Το ολιγοπώλιο – χρυσωρυχείο για τα σούπερ μάρκετ
Πώς πέντε αλυσίδες ελέγχουν την αγορά – Πόσο αυξήθηκε (πάλι) ο αθροιστικός τζίρος του κλάδου – Τα «τρικ» με τα κέρδη – Ακρίβεια: Πόσες ώρες δουλεύουμε για φαγητό
Σε επιχειρήσεις-χρυσωρυχεία εξακολουθούν να ανάγονται τα ελληνικά σούπερ μάρκετ για τους μετόχους τους, την ώρα που τα εκατομμύρια των καταναλωτών συνεχίζουν να… στενάζουν στα ταμεία των καταστημάτων και να υποφέρουν από το παρατεταμένο κύμα ακρίβειας το οποίο μαστίζει τη χώρα.
Σε μια αγορά που ελέγχεται ουσιαστικά από ένα ολιγοπώλιο, η βασική είδηση από χρονιά σε χρονιά δεν αλλάζει και δεν είναι άλλη από τη διαρκή αύξηση του αθροιστικού τζίρου των σουπερ-μαρκετάδων, με κέρδη πολλών εκατομμυρίων ευρώ.
Αυτό ισχύει για τη συντριπτική πλειονότητα των «μεγάλων» του κλάδου, καθώς σε κάθε κανόνα υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Οχι πολλές. Στην περίπτωση του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων στην Ελλάδα, η αλυσίδα ΑΒ Βασιλόπουλος παρουσιάζει «αρρυθμίες» τα τελευταία χρόνια στη λειτουργία της. Είτε ακολουθώντας πολύ χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης σε σχέση με τους ανταγωνιστές της (ακόμα και αρνητικούς, με ελαφρά πτώση, από χρήση σε χρήση) είτε παρουσιάζοντας και ζημίες. Κάτι που ενίοτε την ωθεί σε αλλαγές «μοντέλων», στελεχών ή και στρατηγικής…
Αυτή την περίοδο μάλιστα αρκετές από τις αλυσίδες ανακοίνωσαν τα οικονομικά τους αποτελέσματα για το 2025 και εν ολίγοις προκύπτει, από τα διαθέσιμα επικαιροποιημένα στοιχεία, ότι στην αγορά των σούπερ μάρκετ που δραστηριοποιούνται στην εγχώρια αγορά και κυριαρχούν σε αυτήν οι όμιλοι του «Big 5» είτε ελληνικών συμφερόντων (Σκλαβενίτης, Μασούτης/Κρητικός, My Market) είτε ξένων (ΑΒ Βασιλόπουλος, Lidl) διακινήθηκε πέρσι ένας «πακτωλός» 16,24 δισ. ευρώ, με αύξηση +7,1%, (Πηγή: NielsenIQ). Αν συμπεριληφθούν, δε, οι μικρότερες ή και τοπικές επιχειρήσεις που τυχόν δεν έχουν «χαρτογραφηθεί» από το δείγμα, δεν αποκλείεται το σύνολο των πωλήσεων του κλάδου να εκτοξεύεται κοντά στο «φράγμα» των 20 δισ. ευρώ.
ΤΟ… 88,3% ΤΩΝ ΕΣΟΔΩΝ
Και για να μη δημιουργούνται παρεξηγήσεις: ως ολιγοπώλιο ορίζεται «μια μορφή αγοράς όπου λίγες μεγάλες επιχειρήσεις ελέγχουν τη διάθεση ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας».
Ψέματα είναι αυτό, όταν από τα 16,24 δισ. ευρώ των επίσημων μετρήσεων, τα 14,34 δισ. ευρώ, δηλαδή το 88,3% αναλογεί μόλις σε πέντε «παίκτες»; Σαφώς και όχι!
Ναι, από τα 16,24 δισ. ευρώ, το μεγαλύτερο μέρος φαίνεται να καταλήγει στους.. ισολογισμούς των πολυεθνικών προμηθευτών, αλλά δεν σημαίνει ότι τα κέρδη για τα σούπερ μάρκετ θεωρούνται «ψίχουλα».
