Γράφει ο Ζώης Τσώλης

Τι έδωσε τη δεύτερη (μεγάλη) νίκη στις διπλές εκλογές του 2023 στον Κυριάκο Μητσοτάκη;

Η απάντηση είναι εύκολη και το κυριότερο δεν αμφισβητείται μέχρι σήμερα από κανέναν. Και δεν είναι άλλη από την επιτυχή αντιμετώπιση και διαχείριση των συνεπειών της πανδημίας στην κοινωνία και την οικονομία και η εν συνεχεία ανάπτυξη της οικονομίας.

Σήμερα, τρία χρόνια μετά, η κυβέρνηση αναζητά αγωνιωδώς την επιστροφή του ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης στις καλές μέρες της οικονομίας και της «τσέπης» των νοικοκυριών, καθώς όσα ακολούθησαν μετά το 41% του Ιουνίου του 2023, με πρώτο τον πληθωρισμό και δεύτερο τα οικονομικά σκάνδαλα (ΟΠΕΚΕΠΕ, πολεοδομικές απάτες, κακοδιαχείριση στα ΕΛΤΑ) θόλωσαν την εικόνα και «ξεθώριασαν», σε μεγάλο βαθμό, ακόμη και τις μειώσεις φόρων εισοδήματος που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός τον περασμένο Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ.

Κι όμως όσοι «γαλάζιοι» δεν βρίσκονται στο στενό κύκλο του Μεγάρου Μαξίμου ή (έστω) στον πυρήνα του μεγάρου Μποδοσάκη όπου έχει εγκατασταθεί ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, δεν αντιλαμβάνονται το πολιτικό πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση.

Κι αυτό γιατί βλέπουν τα νούμερα του κρατικού προϋπολογισμού που δείχνουν ότι το 2025 έκλεισε με πρωτογενές πλεόνασμα 8,08 δισ. ευρώ και πανηγυρίζουν, όταν και τα 8 δισ. ευρώ διατέθηκαν για την πληρωμή τόκων εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους. Και το πιο ενοχλητικό, πιέζουν για έξτρα παροχές από χρήματα που δεν υπάρχουν.

Αυτά δεν τα λέμε εμείς, αλλά τα στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που γνωρίζουν καλά τα δημοσιονομικά και την «τέχνη της επικοινωνίας» που καμιά φορά φέρνει σε δύσκολη θέση και τους ίδιους….

Πίσω λοιπόν από τις γραμμές και τους αριθμούς της ευφορίας των «γαλάζιων» διακρίνουμε ότι τα λεφτά (ζεστό χρήμα) που μπήκαν στα έσοδα του προϋπολογισμού το 2025 από τα ευρωπαϊκά ταμεία ανήλθαν σε 7,45 δισ. ευρώ.

Το μεγάλο αυτό ποσό προήλθε κυρίως από τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) – 3,5 δισ. ευρώ- και τις άμεσες επιδοτήσεις του Ταμείο Ανάκαμψης – 3,45 δισ. ευρώ – και άλλες ενισχύσεις.

Με τόσα λεφτά, άραγε, γιατί κάποιοι στα «μέγαρα» προβληματίζονται;

Κι εδώ η απάντηση είναι απλή, προβληματίζονται διότι:

♦ Τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων μειώθηκαν το 2025 κατά 206 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2024 ενώ έπρεπε να αυξηθούν κατά 692 εκατ. ευρώ για να φτάσουν στον στόχο είσπραξης 4,2 δισ. ευρώ.

♦ Τα λεφτά του Ταμείου Ανάκαμψης τελειώνουν το 2026, με την υποβολή του τελευταίου αιτήματος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον ερχόμενο Αύγουστο, και

♦ Πρέπει να επιστραφούν στην ΕΕ 420 εκατ. ευρώ που είναι το πρόστιμο για τις «παρατυπίες» του ΟΠΕΚΕΠΕ, εντός του 2026.

