Πότε το Δημόσιο χάνει το δικαίωμα να πάρει πίσω επιχορηγήσεις;
Η πενταετής παραγραφή και οι εξαιρέσεις για επιστροφή κρατικών ενισχύσεων
Το ζήτημα της ανάκτησης κρατικών ενισχύσεων από το δημόσιο αποτελεί σημαντικό σημείο τριβής μεταξύ του κράτους και των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με πρόσφατες αποφάσεις και νομολογία, καθορίζεται πλέον σαφώς το χρονικό όριο εντός του οποίου το δημόσιο μπορεί να διεκδικήσει την επιστροφή επιχορηγήσεων που δόθηκαν αδικαιολόγητα ή κατά παράβαση των κανόνων. Το κλειδί βρίσκεται στην πενταετή παραγραφή.
Ο κανόνας της πενταετίας
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, το δικαίωμα του Δημοσίου για την ανάκτηση παράνομων κρατικών ενισχύσεων παραγράφεται μετά την πάροδο πέντε (5) ετών από την πληρωμή της ενίσχυσης στον δικαιούχο. Αυτή η πενταετία αποτελεί πλέον τον κανόνα, παρέχοντας έναν βαθμό νομικής ασφάλειας στις επιχειρήσεις. Εάν δηλαδή το Δημόσιο δεν ασκήσει το δικαίωμα ανάκτησης μέσα σε αυτή τη χρονική περίοδο, χάνει τη δυνατότητα να διεκδικήσει πίσω τα χρήματα.
Οι εξαιρέσεις και οι λόγοι απώλειας
Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες η επιχορήγηση μπορεί να ζητηθεί πίσω, ακόμα και αν έχει παρέλθει η διετία ή η πενταετία, καθώς το δικαίωμα ανάκτησης δεν παραγράφεται. Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους μια επιχορήγηση μπορεί να ζητηθεί πίσω είναι:
Η επιχείρηση δεν τήρησε τους όρους και τις προϋποθέσεις που έθετε το πρόγραμμα επιχορήγησης, όπως για παράδειγμα, δεν διατήρησε τις προβλεπόμενες θέσεις εργασίας ή δεν ολοκλήρωσε την επένδυση. Σε αυτή την περίπτωση, η επιχορήγηση καθίσταται παράνομη και αδικαιολόγητη.
Εάν διαπιστωθεί ότι η επιχείρηση έλαβε την ενίσχυση δόλια, δηλαδή με πλαστά στοιχεία, αναληθείς δηλώσεις ή απόκρυψη ουσιωδών πληροφοριών. Στις περιπτώσεις δόλου, η παραγραφή συνήθως διακόπτεται ή παρατείνεται (ή σε ορισμένες περιπτώσεις δεν ισχύει καθόλου) μέχρι την αποκάλυψη της απάτης.
Εάν η ανάκτηση της ενίσχυσης ζητηθεί κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η νομολογία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αυστηρή ως προς τις παράνομες κρατικές ενισχύσεις που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό, και το Ελληνικό Δημόσιο είναι υποχρεωμένο να συμμορφωθεί με τις αποφάσεις της Επιτροπής.
Η σημασία των ενισχύσεων de minimis
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις ενισχύσεις de minimis (μικρής σημασίας). Αυτές είναι ενισχύσεις που χορηγούνται χωρίς να απαιτείται έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εφόσον δεν υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο χρηματικό όριο ανά επιχείρηση σε μια τριετία. Ωστόσο, ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, η παραγραφή των 5 ετών για την ανάκτηση ισχύει, εφόσον δεν υπάρχει δόλος ή παραβίαση των εθνικών όρων χορήγησης.
Συνοψίζοντας, η πενταετής παραγραφή αποτελεί ένα δικαίωμα για την επιχείρηση, αλλά δεν την απαλλάσσει από τον κίνδυνο ανάκτησης εάν αποδειχθεί ότι παραβίασε τους όρους ή ενήργησε δόλια κατά τη λήψη των κονδυλίων.
