Το μισθολογικό χάσμα στην Ευρώπη μεγαλώνει ξανά
Η νέα οδηγία για τη Διαφάνεια στις Αμοιβές, ο ρόλος των συλλογικών συμβάσεων και γιατί οι γυναίκες εξακολουθούν να αμείβονται λιγότερο
Το μισθολογικό χάσμα στην Ευρώπη όχι μόνο επιμένει, αλλά και βαθαίνει. Οι γυναίκες εξακολουθούν να αμείβονται κατά μέσο όρο 12% λιγότερο από τους άνδρες για την ίδια εργασία, ενώ η συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας αυξάνεται με σαφώς βραδύτερο ρυθμό. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αριθμητικό· είναι δομικό.
Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία για τη Διαφάνεια στις Αμοιβές επιχειρεί να αντιμετωπίσει αυτές τις ανισότητες, απαιτώντας από τις επιχειρήσεις να εφαρμόζουν αντικειμενικές, ουδέτερες ως προς το φύλο ταξινομήσεις θέσεων εργασίας. Η αρχή της «εργασίας ίσης αξίας» – που ισχύει ήδη από το 1957 – ενισχύεται με σαφείς κανόνες: δεξιότητες, προσπάθεια, ευθύνη και συνθήκες εργασίας πρέπει να αποτελούν τα κριτήρια καθορισμού μισθών.
Η έκθεση του Eurofound αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο των συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες καλύπτουν το 60% των εργαζομένων στην ΕΕ. Όταν οι συμβάσεις περιλαμβάνουν ουδέτερες μισθολογικές δομές, μπορούν να λειτουργήσουν ως ισχυρός μηχανισμός προώθησης της ισότητας. Όταν όμως δεν υπάρχουν, η ευθύνη μεταφέρεται στις επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά επιλέγουν μισθολογικές αποκλίσεις που διευρύνουν το χάσμα.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αναθεώρηση μισθολογικών κλιμάκων σε εταιρεία καθαρισμού: δύο διαφορετικοί ρόλοι – «ειδικευμένος καθαριστής» και «καθαριστής συντήρησης» – αποδεικνύονται ίσης αξίας όταν αξιολογηθούν αντικειμενικά. Το αποτέλεσμα είναι η ενοποίηση των θέσεων και η αύξηση μισθών για τους χαμηλότερα αμειβόμενους εργαζόμενους, κυρίως γυναίκες.
Ωστόσο, οι συλλογικές συμβάσεις δεν μπορούν να λύσουν από μόνες τους τις βαθύτερες διακλαδικές ανισότητες. Επαγγέλματα όπου κυριαρχούν οι γυναίκες – όπως η πρωτοβάθμια εκπαίδευση – εξακολουθούν να αμείβονται λιγότερο από παραδοσιακά ανδροκρατούμενα επαγγέλματα, όπως οι κατασκευές ή οι μεταφορές. Αυτές οι διαφορές δεν αποτελούν νομική παραβίαση, αλλά αντικατοπτρίζουν κοινωνικές και οικονομικές δομές που υποτιμούν συγκεκριμένες μορφές εργασίας.
Η αντιμετώπιση του μισθολογικού χάσματος απαιτεί συντονισμένη δράση: επιχειρήσεις, κοινωνικοί εταίροι και κυβερνήσεις πρέπει να αναγνωρίσουν το πρόβλημα και να συνεργαστούν για λύσεις που υπερβαίνουν τα όρια μιας μεμονωμένης επιχείρησης. Οι συλλογικές συμβάσεις μπορούν να συμβάλουν σημαντικά, αλλά δεν αρκούν όταν η ανισότητα είναι βαθιά ριζωμένη στο ίδιο το παραγωγικό μοντέλο της Ευρώπης.