Αντιθέτως, έχει καταγγελθεί και από τον Τύπο, άλλωστε, και δεν διαψεύσθηκε ποτέ, ότι μεγάλες αλυσίδες χρησιμοποιούν λογιστικά «τρικ» για να «κρύψουν» μέρος της κερδοφορίας τους ή να πετύχουν την τεχνητή συμπίεσή της και να «ψαλιδίσουν» τα περιθώρια κέρδους τους.
Πώς; Μέσω ενός οικοσυστήματος εταιρειών, που συνδέονται με τις ίδιες επιχειρηματικές οικογένειες, παράγουν ή τυποποιούν προϊόντα και διατηρούν σταθερή εμπορική σχέση με τα δίκτυα των σούπερ μάρκετ. Ο λόγος γίνεται με λίγα λόγια για μηχανισμούς ενδοομιλικής τιμολόγησης…
Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ «ΦΘΗΝΟΥ ΚΑΛΑΘΙΟΥ»
Η νέα εκτίναξη του τζίρου των αλυσίδων, η διαμόρφωση των κερδών και οι «χρυσές» επενδύσεις στο σημερινό ολιγοπώλιο των επιχειρήσεων που κάποτε κάποια υπήρξαν… μαγαζιά της γειτονιάς ή και μπακάλικα δεν αποτελούν τα μόνα χαρακτηριστικά της αγοράς των σούπερ μάρκετ.
Υπάρχει και ο μύθος του «φθηνού καλαθιού»! Σε ανακοίνωσή του σχετικά με τα ευρήματα νέας έρευνάς του («επαναλαμβανόμενη έκθεση» την ονομάζει) το ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών) υποστήριξε, άλλη μια φορά, ότι οι τιμές του τυπικού καλαθιού του νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ συνεχίζουν να είναι χαμηλότερες σε σχέση με Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γερμανία, Ρουμανία, Βουλγαρία.
Ειδικότερα, το ΙΕΛΚΑ έγραψε πως η σύγκριση των μέσων τιμών δείχνει ότι έχουν σημαντικά ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, 29% η Γερμανία, 28% η Γαλλία, 28% το Ηνωμένο Βασίλειο, 12% η Ιταλία, 12% η Ισπανία, 16% η Ρουμανία, 3% η Πορτογαλία και 15% η Βουλγαρία, για τον Αύγουστο του 2026.
Η απάντηση σε αυτό το συμπέρασμα ήρθε από μια άλλη… επιχείρηση τροφίμων, μάλλον αναπάντεχα. Σε επαγγελματικό λογαριασμό του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Linkedin) ο γενικός διευθυντής της Famiglia Di Pasta, Παναγιώτης Αδαμαντιάδης, αντέτεινε τη γνώμη του ότι για έξι από τις οκτώ αυτές χώρες, παραθέτοντας για την Ελλάδα τον κατώτατο μισθό που ίσχυε πριν από την 1η Απριλίου 2026, των 830 ευρώ αντί του τωρινού των 920 ευρώ, για να δείξει προς μια εντελώς διαφορετική εικόνα. «Η σύγκριση αυτή παραμένει στην επιφάνεια των ονομαστικών αριθμών, αγνοώντας τον πιο καθοριστικό παράγοντα της αγοραστικής δύναμης» αναφέρει αρχικά το στέλεχος.
Δημοσιεύει στην ανάρτηση τον σχετικό πίνακα:
– Κατώτατος μισθός: Ελλάδα 830 ευρώ, Πορτογαλία 956 ευρώ, Ισπανία 1.323 ευρώ, Ιταλία 1.400 ευρώ, Γαλλία 1.767 ευρώ, Ηνωμένο Βασίλειο 1.920 ευρώ, Γερμανία 2.054 ευρώ.
