Πώς η άρδευση απειλεί τη βιωσιμότητα των καλλιεργειών

Καθώς η άνοιξη προχωρά και οι εαρινές σπορές ολοκληρώνονται, ο αγροτικός κόσμος μπαίνει στη δυσκολότερη φάση του καλλιεργητικού κύκλου: την άρδευση. Στη σημερινή ελληνική γεωργία, το νερό δεν είναι πλέον δεδομένο. Είναι μια ακριβή ενεργειακή εισροή που καθορίζει αν μια εκμετάλλευση θα σταθεί οικονομικά ή όχι.

Και που το πρόβλημα γίνεται εκρηκτικό; Στη Θεσσαλία. Μια περιοχή που πριν λίγο καιρό πνίγηκε από πλημμύρες, σήμερα στερείται επιφανειακών υδάτων. Με ελάχιστα αρδευτικά έργα και πολλές ζημιές ακόμη αδιόρθωτες, οι παραγωγοί αναγκάζονται να αντλούν 70%–80% του νερού από τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα. Η υπεράντληση δεκαετιών έχει ρίξει τη στάθμη τόσο χαμηλά, ώστε οι γεωτρήσεις φτάνουν πλέον τα 150–250 μέτρα.

Και αυτό μεταφράζεται σε κόστος. Μια ηλεκτροκίνητη αντλία χρειάζεται 60–75 kWh ανά ώρα για να ανεβάσει νερό από τέτοιο βάθος. Με τα σημερινά τιμολόγια, μιλάμε για πάνω από 10 ευρώ την ώρα – και αν συνεχιστούν οι γεωπολιτικές εντάσεις, αυτό το νούμερο θα μοιάζει χαμηλό.

Για καλλιέργειες όπως βαμβάκι ή καλαμπόκι, που απαιτούν 600–700 κυβικά νερού ανά στρέμμα, το ενεργειακό κόστος άρδευσης φτάνει τα 60–70 ευρώ ανά στρέμμα. Την ίδια στιγμή, ένα στρέμμα βαμβάκι αποδίδει περίπου 350 κιλά, με τιμή γύρω στα 0,50–0,60 ευρώ/κιλό. Δηλαδή 210 ευρώ ακαθάριστο έσοδο.

Όταν μόνο το ρεύμα «τρώει» το 30% των εσόδων, πριν καν μπουν στο χαρτί λιπάσματα, σπόροι, φυτοπροστασία, εργατικά και συγκομιδή, η βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης κρέμεται από μια κλωστή. Έτσι, η επιλογή καλλιέργειας δεν γίνεται με βάση τη ζήτηση της αγοράς, αλλά με βάση το κόστος άρδευσης.

Γιατί η επιδότηση ρεύματος δεν είναι λύση

Η επιδότηση της κιλοβατώρας λειτουργεί σαν «παυσίπονο». Ανακουφίζει προσωρινά, αλλά δεν θεραπεύει το πρόβλημα. Η πραγματική λύση απαιτεί δύο παράλληλες στρατηγικές:

1. Στο επίπεδο του παραγωγού

Γεωργία ακριβείας και στάγδην άρδευση. Τεχνολογίες που μειώνουν την κατανάλωση νερού και αυξάνουν την αποδοτικότητα κάθε σταγόνας.

2. Στο επίπεδο του κράτους

Εδώ βρίσκεται το μεγάλο κενό. Η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως:

Μικρούς και μεσαίους ταμιευτήρες
Εκσυγχρονισμό των ΤΟΕΒ και των συλλογικών δικτύων άρδευσης
Αξιοποίηση επιφανειακών υδάτων
Έργα αποταμίευσης που δεν θα μένουν στα χαρτιά

Χωρίς αυτά, η γεωργία θα συνεχίσει να εξαρτάται από γεωτρήσεις που βαθαίνουν και από λογαριασμούς ρεύματος που φουσκώνουν.

Η μεγάλη εικόνα

Η ελληνική γεωργία δεν κινδυνεύει μόνο από την κλιματική κρίση, αλλά και από την ενεργειακή. Η βιωσιμότητά της δεν θα κριθεί μόνο στο χωράφι, αλλά στις υποδομές που θα χτίσει η χώρα τα επόμενα χρόνια.

ΠΗΓΗ-ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