Βαρύ το τίμημα της ρωσοφοβίας… Η Ελλάδα χάνει κάθε χρόνο μισό δισ. τουριστικά έσοδα!
Η Ευρώπη υψώνει όλο και ψηλότερα τείχη απέναντι στους Ρώσους τουρίστες, επικαλούμενη λόγους ασφαλείας και τον φόβο της κατασκοπείας και των δολιοφθορών. Πίσω, όμως, από τη συζήτηση για την αυστηροποίηση των θεωρήσεων εισόδου (visa) κρύβεται ένα σύνθετο ζήτημα: εκατομμύρια Ρώσοι διατηρούν οικογενειακούς, προσωπικούς και οικονομικούς δεσμούς με την Ευρώπη, ενώ χώρες όπως η Ελλάδα έχουν να χάσουν και σημαντικά τουριστικά έσοδα.
Το 2019, η Ελλάδα υποδεχόταν 583.000 Ρώσους επισκέπτες, με τη μέση δαπάνη τους να φτάνει τα 1.107 ευρώ ανά άτομο, ξεπερνώντας εκείνη τουριστών από παραδοσιακές αγορές, όπως η Γερμανία, η Βρετανία, η Γαλλία και οι σκανδιναβικές χώρες.
Μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία και την επιβολή περιορισμών στις θεωρήσεις εισόδου, οι αφίξεις μειώθηκαν δραματικά.
Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, οι άμεσες ετήσιες απώλειες της Ελλάδας από τη ρωσική τουριστική αγορά υπολογίζονται σε περίπου 350 έως 400 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Τώρα, καθώς οι Βρυξέλλες εξετάζουν νέους περιορισμούς, το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο ασφαλής αισθάνεται η Ευρώπη απέναντι στους Ρώσους επισκέπτες, αλλά και ποιο θα είναι το οικονομικό και κοινωνικό τίμημα μιας πολιτικής που απειλεί να αποκόψει ακόμη περισσότερο τις δύο πλευρές.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, όπου ο τουρισμός αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων, η εξίσωση είναι ιδιαίτερα δύσκολη: πώς συμβιβάζονται οι πολιτικές πιέσεις για αυστηρότερους ελέγχους με τα οικονομικά συμφέροντα και τους δεσμούς που εξακολουθούν να ενώνουν Ευρωπαίους και Ρώσους;
Η Ευρώπη υψώνει τείχος απέναντι στους Ρώσους τουρίστες
Η Ευρώπη δεν θέλει να βλέπει Ρώσους, επειδή «ποτέ δεν ξέρεις ποιοι είναι στην πραγματικότητα αυτοί οι τουρίστες».
Έτσι εξήγησε ο Ευρωπαίος επίτροπος Μετανάστευσης, Magnus Brunner, την εξέταση της αυστηροποίησης των κανονισμών για τις θεωρήσεις εισόδου από τη Ρωσία, στην επικείμενη συνεδρίαση του Συμβουλίου της ΕΕ την Τετάρτη.
Ο Φινλανδός πρωθυπουργός, Petteri Orpo, σκοπεύει να υποστηρίξει την πλήρη απαγόρευση των τουριστικών θεωρήσεων: «Φοβόμαστε ότι η Ρωσία θα προσπαθήσει να οργανώσει δολιοφθορές στην Ευρώπη.
Γιατί, λοιπόν, επιτρέπουμε στους Ρώσους να βρίσκονται εδώ ως τουρίστες και να ταξιδεύουν ελεύθερα;»
Το πρόβλημα της Σένγκεν
Πράγματι, πρόκειται για σοβαρή παράλειψη. Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, που το καλοκαίρι 11 χώρες της ΕΕ απαίτησαν αυστηρότερο καθεστώς θεωρήσεων — συγκεκριμένα, θεωρήσεις με «περιορισμένη εδαφική ισχύ», ώστε η είσοδος να περιορίζεται στη χώρα που τις εξέδωσε.
Παίρνετε γαλλική βίζα και φεύγετε από τη Γερμανία.
Ακόμη κι αν αυτό υπονομεύει την ίδια την ιδέα του Σένγκεν, η Ευρώπη κινδυνεύει: οι Ρώσοι έρχονται ή, μάλλον, πετούν, έστω και μέσω τρίτων χωρών (η είσοδος από ξηράς έχει περιοριστεί αυστηρά εδώ και καιρό)!
Η Ευρώπη έχει τρομοκρατηθεί τόσο πολύ από τις ιστορίες για τον υβριδικό πόλεμο που διεξάγει ήδη η Μόσχα εναντίον της —και για την άμεση επίθεση που σχεδιάζει να εξαπολύσει στη συνέχεια ο στρατός μας—, ώστε χτίζει μια άμυνα απέναντι στους «Ρώσους τουρίστες».
Όχι, οι θεωρήσεις δεν θα απαγορευτούν εντελώς, αλλά πράγματι θα επιβληθούν περιορισμοί από τη νέα χρονιά. Πιθανότατα, θα απαγορευτεί η είσοδος στους συμμετέχοντες στις Κοινές Στρατιωτικές Επιχειρήσεις (JMO), ενώ ενδέχεται να εισαχθεί και η «περιορισμένη εδαφική ισχύς» των θεωρήσεων Σένγκεν.
Παράλληλα, ασκούνται πιέσεις για περιορισμούς στις μετακινήσεις διπλωματών και για τη λήψη άλλων μέτρων.
