Όλοι προετοιμάζονται για 3ο Παγκόσμιο πόλεμο;; Στα ύψη οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες το 2025
Η Ευρώπη και η Ασία οδηγούν την κούρσα εξοπλισμών – Πάνω από 3 τρισ. δολάρια οι συνολικές δαπάνες
Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες εκτοξεύθηκαν το 2025, αγγίζοντας σχεδόν τα 2,9 τρισ. δολάρια και καταγράφοντας το ενδέκατο συνεχόμενο έτος ανόδου. Η αύξηση αυτή συνδέεται άμεσα με την κλιμάκωση των ενόπλων συγκρούσεων και την εντεινόμενη γεωπολιτική αστάθεια, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI). Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία παραμένουν οι τρεις μεγαλύτεροι «παίκτες», αντιπροσωπεύοντας πάνω από το μισό των συνολικών δαπανών.
Παρά τη μείωση των αμερικανικών δαπανών κατά 7,5%, η πτώση αυτή αντισταθμίστηκε από τις σημαντικές αυξήσεις στην Ευρώπη και την Ασία. Η μείωση στις ΗΠΑ οφείλεται κυρίως στην απουσία νέων πακέτων βοήθειας προς την Ουκρανία, σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, η τάση αυτή αναμένεται να αντιστραφεί, καθώς το Κογκρέσο έχει ήδη εγκρίνει δαπάνες που ξεπερνούν το 1 τρισ. δολάρια για το 2026, με προοπτική να φτάσουν έως και τα 1,5 τρισ. το 2027.
Η Ευρώπη καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο, με τις στρατιωτικές δαπάνες να αυξάνονται κατά 14% και να φτάνουν τα 864 δισ. δολάρια. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σταδιακή απεμπλοκή των ΗΠΑ από την ευρωπαϊκή ασφάλεια αποτελούν τους βασικούς λόγους αυτής της εκτίναξης. Η Γερμανία αύξησε τις δαπάνες της κατά 24%, ενώ η Ισπανία σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο 50%, ξεπερνώντας για πρώτη φορά από το 1994 το όριο του 2% του ΑΕΠ.
Η Ρωσία και η Ουκρανία συνεχίζουν να διοχετεύουν τεράστιους πόρους στην άμυνα. Η Μόσχα αύξησε τις δαπάνες της κατά 5,9%, φτάνοντας τα 190 δισ. δολάρια, ενώ το Κίεβο διέθεσε το 40% του ΑΕΠ του για στρατιωτικούς σκοπούς, με συνολικές δαπάνες 84,1 δισ. δολάρια. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν το βάθος και την ένταση της σύγκρουσης που συνεχίζει να διαμορφώνει το ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας.
Στην περιοχή Ασίας–Ωκεανίας, οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 8,5%, φτάνοντας τα 681 δισ. δολάρια – τη μεγαλύτερη άνοδο από το 2009. Η Κίνα παραμένει ο κυρίαρχος παράγοντας, με 336 δισ. δολάρια σε στρατιωτικές δαπάνες, ενώ η Ιαπωνία και η Ταϊβάν ενισχύουν σημαντικά τους προϋπολογισμούς τους ως απάντηση στην αυξανόμενη κινεζική επιρροή. Η Ιαπωνία μάλιστα κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό δαπανών ως προς το ΑΕΠ από το 1958.
Στη Μέση Ανατολή, οι συνολικές δαπάνες παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες, παρά τις έντονες περιφερειακές εντάσεις. Το Ισραήλ και το Ιράν κατέγραψαν μειώσεις, οι οποίες όμως συνδέονται περισσότερο με συγκυριακούς παράγοντες, όπως η αποκλιμάκωση στη Γάζα και ο υψηλός πληθωρισμός αντίστοιχα.
Η έκθεση του SIPRI καταλήγει ότι το «στρατιωτικό βάρος» –το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που κατευθύνεται στην άμυνα– βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009, επιβεβαιώνοντας ότι οι χώρες αισθάνονται ολοένα και λιγότερο ασφαλείς και επενδύουν περισσότερο στις ένοπλες δυνάμεις τους.
