Οι «εταιρείες ζόμπι» στην Ελλάδα: Σημαντική μείωση, αλλά ο κίνδυνος παραμένει
Σημαντική αποκλιμάκωση καταγράφεται στον αριθμό των λεγόμενων «εταιρειών ζόμπι» στην Ελλάδα, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της PwC Ελλάδας σε συνεργασία με ακαδημαϊκούς ερευνητές. Το φαινόμενο, που για χρόνια αποτελούσε τροχοπέδη για την παραγωγικότητα και τη δυναμική της ελληνικής οικονομίας, φαίνεται να περιορίζεται αισθητά, χωρίς ωστόσο να έχει εξαλειφθεί πλήρως.
Ως «εταιρείες ζόμπι» χαρακτηρίζονται οι επιχειρήσεις που εμφανίζουν επί σειρά ετών χαμηλή ή αρνητική κερδοφορία, αδυναμία εξυπηρέτησης του δανεισμού τους και περιορισμένες προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης. Συνήθως πρόκειται για εταιρείες που διατηρούνται στη ζωή μέσω αναχρηματοδοτήσεων ή ευνοϊκών ρυθμίσεων, χωρίς να δημιουργούν ουσιαστική προστιθέμενη αξία για την οικονομία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, το ποσοστό των εταιρειών που πληρούν τα κριτήρια της κατηγορίας αυτής περιορίστηκε την τελευταία διετία σε επίπεδα μεταξύ 2% και 4% του συνόλου των επιχειρήσεων, καταγράφοντας τα χαμηλότερα ποσοστά της τελευταίας δεκαετίας. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη βελτίωση του μακροοικονομικού περιβάλλοντος, στην αύξηση της ζήτησης και στη σταδιακή αποκατάσταση της ρευστότητας στην αγορά.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι από τις περίπου 2.000 επιχειρήσεις που είχαν χαρακτηριστεί ως «ζόμπι» την περίοδο 2015–2021, τα δύο τρίτα κατάφεραν να επανέλθουν σε τροχιά βιωσιμότητας, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό αποχώρησε από την αγορά. Μόνο περιορισμένος αριθμός εξακολουθεί να παραμένει σε κατάσταση παρατεταμένης οικονομικής αδυναμίας.
Η ανάλυση δείχνει ότι το πρόβλημα εμφανίζεται εντονότερο στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες λόγω περιορισμένων κεφαλαίων και δυσκολότερης πρόσβασης στη χρηματοδότηση είναι περισσότερο ευάλωτες σε περιόδους επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Αντίθετα, οι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις παρουσιάζουν σαφώς μικρότερη πιθανότητα να καταστούν μη βιώσιμες, καθώς διαθέτουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και καλύτερη πρόσβαση σε επενδυτικά κεφάλαια.
Σε κλαδικό επίπεδο, σχεδόν όλοι οι τομείς της οικονομίας εμφανίζουν μείωση του ποσοστού των εταιρειών ζόμπι, με το εμπόριο και τη μεταποίηση να καταγράφουν από τις πιο έντονες βελτιώσεις. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάκαμψη της κατανάλωσης, την αύξηση των εξαγωγών και την ενίσχυση των επενδύσεων.
Καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της εικόνας διαδραματίζει και η αυξημένη δραστηριότητα συγχωνεύσεων και εξαγορών, καθώς και το έντονο ενδιαφέρον επενδυτικών κεφαλαίων για την ελληνική αγορά. Οι κινήσεις αυτές συμβάλλουν στη δημιουργία μεγαλύτερων και πιο ανταγωνιστικών σχημάτων, περιορίζοντας τον αριθμό των επιχειρήσεων που αδυνατούν να επιβιώσουν αυτόνομα.
Παρά τη σαφή πρόοδο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος επανεμφάνισης ενός νέου κύματος μη βιώσιμων επιχειρήσεων παραμένει υπαρκτός, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξημένων επιτοκίων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Η διατήρηση ικανοποιητικών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης, η ενίσχυση της παραγωγικότητας και η στοχευμένη στήριξη των μικρότερων επιχειρήσεων θεωρούνται κρίσιμοι παράγοντες για τη θωράκιση της ελληνικής οικονομίας.
Το συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι, αν και το φαινόμενο των εταιρειών ζόμπι έχει περιοριστεί σημαντικά, η πρόκληση της βιώσιμης επιχειρηματικότητας παραμένει ανοιχτή. Η επόμενη περίοδος θα κρίνει αν η θετική τάση θα παγιωθεί ή αν οι πιέσεις του διεθνούς περιβάλλοντος θα αναζωπυρώσουν παθογένειες του παρελθόντος.
