Το 2026 δεν είναι 2015, κύριε Στουρνάρα

Γιατί η Τράπεζα της Ελλάδος κάνει τον διαιτητή στην πολιτική αντιπαράθεση για την αναβαλλόμενη φορολογία και πώς μπερδεύει -σκόπιμα- τα ίδια κεφάλαια των τραπεζών με τα υπερκέρδη

Από το 1voice.gr

Στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης βρέθηκε προ ολίγων ημερών το θέμα της αναβαλλόμενης φορολόγησης των υπερκερδών των τραπεζών. Μερικές φράσεις του Αλέξη Τσίπρα προκάλεσαν, όπως ήταν αναμενόμενο, τις διαμαρτυρίες της κυβέρνησης, αλλά και την παρέμβαση της Τράπεζας της Ελλάδος. Η οποία παρέμβαση θα μπορούσε να θεωρηθεί μέχρι και εποικοδομητική, εάν στο τέλος δεν περιλάμβανε μερικές σπόντες για το 2015 που σαφώς αναφέρονταν στον κ. Τσίπρα.

Ως ανώτατος εποπτικός θεσμός η Τράπεζα της Ελλάδος θα έπρεπε να αποφύγει να μπει στην πολιτική και κομματική σύγκρουση. Αλλά για τον Γιάννη Στουρνάρα, ο κ. Τσίπρας είναι «ένας φίλος που ήρθε απόψε από τα παλιά». Η κόντρα των δύο ανδρών που κρατάει αρκετά χρόνια φαίνεται ότι θα συνεχιστεί.

Προνομιακή αντιμετώπιση

Αλλά και επί της οικονομικής ουσίας, η Τράπεζα της Ελλάδος αναφέρει ορισμένα πράγματα που μπορούν ευθέως να αμφισβητηθούν ως προς τη φορολογική συνεισφορά των συστημικών τραπεζών. Να υπενθυμίσουμε ότι, με την αναβαλλόμενη φορολογία, τυγχάνουν μίας απολύτως προνομιακής αντιμετώπισης από το ελληνικό κράτος, εις βάρος των υπολοίπων επιχειρήσεων, κάτι που συνιστά προφανή αδικία.

Θα πρέπει να τονίσουμε ότι, ΟΛΕΣ οι υπόλοιπες επιχειρήσεις πέρασαν πολύ χειρότερα από τις ελληνικές τράπεζες την περίοδο της κρίσης και ειδικά στο διάστημα 2010-2018. Ωστόσο, γι’ αυτές δεν υπήρξε καμία ιδιαίτερη μεταχείριση, φορολογική ή άλλη, όπως έγινε για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες.

Από τις υπόλοιπες επιχειρήσεις, κυρίως μικρές και μεσαίας, οι περισσότερες έχουν ακόμη χρηματοοικονομικά «τραύματα», ενώ αντίθετα οι τράπεζες καταγράφουν υπερκέρδη. Πρόκειται για μία χρηματοοικονομική στρέβλωση με σημαντικές παρενέργειες στην εγχώρια επιχειρηματική και οικονομική δραστηριότητα.

Τι ισχυρίζεται η ΤτΕ

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το ποσό του αναβαλλόμενου φόρου που αναγνωρίζεται εποπτικά προέκυψε από τις μεγάλες ζημίες που υπέστησαν οι τράπεζες κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης, κυρίως από το «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων (PSI), και από τις μεγάλες διαγραφές μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Τις ζημιές αυτές μπορούν, με βάση την ισχύουσα φορολογική νομοθεσία να εκπίπτουν από τα μελλοντικά τους κέρδη σε βάθος χρόνου. Το συγκεκριμένο ποσό του αναβαλλόμενου φόρου που αναγνωρίζεται ως εποπτικό κεφάλαιο αποσβένεται σταδιακά κάθε έτος, σύμφωνα με τις προβλέψεις της ελληνικής νομοθεσίας.

Επίσης η ΤτΕ ισχυρίζεται ότι:

• Χωρίς τη ρύθμιση αναγνώρισης του αναβαλλόμενου φόρου ως κεφάλαιο, οι κεφαλαιακές απαιτήσεις και άρα η επιβάρυνση του Έλληνα φορολογούμενου κατά την περίοδο της κρίσης θα ήταν πολύ υψηλότερη, με αρνητικές συνέπειες για τη δημοσιονομική σταθερότητα, τη βιωσιμότητα του χρέους και τη δυνατότητα εξόδου της χώρας από την κρίση. Με απλά λόγια, αντί το Ελληνικό Δημόσιο να καταβάλει εκ νέου επιπλέον κεφάλαια για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, εισήγαγε τη ρύθμιση αναγνώρισης του αναβαλλόμενου φόρου ως κεφάλαιο.
• Με στόχο την ταχύτερη βελτίωση της ποιότητας των εποπτικών τους κεφαλαίων, από το 2025 οι 4 σημαντικές τράπεζες, εφαρμόζουν, για εποπτικούς σκοπούς, επιταχυνόμενη απόσβεση του αναβαλλόμενου φόρου.
• Αναφέρθηκε ότι, «από το 2028, οι τράπεζες θα πρέπει να μην δύναται να συμψηφίζουν τα φορολογητέα κέρδη τους με τον αναβαλλόμενο φόρο, διαφορετικά θα τους επιβάλλεται έκτακτη εισφορά». Σε περίπτωση σημαντικής επιτάχυνσης της απόσβεσης του αναβαλλόμενου φόρου σε σχέση με τα οριζόμενα στο νόμο χρονοδιαγράμματα, οι ελληνικές τράπεζες θα οδηγούνταν στη διαγραφή του σχετικού αναπόσβεστου υπολοίπου από τον ισολογισμό τους. Αυτό θα προκαλούσε αντίστοιχη μείωση των λογιστικών ιδίων κεφαλαίων και κατ’ επέκταση σημαντικά εποπτικά κεφαλαιακά ελλείμματα, καθώς δεν θα κάλυπταν πλέον τους απαιτούμενους κεφαλαιακούς δείκτες. Αυτό θα είχε σοβαρές επιπτώσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, δηλαδή, για την προστασία των καταθέσεων και τη δυνατότητα των τραπεζών να παρέχουν δάνεια στην οικονομία.

