι.

ΥΓ.2. Στη Ρουμανία έχουμε αρκετές δουλειές με τον αδερφό μου και πληρώνουμε μισθούς πολύ μεγαλύτερους από τους αντίστοιχους Ελληνικούς. Το ίδιο κάνουν και άπειροι άλλοι μικρομεσαίοι όπως εμείς, μιας και αν δεν δώσεις στο καλό στέλεχος πχ 3.000 – 3.500 Ευρώ τον μήνα καθαρά, θα πάει στη Χ μεγάλη εταιρεία με τα ίδια ή περισσότερα.

“Χρειαζόμαστε περισσότερες συνενώσεις εταιρειών και δημιουργία “Εθνικών Πρωταθλητών”. Αυτοί θα ανεβάσουν τους μισθούς και θα ρίξουν τις τιμές των προϊόντων”.
Γιατί δεν ισχύει: Τα ίδια ακούγαμε και πριν 20 – 25 χρόνια στην Ελλάδα, όμως στην πράξη διαπιστώσαμε πως:

Α. Οι “Εθνικοί Πρωταθλητές” στις δύσκολες οικονομικές περιόδους ζητάνε και… “Εθνικές” ενισχύσεις από το κράτος (και οι μικρομεσαίοι ζητάνε, αλλά συνήθως γνωρίζεις τι παίρνουν…)

Β. Σε κανέναν κλάδο της οικονομίας όπου υπάρχουν “Εθνικοί Πρωταθλητές” δεν είδαμε ανταγωνισμό και πτώση τιμών. Θέλεις να σου τους απαριθμήσω; Νομίζω τους ξέρεις καλύτερα από εμένα.

Άρα να μην έχουμε “Εθνικούς Πρωταθλητές”;

Με δεδομένο ότι στην Ελλάδα ο περισσότερος κόσμος λειτουργεί με βάση το “άσπρο – μαύρο”, αν εξηγήσεις σε κάποιον πως δεν ισχύει το επιχείρημα ότι “τα μεγάλα επιχειρηματικά σχήματα θα ρίξουν τις τιμές”, συνήθως αυτομάτως καταλαβαίνει ότι “είσαι εναντίον των μεγάλων επιχειρηματικών σχημάτων”.

Όχι, δεν ισχύει κάτι τέτοιο, το αντίθετο μάλιστα.

Χρειαζόμαστε ΚΑΙ μεγάλα επιχειρηματικά σχήματα, όταν δημιουργούνται με υγιή τρόπο. Αυτά θα κάνουν μεγαλύτερες επενδύσεις και θα προσφέρουν διαφορετικά οφέλη στον καταναλωτή.

Χρειαζόμαστε ΚΑΙ πολλούς μικρομεσαίους, που επίσης θα κινούνται σε ένα σοβαρό επιχειρηματικό περιβάλλον, με όρους και κανόνες. Και αυτοί θα έχουν τα δικά τους πλεονεκτήματα.

Όλοι και όλα έχουν χώρο σε μία ανοικτή οικονομία και αυτός ο ανταγωνισμός θα μας ωθήσει όλους μαζί πιο ψηλά.

Όταν ψάχνεις κάτι καλό, ποιος είναι ο πρώτος που έρχεται στο μυαλό σου;

Αν στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη κάποιος θέλει να φάει ένα πολύ καλό σάντουιτς, συνήθως θα το βρει σε μαγαζιά μικρομεσαίων και όχι κολοσσών κλπ. Συμπτωματικά (ή και όχι) οι τιμές δεν θα είναι υψηλότερες στα μαγαζιά των μικρομεσαίων, παρά το ότι η ποιότητα μπορεί και να είναι. Ούτε οι μισθοί στα μαγαζιά των μικρομεσαίων θα είναι χαμηλότεροι.

Γιατί (πχ στο θέμα των καφέ) προτιμάς το Παρίσι με τα χιλιάδες διαφορετικά καταστήματα μικρομεσαίων, από το Λονδίνο, όπου τα περισσότερα καταστήματα ανήκουν σε αλυσίδες;

Προσωπικά δεν έχω τίποτε ενάντιον των μεγάλων εταιρειών και των πάσης φύσεως “πρωταθλητών”, άλλωστε είμαι πελάτης πολλών εξ’ αυτών.

Όμως, τόσο εσύ όσο και εγώ, όπου και όταν μπορούμε, αναζητούμε μικρομεσαίους με ποιοτικά προϊόντα και υπηρεσίες…

Ας σταματήσει το “παραμύθι” με τους “κακούς μικρομεσαίους” στην Ελλάδα, έχουν ήδη κυνηγηθεί αρκετά. Και να θυμάσαι πως αν μειωθούν στο μέλλον ακόμη περισσότερο, ούτε καλύτερα θα ζήσουμε, ούτε πλουσιότεροι θα γίνουμε…

Εσύ τι γνώμη έχεις;