– Αξία καλαθιού: Ελλάδα 100 ευρώ, Πορτογαλία 103 ευρώ, Ισπανία 106 ευρώ, Ιταλία 108 ευρώ, Γαλλία 112 ευρώ, Ηνωμένο Βασίλειο 110 ευρώ, Γερμανία 114 ευρώ.
– Ποσοστό μισθού: Ελλάδα 12%, Πορτογαλία 10,8%, Ισπανία 8%, Ιταλία 7,7%, Γαλλία 6,3%, Ηνωμένο Βασίλειο 5,7%, Γερμανία 5,5%.
– Χρόνος εργασίας: Ελλάδα 20 ώρες, Πορτογαλία 18 ώρες, Ισπανία και Ιταλία 13 ώρες, Γαλλία 10,5 ώρες, Ηνωμένο Βασίλειο 9,5 ώρες, Γερμανία 9 ώρες.
Και καταλήγει: «Πιστεύω ότι η πραγματική αξία του ραφιού μετριέται αποκλειστικά στον χρόνο εργασίας που απαιτείται για την πληρωμή του. Ενα ονομαστικά φθηνότερο καλάθι παραμένει εξαιρετικά ακριβό όταν το διαθέσιμο εισόδημα υπολείπεται δραματικά».
Ο «χάρτης» των εσόδων για τους «Big 5», το real estate και η ενέργεια
Η άλλη παράμετρος που συνάδει με τη λογική της εμφάνισης χαμηλότερης κερδοφορίας είναι το «ράλι» των επενδύσεων συνολικού ύψους πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, που αρχίζει από το μεγάλο σερί εξαγορών που έχει οδηγήσει ήδη στο προαναφερόμενο ολιγοπώλιο των ελληνικών σούπερ μάρκετ και τη «γιγάντωση» των δικτύων με δεκάδες νέα καταστήματα κάθε χρονιά, μέχρι το real estate ή και την ενέργεια!
Τι «λένε» οι αριθμοί: ο όμιλος Σκλαβενίτη θεωρείται ο απόλυτος leader του κλάδου, περίπου μια δεκαετία μετά το big deal για τη διάσωση και την ενσωμάτωση του δικτύου της Μαρινόπουλος, έπειτα από το μεγάλο «κανόνι» του 2016, με τζίρο 6,13 δισ. ευρώ το 2025 από 5,56 δισ. ευρώ το 2024, λειτουργικά κέρδη 392,1 εκατ. ευρώ και καθαρά 99,5 εκατ. ευρώ από 108,7 εκατ. ευρώ, μια χρονιά νωρίτερα.
Η γερμανικών συμφερόντων Lidl Ελλάς ως ομόρρυθμη δεν δημοσιεύει αποτελέσματα, αλλά υπολογίζεται στα 2,5 δισ. ευρώ και φέρεται ότι έχει κερδίσει τον «πόλεμο» της 2ης θέσης. Η ΑΒ Βασιλόπουλος, ολλανδο-βελγικών συμφερόντων, «παίζει» σταθερά γύρω στα 2 δισ. ευρώ, αλλά απειλείται με νέο υποσκελισμό μετά την εξαγορά της αλυσίδας ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη Μασούτης. Η μεν ολοκλήρωσε τη χρήση με έσοδα 836 εκατ. ευρώ, ενώ η δε εκτινάχθηκε στο 1,203 δισ. ευρώ. Σύνολο, όταν θα ενοποιηθούν οι δύο όμιλοι, 2,04 δισ. ευρώ. Στην πέμπτη θέση φιγουράρει η My Market, με πωλήσεις 1,67 δισ. ευρώ.
Ως προς τα μεγέθη των επενδύσεων, ο Μασούτης «αγόρασε» ουσιαστικά τζίρο και δίκτυο, με συνολικό τίμημα 190 εκατ. ευρώ για την εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός, τα 100 εκατ. ευρώ ως οικονομικό αντάλλαγμα και άλλα 90 εκατ. ευρώ για τα δάνεια μιας ζημιογόνου το 2025 επιχείρησης!