Τι επιζητά η κυβέρνηση για το 2026

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η κυβέρνηση το 2026 προφανώς εστιάζει στην ενίσχυση της οικονομίας μέσω σημαντικής αύξησης των επενδύσεων (από 5,7% το 2025 σε 10,2% το 2026), γνωρίζοντας ότι πρέπει να τρέξει τόσο το πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων, το ΕΣΠΑ και να ολοκληρώσει τα προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης για να μην χαθούν τα τελευταία χρήματα, αλλά και για να επιτύχει να κρατήσει τον προϋπολογισμό στις ράγες του 2025.

Ταυτόχρονα αναζητά πόρους που θα περισσέψουν για να ετοιμάσει το «πακέτο των εκλογών».

Τι δείχνει το 2025

Το 2025, ο κρατικός προϋπολογισμός (ουσιαστικά) ισοσκελίστηκε. Είχε καθαρό πλεόνασμα 100 εκατ. ευρώ καθώς το πρωτογενές πλεόνασμα πλησίασε τα 8,1 δισ. ευρώ (από 8,6 δισ. ευρώ το 2024).

Τα ταμεία πράγματι γέμισαν. Εκτός από τα μεγάλα έσοδα από τους φόρους (27,6 δισ. ευρώ από ΦΠΑ που αυξάνονται όσα ανεβαίνει ο πληθωρισμός, 26,5 δισ. ευρώ από τη φορολογία εισοδήματος που αυξάνονται όσο ανεβαίνουν οι μισθοί και η απασχόληση, 7 δισ. ευρώ από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και 2,5 δισ. ευρώ από τη φορολογία των ακινήτων) ήρθαν 3,45 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης και 1,3 δισ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και των τριών κάθετων οδικών αξόνων για 35 χρόνια.

Στουρνάρας: Μόνη λύση η στροφή στις επενδύσεις

Σε ανάλογο μήκος κύματος, και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος θεωρεί ότι το 2026 η οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται καθώς οι επενδύσεις θα αυξηθούν με ρυθμό πάνω από 8,5%, αν και η βασικότερη συνιστώσα της μεγέθυνσης αναμένεται να είναι η κατανάλωση. Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται ότι θα αυξηθεί με ρυθμό περίπου 2%.

Το ερώτημα που θέτει ο Γιάννης Στουρνάρας είναι τι θα γίνει με τις επενδύσεις μετά το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF).

Ελπίζει ότι οι διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν θα έχουν δευτερογενείς επιδράσεις, βοηθώντας την οικονομική ανάπτυξη και μετά το 2026, όπως επίσης θα την επηρεάσουν θετικά και οι συνεχιζόμενες εισροές από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι επενδύσεις των εγχώριων παιχτών σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, καθώς και το πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων που πρέπει να στραφεί στις υποδομές.

Ολα αυτά όμως απαιτούν γνώση, υπομονή και σταθερότητα κι όχι εξωραϊσμό της δημοσιονομικής κατάστασης και της θέσης που έχουν περιέλθει τα νοικοκυριά από τον επίμονο πληθωρισμό.

Τι αλλάζει το 2027

Εκτός από το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, αυτό που έρχεται και αποτελεί το μεγάλο πρόβλημα για την οικονομία, είναι το υψηλότερο, τουλάχιστον κατά 30%, κόστος ενέργειας καθώς το φυσικό αέριο που θα μεταφέρεται σε όλη την Ευρώπη θα είναι υγροποιημένο. Πλέον είναι δεδομένη η συμφωνία Κορυφής που προβλέπει ότι η ΕΕ θα σταματήσει τις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2026 και τις εισαγωγές μέσω αγωγών μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.

Η Ρωσία προμήθευε περισσότερο από το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό το ποσοστό μειώθηκε στο 13% περίπου το 2025 και μέχρι τα μέσα του 2027 θα έχει μηδενιστεί.