Στον κλοιό του τεκμαρτού 400.000 επαγγελματίες
Η οριζόντια φορολόγηση απειλεί μικρές δραστηριότητες και οδηγεί χιλιάδες σε κλείσιμο βιβλίων
Περίπου 400.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι κινδυνεύουν να φορολογηθούν ξανά με βάση το τεκμαρτό εισόδημα, πληρώνοντας φόρους για ποσά που δεν κέρδισαν ποτέ. Το ισχύον σύστημα, που εφαρμόζεται για τρίτη χρονιά, επιβαρύνει όχι μόνο όσους αποκρύπτουν εισοδήματα αλλά και όσους είχαν πραγματικά χαμηλή δραστηριότητα, αφήνοντάς τους με ελάχιστα καθαρά έσοδα. Η περσινή εφαρμογή του μέτρου ενεργοποίησε τα τεκμήρια για περίπου 387.000 επαγγελματίες, ενώ φέτος ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί λόγω της ανόδου του κατώτατου μισθού.
Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στον οριζόντιο χαρακτήρα του μέτρου. Η φορολόγηση δεν διαχωρίζει τον επαγγελματία που απέκρυψε εισόδημα από εκείνον που είχε λίγες δουλειές και υψηλά έξοδα. Έτσι, η Εφορία προσδιορίζει τεκμαρτά εισοδήματα πολύ υψηλότερα από τα πραγματικά, δημιουργώντας σοβαρές στρεβλώσεις. Το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα για το 2025 διαμορφώνεται στα 12.320 ευρώ, ενώ για επαγγελματίες με περισσότερα χρόνια δραστηριότητας φτάνει έως και τα 16.397 ευρώ. Η πρώτη εφαρμογή του μέτρου το 2024 έδειξε ότι το 56% των επιτηδευματιών φορολογήθηκε βάσει τεκμαρτού, με πρόσθετο φόρο 470 εκατ. ευρώ.
Η πίεση που δημιουργεί το σύστημα έχει ήδη αφήσει αποτύπωμα στην αγορά εργασίας. Τα στοιχεία της Eurostat καταγράφουν μείωση περίπου 63.000 αυτοαπασχολουμένων το 2025 σε σχέση με το 2024, γεγονός που συμπίπτει χρονικά με την εφαρμογή του νέου πλαισίου. Αν και δεν αποδεικνύεται ότι η μείωση οφείλεται αποκλειστικά στο τεκμαρτό, η τάση υποχώρησης είναι εμφανής. Οι επαγγελματικοί φορείς, όπως η ΓΣΕΒΕΕ και η ΕΣΕΕ, ζητούν την κατάργηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο είναι καθαρά φοροεισπρακτικό και πλήττει τους οικονομικά αδύναμους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των αδικιών αποτελεί πραγματικό εκκαθαριστικό επαγγελματία που εμφάνισε ακαθάριστα έσοδα 7.500 ευρώ και καθαρό εισόδημα 2.746 ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, η Εφορία τον φορολόγησε σαν να είχε εισόδημα 13.552 ευρώ, με φόρο 1.676 ευρώ. Μετά τις παρακρατήσεις, το τελικό ποσό πληρωμής ήταν 176 ευρώ, αφήνοντάς τον με μόλις 1.070 ευρώ καθαρό εισόδημα για όλο το έτος. Το παράδειγμα αναδεικνύει ότι επαγγελματίες με χαμηλή δραστηριότητα φορολογούνται σαν να είχαν πολλαπλάσια κέρδη, γεγονός που τους οδηγεί στο κλείσιμο βιβλίων.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το τεκμαρτό αυξάνει τα δημόσια έσοδα και περιορίζει τις μηδενικές δηλώσεις, αλλά παράλληλα δημιουργεί σοβαρές επιβαρύνσεις για όσους έχουν πραγματικά χαμηλό τζίρο. Με την τρίτη εφαρμογή του μέτρου σε εξέλιξη, το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσοι επαγγελματίες θα καταφέρουν να αντέξουν το βάρος και να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.