Έτσι, η Ευρώπη δεν έχει τεθεί ακόμη σε καραντίνα, αλλά κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Ποιοι είναι οι Ρώσοι που ταξιδεύουν στην Ευρώπη;
Από πού προέρχονται, όμως, αυτοί οι Ρώσοι τουρίστες; Άλλωστε, δεν υπάρχουν απευθείας πτήσεις, δεν εκδίδονται βίζες από όλες τις χώρες και η διαδικασία είναι χρονοβόρα και δαπανηρή.
Υπάρχουν, άραγε, τόσοι πολλοί τουρίστες στη Ρωσία που αγαπούν την Ευρώπη;
Το θέμα είναι ότι όχι: πέρυσι εκδόθηκαν σε Ρώσους πολίτες λιγότερες από μισό εκατομμύριο τουριστικές βίζες, από ένα σύνολο 620.000 θεωρήσεων.
Και εκδόθηκαν κυρίως από τρεις χώρες: τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία.
Περίπου ενάμισι εκατομμύριο Ρώσοι εισήλθαν στην Ευρώπη — δέκα φορές λιγότεροι από ό,τι πριν από την COVID-19 και 12 φορές λιγότεροι από ό,τι στην κορύφωση του 2013.
Τότε, την παραμονή της Κριμαίας, εκδόθηκαν επτά εκατομμύρια βίζες σε Ρώσους. Επρόκειτο για μια αρκετά μεγάλη εισροή, η οποία σήμαινε, επίσης, έσοδα για τους Ευρωπαίους.
Και τώρα, μόλις 600.000 — και κάθε άλλο παρά όλοι τους είναι παραδοσιακοί τουρίστες. Αλλά όχι, δεν είναι ούτε σαμποτέρ.
Υπάρχουν, φυσικά, εκείνοι που κάνουν διακοπές στην Κυανή Ακτή, στην Ιταλία και στα ισπανικά θέρετρα, χωρίς να υπολογίζουν τα χρήματά τους ή να αναρωτιούνται αν είναι σωστό να ταξιδεύουν σε χώρες που θεωρούν τη Ρωσία απειλή για την ασφάλειά τους.
Έπειτα, υπάρχουν και εκείνοι που διαθέτουν ακίνητα στην Ευρώπη: δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι αγόρασαν κάποτε σπίτια και διαμερίσματα για τον εαυτό τους, κυρίως σε παραθαλάσσιες περιοχές, από τη Βουλγαρία μέχρι την Ισπανία.
Κάποιοι έφυγαν αργότερα από τη Ρωσία, άλλοι κατάφεραν να πουλήσουν τα σπίτια τους, αλλά πολλοί εξακολουθούν να απολαμβάνουν τις «ευρωπαϊκές ντάκες» τους.
Τέλος, υπάρχει και μια άλλη κατηγορία: οι συγγενείς.
Σχεδόν ένα εκατομμύριο Ρώσοι πολίτες ζουν μόνο στην ΕΕ — και κάθε άλλο παρά όλοι τους είναι μετεγκατασταθέντες πρόσφυγες που έφυγαν από τη Ρωσία.
Επιπλέον, αρκετά εκατομμύρια πρώην Ρώσοι πολίτες ζουν σε χώρες που εκτείνονται από τη Γερμανία μέχρι την Ελλάδα.
Και πολλοί από αυτούς έχουν συγγενείς στη Ρωσία, οι οποίοι τους επισκέπτονται κατά καιρούς.
Οι λόγοι των ροών
Με άλλα λόγια, η ροή ανθρώπων από τη Ρωσία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πολύ ποικιλόμορφη και δεν περιορίζεται σε όσους προσπαθούν να αγνοήσουν τις πολιτικές θύελλες.
Αν και η Ευρώπη γίνεται ολοένα και πιο εχθρική απέναντί μας, η Ρωσία δεν κλείνει τα σύνορά της, ενώ η ΕΕ προσπαθεί όλο και περισσότερο να μας απομονώσει.
Είναι σαφές ότι δεν συμφωνούν όλες οι χώρες και, σίγουρα, ούτε οι απλοί πολίτες.
Ωστόσο, το ενεργό ρωσοφοβικό λόμπι, μαζί με Ευρωπαίους αξιωματούχους, επιδιώκει πεισματικά τη δική του ατζέντα.
Επομένως, η πρόβλεψη είναι σαφής: η Ευρωπαϊκή Ένωση θα κλείνει σταδιακά και όλο και πιο αυστηρά τα σύνορά της στους Ρώσους.
Η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, ακόμη και η Γαλλία, οι οποίες κερδίζουν πολλά χρήματα από τους τουρίστες και δεν καθοδηγούνται από τη ρωσοφοβία, θα αντισταθούν, φυσικά, αλλά σταδιακά θα υποχωρήσουν.
Η Ευρώπη θα χτίσει ένα προστατευτικό φράγμα απέναντι στους Ρώσους — και θα μείνει με Ρώσους στο εσωτερικό της.
Επειδή εκατομμύρια πρώην και νυν συμπατριώτες μας θα συνεχίσουν να ζουν στην ΕΕ, έχοντας ρωσικά και τοπικά διαβατήρια.
Και πολλοί από αυτούς, από την οπτική γωνία των Ευρωπαίων αξιωματούχων, είναι πιθανοί σαμποτέρ.
Τι πρέπει να κάνουν με αυτούς; Να τους παρακολουθούν, να τους απομονώνουν, να τους απελαύνουν;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ακόμη πολλή δουλειά να κάνει.
