Το ασταθές γιεν στο επίκεντρο: Πώς ένα νόμισμα μπορεί να απειλήσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα παγκοσμίως
Η κοινή παρέμβαση ΗΠΑ–Ιαπωνίας, οι φόβοι για τα ομόλογα και οι λύσεις που προτείνουν οι ειδικοί
Η συνεχής υποχώρηση του ιαπωνικού γιεν έναντι του δολαρίου έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο ανησυχητικούς παράγοντες για τις διεθνείς αγορές. Το νόμισμα της Ιαπωνίας έφτασε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών, προκαλώντας φόβους για μια κρίση εμπιστοσύνης που θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο την εγχώρια οικονομία, αλλά και το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η Ιαπωνία αντιμετωπίζει ήδη αυξημένο πληθωρισμό, ενώ η αποδυνάμωση του γιεν απειλεί να επιβαρύνει περαιτέρω τις τιμές και να αποσταθεροποιήσει τις αγορές.
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, ΗΠΑ και Ιαπωνία προχώρησαν σε μια σπάνια κοινή παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος, χρησιμοποιώντας δολάρια για να αγοράσουν γιεν. Η κίνηση είχε άμεσο αποτέλεσμα, προσφέροντας προσωρινή ανακούφιση. Ωστόσο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η παρέμβαση δεν αρκεί για να αναστρέψει τις πιέσεις που προκαλούν τα θεμελιώδη προβλήματα της ιαπωνικής οικονομίας: εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια, δημόσιο χρέος διπλάσιο από των ΗΠΑ, υψηλό ενεργειακό κόστος και δημογραφική συρρίκνωση.
Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους της Ουάσιγκτον αφορά το ενδεχόμενο η Ιαπωνία να αρχίσει να ρευστοποιεί μέρος του τεράστιου χαρτοφυλακίου της σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, αξίας 1,1 τρισ. δολαρίων. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αυξήσει τα επιτόκια στις ΗΠΑ, σε μια περίοδο που η χώρα ήδη αντιμετωπίζει δυσκολίες στη χρηματοδότηση των δημοσιονομικών της ελλειμμάτων και στην αναχρηματοδότηση χρέους ύψους 7 τρισ. δολαρίων. Η άνοδος της απόδοσης του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο δεκαετιών αποτυπώνει αυτή την ανησυχία.
Οι ΗΠΑ εξετάζουν την επέκταση μηχανισμών που είχαν χρησιμοποιηθεί στην πανδημία για την αντιμετώπιση ελλείψεων δολαρίων, καθώς και τη χρήση του Ταμείου Σταθεροποίησης Συναλλάγματος, ώστε η Ιαπωνία να μπορεί να δανείζεται δολάρια με εγγύηση τα ομόλογά της, χωρίς να αναγκάζεται να τα πουλήσει. Παράλληλα, ειδικοί υποστηρίζουν ότι η Ιαπωνία πρέπει να αυξήσει τα επιτόκιά της και να σταματήσει πρακτικές που ακυρώνουν τις παρεμβάσεις της στην αγορά συναλλάγματος, όπως η επανεισαγωγή των αγορασμένων γιεν στην οικονομία.
Μια πιο ριζική πρόταση αφορά την καθιέρωση σταθερής ισοτιμίας δολαρίου–γιεν, με εύρος μεταξύ 150 και 155 γιεν ανά δολάριο, και δέσμευση για δυναμικές παρεμβάσεις ώστε να διατηρείται αυτό το επίπεδο. Αν και θεωρείται αποτελεσματική λύση, δύσκολα θα υιοθετηθεί από τις κυβερνήσεις. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η Ιαπωνία καλείται να μειώσει τους υψηλούς φορολογικούς συντελεστές της, οι οποίοι ξεπερνούν κατά πολύ τους αντίστοιχους των ΗΠΑ, ώστε να ενισχύσει την ανάπτυξη και να σταθεροποιήσει την οικονομία της.
Η αστάθεια του γιεν δεν αποτελεί απλώς ένα νομισματικό ζήτημα. Είναι ένας παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει επιτόκια, ομόλογα, πληθωρισμό και επενδυτικές αποφάσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν οι παρεμβάσεις και οι πολιτικές που εξετάζονται μπορούν να αποτρέψουν μια ευρύτερη χρηματοπιστωτική κρίση.
