Το κυνήγι της στέγης στην Ελλάδα θυμίζει σαφάρι…Πώς οι ενοικιαστές μετατρέπονται σε “θηράματα”
Η παροιμία «η ιστορία του κυνηγιού θα ήταν διαφορετική αν την διηγούνταν τα λιοντάρια» περιγράφει ιδανικά τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα της στέγης. Ο άλλοτε «βασιλιάς της ζούγκλας» μοιάζει πλέον αδύναμος μέσα στην ελληνική σαβάνα, όπου το κυνήγι για ένα αξιοπρεπές σπίτι έχει γίνει εξαντλητικό και συχνά μάταιο. Με το κόστος ζωής να πιέζει ασφυκτικά, όλο και περισσότεροι ενοικιαστές διαπιστώνουν ότι από θηρευτές έχουν μετατραπεί σε θηράματα μιας αγοράς που αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα.
Η ιστορία της Χρυσάνθης, που αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη γειτονιά της μετά από 25 χρόνια επειδή το σπίτι της βγαίνει σε βραχυχρόνια μίσθωση, είναι χαρακτηριστική. Παρά τις ατελείωτες αναζητήσεις και τα ραντεβού, τα ενοίκια των 700 και 800 ευρώ για διαμερίσματα σε κακή κατάσταση μοιάζουν πλέον ο κανόνας. Τα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν το αδιέξοδο: τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν το 36% του εισοδήματός τους για στέγαση, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη.
Στον μικρόκοσμο της πολυκατοικίας αποτυπώνονται οι κοινωνικές ανισότητες. Οι ιδιοκτήτες καθορίζουν τους όρους, ενώ οι ενοικιαστές – οι «νομάδες» της πόλης – προσπαθούν να προσαρμοστούν. Πίσω από τις «γοητευτικές» αγγελίες κρύβονται συχνά διαμερίσματα με παλιά κουφώματα, υγρασία, ελλιπή συντήρηση και υποδομές άλλης εποχής. Όπως εξηγεί ο μεσίτης Θεμιστοκλής Μπάκας, τα ενοίκια δεν καθορίζονται από την ποιότητα του σπιτιού, αλλά από την περιοχή, με αποτέλεσμα η πραγματική κατάσταση των ακινήτων να αγνοείται πλήρως.
Η δεκαετία των μνημονίων και η πανδημία επιδείνωσαν τις ήδη προβληματικές υποδομές των παλιών πολυκατοικιών. Η έλλειψη συντήρησης, οι διαφωνίες για τα κοινόχρηστα, τα ασανσέρ που λειτουργούν «με πίστη» και τα διαμερίσματα-φαντάσματα συνθέτουν μια καθημερινότητα που θυμίζει περισσότερο σκηνικό εγκατάλειψης παρά σύγχρονη αστική ζωή. Παράλληλα, οι ανακαινίσεις και οι ενεργειακές αναβαθμίσεις συχνά ωφελούν μόνο τους πιο εύπορους ιδιοκτήτες, αφήνοντας τους ενοικιαστές εκτεθειμένους σε αυξήσεις και επισφάλεια.
Την ίδια στιγμή, οι ενοικιαστές αντιμετωπίζουν μια αγορά που ζητά υπέρογκα ποσά για σπίτια σε κακή κατάσταση, ενώ πολλοί διστάζουν να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους από φόβο ή έλλειψη συλλογικής οργάνωσης. Όπως τονίζει η Ένωση Ενοικιαστριών Θεσσαλονίκης, τα προβλήματα αυτά δεν είναι ατομικά αλλά συλλογικά και απαιτούν συλλογική δράση για να αλλάξει η κατάσταση.
