ΔΝΤ: Ποιες είναι οι πέντε «πληγές» στο φορολογικό σύστημα
Τις τεράστιες ληξιπρόθεσμες οφειλές στην Εφορία, που εκκρεμούν από τα χρόνια της κρίσης και σε μεγάλο ποσοστό δεν πρόκειται να πληρωθούν, εντοπίζει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο(ΔΝΤ) ως το σοβαρότερο πρόβλημα του ελληνικού φορολογικού συστήματος, ενώ αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί την τελευταία 15ετία, με αποτέλεσμα τα δημόσια έσοδα να έχουν αυξηθεί θεαματικά, από το 20,5% στο 28% του ΑΕΠ.
Η πορεία της Ελλάδας από τη βαθιά δημοσιονομική κρίση σε ένα σύγχρονο, ψηφιοποιημένο μοντέλο φορολογικής διοίκησης αποτελεί το αντικείμενο της εκτενούς μελέτης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για την περίοδο 2010-2025.
Παρά τα τεράστια βήματα ψηφιοποίησης και αύξησης της φορολογικής συμμόρφωσης, η έκθεση του ΔΝΤ υπογραμμίζει πως η φορολογική διοίκηση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δομικές και λειτουργικές αδυναμίες:
- Το «βουνό» των παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών: Παρά την κατακόρυφη μείωση στη δημιουργία νέων χρεών, το συνολικό απόθεμα των ληξιπρόθεσμων οφειλών παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μεγάλη κληρονομιά παλαιών χρεών χαμηλής εισπραξιμότητας που συσσωρεύτηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης και τα οποία είναι απίθανο να ανακτηθούν στο ακέραιο. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, το Ταμείο τονίζει ότι απαιτούνται συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις, όπως καλύτερη τμηματοποίηση του χρέους και πολύ πιο ξεκάθαρες διαδικασίες διαγραφής χρεών και αφερεγγυότητας.
- Καθυστερήσεις στις επιστροφές ΦΠΑ: Ενώ έχουν αναπτυχθεί νέα εργαλεία αξιολόγησης κινδύνου, η ανταπόκριση προς τους φορολογούμενους παρουσιάζει υστέρηση. Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με αξιολόγηση του 2023, μόλις το 23% των επιστροφών ΦΠΑ διεκπεραιώθηκε εντός 30 ημερών.
- Υποχρηματοδότηση και ελλείψεις προσωπικού: Το Ταμείο επισημαίνει ότι παρά τη μεγάλη κλίμακα των μεταρρυθμίσεων, οι πόροι παραμένουν περιορισμένοι. Από το 2017, οι λειτουργικοί προϋπολογισμοί της ΑΑΔΕ αυξάνονται κατά μέσο όρο μόλις 3% ετησίως. Παράλληλα, τα καθαρά επίπεδα στελέχωσης παρέμειναν στάσιμα ή μειώθηκαν, περιορίζοντας την ικανότητα της διοίκησης να επενδύσει σε νέες τεχνολογίες και στην εξυπηρέτηση των φορολογουμένων.
- Εμπόδια στους ελέγχους και τη διευθέτηση Διαφορών: Ο υψηλός αριθμός προσφυγών (ειδικά από φορολογούμενους με μεγάλο πλούτο) επιβραδύνει τις διαδικασίες είσπραξης και υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων. Επίσης, η έκθεση σημειώνει ότι μεγάλο μερίδιο των στοχευμένων ελέγχων αφορά παλαιότερα φορολογικά έτη, γεγονός που μειώνει τον αντίκτυπο στην τρέχουσα συμμόρφωση.
- Καθυστερήσεις στην εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων: Παρά την πρόοδο, καταγράφηκαν καθυστερήσεις στην ανάπτυξη και πλήρη αξιοποίηση της επιχειρηματικής ευφυΐας (BI) και των υποδομών δεδομένων. Η υποχρεωτική υιοθέτηση της ηλεκτρονικής τιμολόγησης για συναλλαγές B2G και B2B αντιμετώπισε επίσης καθυστερήσεις εν αναμονή της δευτερογενούς νομοθεσίας. Επιπρόσθετα, το κενό συμμόρφωσης του ΦΠΑ παραμένει ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
