Το κυβερνητικό φιάσκο με τα στεγαστικό…
Στα καταστροφικά μέτρα για την αγορά κατοικίας συνεχίζει να επιμένει η κυβέρνηση, η οποία επιχειρεί με αποσπασματικές παρεμβάσεις να αντιμετωπίσει το εφιαλτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά.
Οι τιμές των ενοικίων είναι απλησίαστες, ακόμα και για λίγα τετραγωνικά σε διαμερίσματα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν επιλέγονταν ούτε για αποθήκες, ενώ τα πανάκριβα δάνεια, η έλλειψη ακινήτων και οι δυσθεώρητες τιμές που επικρατούν στην αγορά έχουν μετατρέψει την απόκτηση κατοικίας σε άπιαστο όνειρο.
Μέσα σε αυτήν την ασφυκτική πραγματικότητα, η κυβέρνηση επιχειρεί να ξαναστήσει το στεγαστικό της αφήγημα, βάζοντας στο τραπέζι νέα εργαλεία και νέες υποσχέσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται η συζήτηση για το «Σπίτι μου 3», μια νέα εκδοχή της Golden Visa, που θα συνδέεται με τη μακροχρόνια μίσθωση κατοικιών, και η καθιέρωση μειωμένου ΦΠΑ για κοινωνικές και προσιτές κατοικίες.
Παρότι η κυβέρνηση είχε παραδεχτεί πριν από λίγες εβδομάδες πως αποτελεί παράδειγμα η πολιτική που έχει εφαρμόσει η Κύπρος για το στεγαστικό, τα μέτρα που σχεδιάζει απέχουν σημαντικά από το να δοθεί μια πραγματική λύση. Την ώρα που η Ελλάδα εξακολουθεί να ψάχνει ισορροπία ανάμεσα σε προγράμματα επιδοτούμενων δανείων, φορολογικά κίνητρα και αλλαγές στην Golden Visa, η Κύπρος έχει ήδη δοκιμάσει ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο στεγαστικής πολιτικής, το οποίο μάλιστα παρουσιάστηκε πρόσφατα από το Eurogroup ως μια πολιτική «πρότυπο», καθώς συνδέει τη στέγη όχι μόνο με την αγορά ακινήτων αλλά και με τη δημογραφία, την κοινωνική συνοχή, την αποκέντρωση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Προκαλεί αίσθηση το γεγονός πως στις προτάσεις που καταθέτει σε επίσημο νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση προ ημερών το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2025-2035 απουσιάζουν τελείως πολιτικές που βρίσκονται κοντά στο στοχευμένο παράδειγμα της Κύπρου.
Μεγάλο κομμάτι της ανάπτυξης στη χώρα μας στηρίχτηκε τα τελευταία χρόνια στην αγορά των ακινήτων, με την κυβέρνηση να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο πρόγραμμα Golden Visa για όσους ξένους επενδυτές αγοράζουν ένα ακίνητο στη χώρα μας. Μέχρι σήμερα ένας ξένος επενδυτής λάμβανε άδεια παραμονής για μια πενταετία, υπό την προϋπόθεση αγοράς ακινήτου με ελάχιστη επένδυση τα 250.000 ευρώ. Οι περισσότεροι όμως δεν διέμεναν ποτέ στη χώρα μας, αλλά τα διέθεταν σε βραχυχρόνιες μισθώσεις, εντείνοντας το ήδη βεβαρημένο στεγαστικό πρόβλημα. Πλέον, το νέο σχέδιο προβλέπει ότι οι επενδυτές θα μπορούν να αποκτούν χαρτοφυλάκιο περισσότερων κατοικιών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές θα διατίθενται αποκλειστικά στη μακροχρόνια μίσθωση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, και θα απαγορεύεται ρητά η διάθεσή τους σε βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb.
Μετά το φιάσκο με το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» η κυβέρνηση, ενώ αρχικά απέρριπτε έναν τρίτο κύκλο του προγράμματος, φαίνεται πως πλέον αλλάζει γνώμη. Ηδη στο τραπέζι έχει πέσει η σκέψη για το «Σπίτι μου 3», που σε αντίθεση με τα σημερινά προγράμματα που χρηματοδοτούνται από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους, δεν θα στηρίζεται στην επιδότηση επιτοκίου. Αντίθετα, προβλέπει φορολογικά κίνητρα προς τις τράπεζες, ώστε να προσφέρουν στεγαστικά δάνεια με χαμηλότερα επιτόκια σε νέους και νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος.
Αντίστοιχη πρακτική εντοπίζεται στη Γαλλία, μέσω εργαλείων όπως το Prêt à Taux Zéro (PTZ), το οποίο στηρίζει την απόκτηση πρώτης κατοικίας με άτοκη ή ευνοϊκή χρηματοδότηση για επιλέξιμα νοικοκυριά, καθώς και το PSLA, που συνδυάζει μίσθωση και σταδιακή απόκτηση κατοικίας. Σε αντίθεση με το «Σπίτι μου 2», το οποίο χρηματοδοτείται μέσω πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και έχει προσωρινό χαρακτήρα, το γαλλικό μοντέλο βασίζεται σε φορολογικές πιστώσεις και είναι ενσωματωμένο στη συνήθη τραπεζική διαδικασία.
Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει και μια τρίτη παρέμβαση, η οποία αφορά την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ στην κατασκευή κοινωνικών και προσιτών κατοικιών, με στόχο να δοθούν κίνητρα σε εταιρίες ή επενδυτικά σχήματα να αναπτύξουν ακίνητα που θα διατίθενται στη συνέχεια με χαμηλότερα μισθώματα ή σε ειδικά προγράμματα κοινωνικής κατοικίας.