Τι ΔΕΝ λέει η ΤτΕ

Πρώτον, το 2026 δεν είναι το προβληματικό 2015. Έχουν περάσει 11 χρόνια και οι τράπεζες με τα υπερκέρδη που παρουσιάζουν (5 δισ. ευρώ περίπου οι τέσσερις συστημικές, το 2025) θα μπορουσαν άνετα να εξοφλήσουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις χωρίς να πειράξουν τα ίδια τους κεφάλαια, απλώς συμψηφίζοντάς τες με τα κέρδη τους. Το χειρότερο που μπορούσε να συμβεί ήταν να περιοριστεί η διανομή κερδών στο 10% για δύο χρήσεις αντί στο 55% που είναι φέτος και να εξοφλήσουν οι τράπεζες τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, μοιράζοντας για 2-3 χρόνια ελάχιστο μέρισμα στα ξένα funds.

Και, σε τελική ανάλυση, τι σημαίνει «αναγνώριση του αναβαλλόμενου φόρου ως κεφάλαιο»; Eάν, δηλαδή, μία επιχείρηση καλείται να πληρώσει 30.000 ευρώ σε φόρους, μπορεί να τους υπολογίσει και στα ίδια κεφάλαιά της; Μία εξαιρετική πατέντα για τις ελληνικές τράπεζες, για να βγουν από την κρίση…

Με τις «πλάτες» του κράτους

Οι τράπεζες και η ΤτΕ φαίνεται πως αγνοούν ηθελημένα ότι, για να φτάσουν στα απαιτούμενα επίπεδα κεφαλαιακής «υγείας», το κράτος εγγυήθηκε άμεσα και έμμεσα (μέσω των γνωστων διαδικασιών) τις ανακεφαλαιοποιήσεις τους.

Μπορεί να έχασαν από το το PSI στα ομόλογα, αλλά κέρδισαν ευνοϊκή συμπεριφορά και πολλαπλές βοήθειες από το κράτος για πάνω από μία δεκαετία.

Να πληρώσουν από τα κέρδη

Η Τράπεζα της Ελλάδος λέει επίσης ότι, εάν επιταχυνθεί η φορολογική απόσβεση και ολοκληρωθεί μέσα στο 2028, θα υπάρχουν ολέθριες συνέπειες για τα ίδια κεφάλαια. Αλλά, το πιο απλό είναι να πληρώσουν οι τράπεζες από τα κέρδη τους και όχι από τα ίδια κεφάλαια. Να σημειωθεί ότι, από το 2020 και μετά οι τράπεζες έχουν λογιστικά κέρδη και από το 2024 πληρώνουν κανονικά μερίσματα. Άρα έχουν εξυγιανθεί, οπότε μπορούν να πορευθούν βάσει ισότιμων επιχειρηματικών σχέσεων.

Το πρόβλημα, όμως, είναι καθαρά πολιτικό: Η κυβέρνηση δεν θέλει να δυσαρεστήσει τους ξένους μετόχους που κατέχουν το 70% των ελληνικών συστημικών τραπεζών.

Συμφωνεί με Τσίπρα ο SSM

Ο Αλέξης Τσίπρας έχει βρει έναν απρόσμενο σύμμαχο στην άποψή του να ολοκληρωθεί η απόσβεση του αναβαλλόμενου φόρου μέχρι το 2028.

Ο SSM (εποπτικός βραχίονας της ΕΚΤ και της Ε.Ε.) έχει επανειλημμένα πιέσει τις ελληνικές τράπεζες να αποπληρώσουν συντομότερα τις υποχρεώσεις τους. Μάλιστα, από το 2023-2024 έχουν γίνει αλλεπάλληλες αναφορές για να εξοφλήσουν την αναβαλλόμενη φορολογία μέχρι το 2030 και μετά να αυξήσουν τις μερισματικές διανομές τους (payout ratios). Τελικά, οι τράπεζες κατάφεραν να πείσουν τον SSM ότι θα αποπληρώσουν τη φορολογία τους νωρίτερα του 2034. Οπότε και ο επίσημος εποπτικός φορέας, εμμέσως πλην σαφώς, συμφωνεί στον συμψηφισμό κερδών με φορολογία μέχρι το 2030. Τώρα, αυτά που ισχυρίζεται η Τράπεζα της Ελλάδος σχετικά με ενδεχόμενη αδυναμία χορήγησης δανείων, δεν χρήζουν σχολιασμού.