Cum‑Ex και Cum‑Cum: Η μεγαλύτερη φορολογική τραπεζική απάτη στην Ευρώπη
Οι δικαστικές μάχες για τα «κλεμμένα» 150 δισ. ευρώ
Η υπόθεση Cum‑Ex και Cum‑Cum παραμένει ένα από τα πιο εκτεταμένα οικονομικά εγκλήματα στην ιστορία της Ευρώπης, με τις δικαστικές αρχές να συνεχίζουν έναν μαραθώνιο διώξεων που αγγίζει κορυφαίους τραπεζίτες και μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Παρά τις πρώτες αποκαλύψεις πριν από χρόνια, το σκάνδαλο εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο, καθώς το συνολικό κόστος για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους εκτιμάται στα 150 δισ. ευρώ . Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να ανακτήσουν τα χαμένα ποσά, ενώ οι έρευνες επεκτείνονται διαρκώς.
Στην καρδιά της απάτης βρίσκονται δύο μηχανισμοί που εκμεταλλεύτηκαν κενά στη νομοθεσία και την πολυπλοκότητα των ηλεκτρονικών συναλλαγών. Στο Cum‑Ex, τράπεζες και επενδυτές πραγματοποιούσαν ταχύτατες αγοραπωλησίες μετοχών γύρω από την ημέρα διανομής μερίσματος, εξασφαλίζοντας πολλαπλές επιστροφές φόρου για μία μόνο μετοχή. Στο Cum‑Cum, ξένοι επενδυτές «δάνειζαν» προσωρινά τις μετοχές τους σε εγχώριες τράπεζες με φοροαπαλλαγές, ώστε να εισπραχθούν αφορολόγητα μερίσματα και να μοιραστεί το κέρδος .
Οι απώλειες για τις ευρωπαϊκές οικονομίες είναι τεράστιες. Η Γερμανία έχει χάσει πάνω από 30 δισ. ευρώ, ενώ η Γαλλία υπολογίζει ζημιές περίπου 17 δισ. ευρώ. Σημαντικά ποσά καταγράφονται επίσης στη Δανία και την Ιταλία, με απώλειες 2 και 4,5 δισ. ευρώ αντίστοιχα. Οι δικαστικές διαδικασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με εκατοντάδες δικογραφίες και βαριά πρόστιμα σε μεγάλες τράπεζες .
Η Ελλάδα, ωστόσο, παραμένει εκτός του πυρήνα του σκανδάλου. Το εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν διέθετε ποτέ το βάθος συναλλαγών, την πολυπλοκότητα παραγώγων ή τα νομοθετικά κενά που επέτρεψαν την ανάπτυξη των Cum‑Ex και Cum‑Cum στη Βόρεια Ευρώπη. Η αυστηρή απόδοση φόρου μερισμάτων στην πηγή και η πιο «άκαμπτη» διαδικασία εκκαθάρισης συναλλαγών λειτούργησαν ως φυσική δικλείδα ασφαλείας για τις ελληνικές τράπεζες .
Παρά την απουσία εγχώριων κρουσμάτων, οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές συνεχίζουν τους διασυνοριακούς ελέγχους, εξετάζοντας ενδεχόμενη έμμεση έκθεση ελληνικών funds ή υποκαταστημάτων ξένων τραπεζών σε διεθνή χαρτοφυλάκια που συμμετείχαν σε τέτοιες πρακτικές. Μέχρι σήμερα δεν έχει προκύψει κάτι επιλήψιμο, όμως οι αρχές τονίζουν ότι η πολυπλοκότητα των αγορών απαιτεί διαρκή εγρήγορση και πλήρη διαφάνεια .
Το σκάνδαλο Cum‑Ex και Cum‑Cum υπενθυμίζει ότι το οικονομικό έγκλημα δεν παραγράφεται και ότι οι ασυμμετρίες στους φορολογικούς κανόνες της Ε.Ε. μπορούν να δημιουργήσουν επικίνδυνες «μαύρες τρύπες». Για την Ελλάδα, η μέχρι τώρα προστασία δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού αλλά κίνητρο για ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, καθώς οι διεθνείς αγορές γίνονται ολοένα πιο σύνθετες.
