Επιστρέφει ο «πληθωρισμός απληστίας»…
Ανησυχητικές ενδείξεις επανεμφάνισης του «πληθωρισμού απληστίας» καταγράφονται στην ελληνική οικονομία από το πρώτο τρίμηνο του 2026, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και η άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου λειτούργησαν ως αφορμή για νέο κύμα ανατιμήσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρακολουθεί η Τράπεζα της Ελλάδος, πολλές επιχειρήσεις αξιοποίησαν τη γεωπολιτική κρίση όχι για να καλύψουν αυξημένο κόστος, αλλά για να ενισχύσουν τα περιθώρια κέρδους τους. Το φαινόμενο θυμίζει έντονα την περίοδο 2022–2023, όταν ο πόλεμος στην Ουκρανία είχε οδηγήσει σε εκτεταμένες κερδοσκοπικές πρακτικές.
Η διάρθρωση των ανατιμήσεων αποτυπώνεται καθαρά στον αποπληθωριστή του ΑΕΠ, όπου οι μεταβολές στα μοναδιαία κέρδη, το κόστος εργασίας και τους καθαρούς φόρους δείχνουν ποιος πραγματικά τροφοδοτεί τον πληθωρισμό. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, τα επιχειρηματικά κέρδη αποτέλεσαν ξανά τον κυρίαρχο παράγοντα αύξησης του αποπληθωριστή, ξεπερνώντας κατά πολύ την επίδραση του εργατικού κόστους. Μετά από δύο χρόνια όπου οι μισθοί είχαν συμβάλει στις πληθωριστικές πιέσεις, η εικόνα αντιστράφηκε πλήρως: οι εργαζόμενοι δεν ευθύνονται για το νέο κύμα ακρίβειας, καθώς οι αυξήσεις αμοιβών επιβραδύνθηκαν σημαντικά.
Η δυναμική αυτή δεν είναι τυχαία. Το 2025 υπήρξε «χρυσή χρονιά» για τις ελληνικές επιχειρήσεις, με την κερδοφορία να παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα παρά το δυσμενές διεθνές περιβάλλον. Το μερίδιο καθαρού κέρδους έφτασε το 27,3%, ενώ το ακαθάριστο μερίδιο κέρδους παρέμεινε στο 39,1% — ποσοστά πολύ υψηλότερα από την προ πανδημίας περίοδο. Η ισχυρή εγχώρια ζήτηση, οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και η τεχνολογική αναβάθμιση ενίσχυσαν περαιτέρω τη θέση των επιχειρήσεων, επιτρέποντάς τους να διατηρούν υψηλή τιμολογιακή ισχύ.
Το φαινόμενο του «greedflation» συνδέεται στενά με την εκμετάλλευση κρίσεων. Όπως συνέβη με την Ουκρανία, έτσι και τώρα οι επιχειρήσεις αξιοποιούν το εξωγενές σοκ του Ιράν ως άλλοθι για ανατιμήσεις που υπερβαίνουν την πραγματική αύξηση του κόστους. Παράλληλα, πρακτικές όπως το shrinkflation — μικρότερες συσκευασίες σε ίδια ή υψηλότερη τιμή — ενισχύουν τα περιθώρια κέρδους, ενώ η ακαμψία των τιμών εμποδίζει την αποκλιμάκωση ακόμη και όταν οι διεθνείς τιμές ενέργειας υποχωρούν.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η τιμολογιακή δύναμη των επιχειρήσεων έχει πλέον παγιωθεί, ιδιαίτερα σε κλάδους με περιορισμένο ανταγωνισμό. Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου κάθε νέα κρίση μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία για ανατιμήσεις, ανεξάρτητα από τις πραγματικές συνθήκες κόστους. Το αποτέλεσμα είναι μια μόνιμη αναδιανομή πλούτου εις βάρος των μισθωτών και των καταναλωτών, που βλέπουν τις τιμές να αυξάνονται χωρίς αντίστοιχη βελτίωση των εισοδημάτων τους.
Το νέο κύμα «πληθωρισμού απληστίας» δείχνει ότι η ελληνική αγορά παραμένει ευάλωτη σε κερδοσκοπικές πρακτικές, με τις επιχειρήσεις να αξιοποιούν κάθε διεθνή αναταραχή για να ενισχύσουν τα κέρδη τους. Η πρόκληση για την οικονομική πολιτική είναι πλέον να περιορίσει αυτή τη δυναμική, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό και διασφαλίζοντας ότι οι τιμές αντανακλούν πραγματικά το κόστος και όχι την απληστία.
