638 ημέρες για μια δικαστική απόφαση: Η Ελλάδα παραμένει «πρωταθλήτρια» στις καθυστερήσεις
Τι δείχνει η νέα μελέτη του ΚΕΦΙΜ για την απονομή δικαιοσύνης και πού εντοπίζονται οι μεγαλύτερες παθογένειες
Η νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών καταγράφει με σαφήνεια το μέγεθος του προβλήματος στη λειτουργία της ελληνικής Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του EU Justice Scoreboard για το 2024, ο μέσος χρόνος επίλυσης αστικών, εμπορικών και διοικητικών υποθέσεων σε πρώτο βαθμό φτάνει τις 638 ημέρες, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 100 ημέρες. Η απόσταση από την ΕΕ παραμένει τεράστια, παρά τις μεταρρυθμίσεις που έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο επιβαρυντική στις αστικές και εμπορικές υποθέσεις, όπου ο εκτιμώμενος χρόνος επίλυσης αγγίζει τις 737 ημέρες. Οι εκκρεμότητες παραμένουν πολλαπλάσιες του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ το ποσοστό επίλυσης υποθέσεων μειώθηκε κατά 11,8% μέσα σε έναν χρόνο, δείχνοντας ότι το σύστημα δεν μπορεί να ανταποκριθεί στον όγκο των νέων υποθέσεων που εισέρχονται στα δικαστήρια.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στις υποθέσεις προστασίας καταναλωτή, όπου η μέση διάρκεια εκδίκασης φτάνει τις 1.643 ημέρες, δηλαδή περίπου 4,5 χρόνια. Η καθυστέρηση αυτή, όπως επισημαίνει η μελέτη, υπονομεύει ουσιαστικά την αποτελεσματικότητα της δικαστικής προστασίας και αφήνει τους πολίτες εκτεθειμένους.
Υπάρχουν όμως και τομείς όπου καταγράφεται βελτίωση. Στη διοικητική δικαιοσύνη, το ποσοστό επίλυσης παραμένει πάνω από το 100%, γεγονός που δείχνει σταδιακή μείωση των εκκρεμοτήτων. Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε στις υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, όπου η μέση διάρκεια εκδίκασης μειώθηκε κατά 89% μέσα στο 2024. Αντίθετα, οι υποθέσεις δωροδοκίας παρουσίασαν επιδείνωση, με τη μέση διάρκεια να αυξάνεται από 356 σε 576 ημέρες.
Η μελέτη αναδεικνύει και μια θετική διάσταση: η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό γυναικών δικαστών στα Ανώτατα Δικαστήρια στην ΕΕ, με 69%, έναντι 39% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, εξετάζονται οι μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως ο νέος δικαστικός χάρτης και η ψηφιοποίηση των διαδικασιών.
Τα πρώτα στοιχεία από την εφαρμογή του νέου δικαστικού χάρτη είναι ενθαρρυντικά. Σε διάστημα εννέα μηνών, ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης αποφάσεων στα Πρωτοδικεία μειώθηκε από 705 σε 364 ημέρες, δηλαδή κατά 48%. Στην Αθήνα η μείωση έφτασε το 64%, στη Θεσσαλονίκη το 40% και στον Πειραιά το 23%. Ωστόσο, η μελέτη τονίζει ότι αυτά τα στοιχεία δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα με τα δεδομένα του EU Justice Scoreboard, καθώς βασίζονται σε διαφορετική μεθοδολογία.
Ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, υπογραμμίζει ότι η καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης παραμένει μία από τις σοβαρότερες θεσμικές αδυναμίες της χώρας. Η πλήρης εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, η συστηματική αξιολόγηση και η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης θεωρούνται κρίσιμες προϋποθέσεις για να αποκτήσει η βελτίωση μόνιμο χαρακτήρα και να γίνει αισθητή στην καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων.
