Στενά του Ορμούζ: Το κρίσιμο δίμηνο που θα δοκιμάσει την παγκόσμια οικονομία
Ευρώπη σε κατάσταση συναγερμού – Επάρκεια καυσίμων, αποθέματα και ενεργειακό ρίσκο στο επίκεντρο
Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά και τις ροές πετρελαίου να κινούνται σε οριακά επίπεδα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζονται για ένα δίμηνο που χαρακτηρίζεται καθοριστικό για την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα. Στις Βρυξέλλες, οι διαδοχικές συσκέψεις των τελευταίων ημερών επικεντρώνονται στο διάστημα από τις αρχές Μαΐου έως τα μέσα του καλοκαιριού, όταν η αγορά θα λειτουργήσει χωρίς κανονικές εισαγωγές και με περιορισμένη παραγωγική δυνατότητα. Το βασικό ερώτημα που απασχολεί τις κυβερνήσεις είναι αν θα υπάρξει επάρκεια καυσίμων ώστε να καλυφθεί η ζήτηση χωρίς νέο σοκ.
Η σχετική σταθερότητα που παρατηρείται σήμερα αποδίδεται σε χρονική υστέρηση, καθώς τα φορτία που φτάνουν στην Ευρώπη είχαν αναχωρήσει πριν από την πλήρη διαταραχή της εφοδιαστικής αλυσίδας. Από τις αρχές Μαΐου, η αγορά θα βρεθεί αντιμέτωπη με τα πραγματικά δεδομένα: περιορισμένες νέες εισαγωγές, υψηλό κόστος μεταφοράς και αυξημένο ανταγωνισμό για διαθέσιμες ποσότητες. Τεχνοκράτες της Κομισιόν κάνουν λόγο για ένα «δεύτερο σοκ» που δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί στους δείκτες, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό πολιτικών.
Οι ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες απαιτούν μήνες για αποκατάσταση, περιορίζουν τις δυνατότητες επαναφοράς της παραγωγής ακόμη και σε περίπτωση γεωπολιτικής αποκλιμάκωσης. Παράλληλα, οι εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς ενέργειας δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες της Ευρώπης, ενώ το κόστος τους παραμένει υψηλό. Οι κυβερνήσεις έχουν ήδη ενεργοποιήσει μηχανισμούς έκτακτης ανάγκης, χρησιμοποιώντας πιο επιθετικά τα στρατηγικά αποθέματα και εξετάζοντας σενάρια ανακατεύθυνσης φορτίων και προτεραιοποίησης κρίσιμων τομέων.
Η αγορά έχει ενσωματώσει την αβεβαιότητα, με τις τιμές να διατηρούν υψηλό «ασφάλιστρο κινδύνου». Οι traders αποφεύγουν να ποντάρουν σε γρήγορη αποκλιμάκωση, ενώ το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης παραμένει αυξημένο. Σε αυτό το περιβάλλον, η Γερμανία επικεντρώνεται στη διασφάλιση επάρκειας για τη βιομηχανία, η Γαλλία ζητά ενισχυμένο ευρωπαϊκό συντονισμό, ενώ χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία παρακολουθούν στενά τη ζήτηση, καθώς η ενεργειακή πίεση μεταφέρεται στην πραγματική οικονομία.
Στην Ελλάδα, το ενδιαφέρον στρέφεται στις πιθανές επιπτώσεις στην τουριστική περίοδο, με το οικονομικό επιτελείο να διατηρεί δημοσιονομικά περιθώρια για ενδεχόμενη στήριξη. Το κοινό στοιχείο σε όλες τις ευρωπαϊκές προσεγγίσεις είναι ότι η κρίση δεν θεωρείται πως έχει εισέλθει σε φάση αποκλιμάκωσης. Αντίθετα, οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση το σενάριο παρατεταμένης αστάθειας, όπου η επάρκεια ενέργειας αναδεικνύεται σε εξίσου κρίσιμο παράγοντα με το κόστος της.
Καθώς ο Μάιος πλησιάζει, η προσοχή στρέφεται στα δεδομένα που θα επιβεβαιώσουν ή θα ανατρέψουν τα βασικά σενάρια. Η αγορά ενέργειας καλείται να ισορροπήσει σε ένα περιβάλλον όπου η κανονικότητα δεν έχει ακόμη επιστρέψει, ενώ οι επιπτώσεις της κρίσης μεταφέρονται με καθυστέρηση και μεγαλύτερη ένταση στην ανάπτυξη, την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
