Τι γίνεται με την απόφαση του Αρείου Πάγου για τα επιτόκια του Νόμου Κατσέλη;; Γιατί τέτοια καθυστέρηση;;
Καθυστέρηση του Αρείου Πάγου για τα επιτόκια στον Νόμο Κατσέλη: Σε απόγνωση χιλιάδες δανειολήπτες
Εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες στην Ελλάδα, που έχουν ενταχθεί στις προστατευτικές διατάξεις του Νόμου Κατσέλη, ζουν καθημερινά με την αγωνία, την αβεβαιότητα και – πλέον – την απόγνωση. Η εκκρεμότητα της πολυαναμενόμενης απόφασης του Αρείου Πάγου για το κρίσιμο ζήτημα των επιτοκίων στις ρυθμίσεις αυτών των δανείων έχει οδηγήσει σε κοινωνική και ψυχολογική εξουθένωση μια ολόκληρη ομάδα πολιτών, που επί σειρά ετών παλεύει να σταθεί όρθια μετά την οικονομική καταστροφή της προηγούμενης δεκαετίας.
Γράφει ο Δανειολήπτης της διπλανής πόρτας
Το νομικό διακύβευμα: επί της δόσης ή επί του κεφαλαίου;
Στην καρδιά της διαφωνίας βρίσκεται το εξής ερώτημα:
Πρέπει ο τόκος να υπολογίζεται επί του συνολικού άληκτου κεφαλαίου (του υπολοίπου οφειλής) — όπως υποστηρίζουν τράπεζες/πιστωτές — ή επί της εκάστοτε μηνιαίας δόσης που επιβάλλεται από δικαστική ρύθμιση δανειολήπτη;
Η εισαγγελική εισήγηση προς την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου συμφωνεί με τη δεύτερη προσέγγιση: η Εισαγγελέας, Γεωργία Αδειλίνη, πρότεινε να υπολογίζεται ο τόκος επί της μηνιαίας δόσης, όχι επί του κεφαλαίου, ως εναρμονισμένη με τον θεμελιώδη σκοπό του νόμου — δηλαδή την προστασία των υπερχρεωμένων και την αποφυγή υπέρμετρου βάρους.
Η εισήγηση τονίζει ότι η αντίθετη ερμηνεία (υπολογισμός επί κεφαλαίου) θα οδηγούσε σε «εγκλωβισμό» των δανειοληπτών σε υπέρογκες δόσεις που υπερβαίνουν τις οικονομικές τους δυνατότητες.
Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι ο νόμος 3869/2010 — και ειδικότερα το άρθρο 9 παρ. 2 — επιτρέπει στα δικαστήρια να διαμορφώνουν ρυθμίσεις με γνώμονα τις οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη, και με γνώμονα την προστασία της κύριας κατοικίας και της αξιοπρέπειας του (όχι ως εργαλείο για υπερβολικές επιβαρύνσεις).
Σε αυτό το πλαίσιο, η κρίσιμη απόφαση του Αρείου Πάγου θα επιλύσει αν οι δικαστικές ρυθμίσεις θα είναι βιώσιμες ή απλώς εικονικές.
Νομολογία υπέρ των δανειοληπτών
Παρά το ότι δεν υπάρχει (ακόμα) οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου επί του θέματος, αρκετά πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια δικαστήρια έχουν ήδη εκδώσει αποφάσεις που ευνοούν την προσέγγιση της επιβάρυνσης με τόκο επί της μηνιαίας δόσης:
- Το Ειρηνοδικείο Αλεξανδρούπολης 105/2023 έκρινε ότι ο τόκος στις ρυθμίσεις ν. 3869/2010 πρέπει να υπολογίζεται επί της εκάστοτε μηνιαίας δόσης, όχι επί του συνολικού κεφαλαίου.
- Το Ειρηνοδικείο της Αταλάντης, σε αίτηση ερμηνείας, δέχθηκε ότι ο υπολογισμός του τόκου πρέπει να γίνει επί της δόσης, εμπλουτίζοντας τη σχετική νομολογία υπέρ των δανειοληπτών.
- Μια σημαντική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (αριθμός 9558/2024), μετά από αίτηση ερμηνείας, έχει χαρακτηριστεί ως «σταθμός» — έκρινε ότι δεν επιτρέπεται ο τόκος επί του συνολικού κεφαλαίου και ότι η επιβάρυνση πρέπει να είναι ανά δόση, ώστε να διατηρείται η βιωσιμότητα της ρύθμισης.
- Στην ίδια γραμμή, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι Μονομελή Πρωτοδικεία (π.χ. Θεσσαλονίκης) έχουν εκδώσει αποφάσεις που ορίζουν ως επιτρεπτό τον υπολογισμό επί της δόσης.
Αν αυτές οι τάσεις επικυρωθούν από τον Άρειο Πάγο, θα δημιουργηθεί ένα ομοιόμορφο πλαίσιο για όλα τα δικαστήρια στην Ελλάδα, αποφεύγοντας την ασυνέπεια και την αδικία λόγω διακυμάνσεων των αποφάσεων.
Η αγωνία των δανειοληπτών δεν είναι απλώς νομική, αλλά και ανθρώπινη. Δεν είναι τυχαίο ότι σειρά φορέων και νομικών έχουν εκφράσει τη στήριξή τους στο αίτημα για δίκαιο υπολογισμό των τόκων.
Δικηγόροι που εκπροσωπούν εταιρείες διαχείρισης «κόκκινων δανείων» υπερασπίζονται τις τράπεζες, υποστηρίζοντας ότι οι δανειολήπτες επιδιώκουν «να επιστρέψουν το δάνειο άτοκα», ή ότι είναι ανέφικτο να μην υπάρχει τόκος επί κεφαλαίου. Σε μια συζήτηση ενώπιον της Ολομέλειας, εκπρόσωπος διαχείρισης υποστήριξε ότι «δεν μπορεί η οφειλή να είναι άτοκη ή να είναι 15.000 ευρώ για 40 χρόνια».
Από την άλλη πλευρά, η εισαγγελέας προέταξε ότι ο δανειολήπτης πρέπει να ζει με αξιοπρέπεια, ακόμα και μετά τη ρύθμιση. Η εισήγησή της υπογραμμίζει ότι «βασικό κριτήριο συνιστά η διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης του οφειλέτη».
Σε άρθρα σχολιαστών και νομικών, εντοπίζεται η κριτική ότι οι τράπεζες και funds επιχειρούν να «μεταλλάξουν» τη φιλοσοφία του νόμου Κατσέλη σε εργαλείο μέγιστης εκμετάλλευσης: ότι από έναν νόμο προστασίας, να γίνει νόμος επιβάρυνσης.
Η αντιπαράθεση αυτή δεν είναι θεωρητική — αφορά καθημερινές οικογένειες που παλεύουν να επιβιώσουν.
Η εκκρεμότητα που διαιωνίζει την ανασφάλεια
Η υπόθεση έχει φτάσει εδώ και μήνες στον Άρειο Πάγο, όμως η απόφαση καθυστερεί να εκδοθεί. Η καθυστέρηση αυτή προκαλεί δικαιολογημένη οργή και έντονη ανησυχία στους δανειολήπτες. Πολλοί βρίσκονται «στον αέρα», καθώς δικαστικές αποφάσεις σε πρώτο βαθμό αναβάλλονται ή παγώνουν μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Οι τράπεζες, εκμεταλλευόμενες αυτή την αβεβαιότητα, προχωρούν σε απαιτήσεις που βασίζονται σε παλαιά επιτόκια, επιβαρύνοντας τους πολίτες με μη ρεαλιστικές δόσεις.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια βραδυφλεγή κρίση που εξελίσσεται κάτω από τη μύτη της δημόσιας συζήτησης. Ενώ οι κυβερνήσεις αλλάζουν, οι οικονομικές συνθήκες βελτιώνονται ή χειροτερεύουν, αυτοί οι άνθρωποι μένουν εγκλωβισμένοι σε έναν νομικό λαβύρινθο που δεν λέει να τελειώσει.
Ζωές σε αναμονή
Αυτό που πολλές φορές ξεχνάει το δικαστικό σύστημα – ή τουλάχιστον δείχνει να παραγνωρίζει – είναι πως πίσω από κάθε νομική υπόθεση, κρύβονται ανθρώπινες ιστορίες. Συνταξιούχοι που ζουν με 600 ευρώ τον μήνα και πληρώνουν δόσεις βασισμένες σε προ-κρίσης επιτόκια. Μονογονεϊκές οικογένειες που προσπαθούν να συντηρήσουν ένα παιδί και ταυτόχρονα να εξυπηρετήσουν μία ρύθμιση που κάθε μήνα επιβαρύνεται με τόκους που δεν αντανακλούν καμία λογική ήθους και δικαιοσύνης. Νέοι που έχουν εγκαταλείψει την Ελλάδα γιατί το βάρος του χρέους δεν τους άφησε καμία επιλογή.
Πώς μπορεί το ελληνικό κράτος να ζητά από τους πολίτες «συνέπεια», όταν το ίδιο το σύστημα αποτυγχάνει να απονείμει δικαιοσύνη με στοιχειώδη ταχύτητα και σαφήνεια;
Το χρέος του Αρείου Πάγου – και της Πολιτείας
Ο Άρειος Πάγος, ως ανώτατο δικαστικό όργανο, οφείλει να λειτουργήσει ως θεματοφύλακας του Δικαίου, αλλά και της κοινωνικής συνοχής. Η αργοπορία στην έκδοση της απόφασης για τα επιτόκια του Νόμου Κατσέλη δεν είναι απλώς μια καθυστέρηση διαδικαστική. Είναι μια μορφή σιωπηλής βίας απέναντι σε εκείνους που ήδη έχουν πληρώσει ακριβά το τίμημα της κρίσης.
Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ότι το δικαστικό σύστημα απονέμει δικαιοσύνη με τρόπο έγκαιρο και ανθρώπινο. Δεν μπορεί να συνεχίζει να κωφεύει μπροστά στη φωνή των πολιτών που ζητούν το αυτονόητο: μια καθαρή, δίκαιη, κοινωνικά ευαίσθητη απόφαση.
Κραυγή αγωνίας – και ελπίδας
Οι δανειολήπτες δεν ζητούν χάρη. Ζητούν δικαιοσύνη. Ζητούν έναν δίκαιο υπολογισμό των οφειλών τους, ώστε να μπορέσουν να επιβιώσουν, να ζήσουν με αξιοπρέπεια, να ξαναβρούν την εμπιστοσύνη τους στο κράτος και στους θεσμούς.
Όσο ο Άρειος Πάγος καθυστερεί, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να καταρρεύσει αυτή η εύθραυστη ισορροπία. Είναι επιτακτική ανάγκη η Δικαιοσύνη να δείξει αντανακλαστικά. Και να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων – όχι απέναντι, αλλά δίπλα στους πολίτες που παλεύουν ακόμα να ανακάμψουν από τη μεγαλύτερη κρίση της ζωής τους.
Γιατί τα funds καίγονται για ευνοϊκή απόφαση – και πώς εκβιάζουν για να την πετύχουν
Η αναμονή για την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις του Νόμου Κατσέλη δεν είναι απλώς μια διαδικαστική λεπτομέρεια. Είναι ένα πολιτικο-οικονομικό θρίλερ, στο οποίο πρωταγωνιστές είναι τα funds που έχουν αγοράσει κόκκινα δάνεια έναντι πινακίου φακής — και τώρα επιχειρούν να τα μετατρέψουν σε μηχανή παραγωγής κερδών στις πλάτες των υπερχρεωμένων πολιτών.
Γιατί τα funds πιέζουν: Το παιχνίδι της “απόδοσης”
Τα περισσότερα δάνεια που βρίσκονται πλέον στα χέρια των servicers και των funds έχουν αγοραστεί στο 5% έως 15% της ονομαστικής τους αξίας. Δηλαδή:
Ένα στεγαστικό δάνειο 100.000 € αγοράστηκε από fund με 10.000 € ή και λιγότερα.
Αν το fund καταφέρει να εισπράξει έστω και 30.000–40.000 €, έχει ήδη τριπλασιάσει τα χρήματά του.
Γι’ αυτό, κάθε ευνοϊκή για τον δανειολήπτη απόφαση (π.χ. τόκος επί της δόσης, προστασία κύριας κατοικίας, χαμηλότερη δόση) είναι χασούρα για αυτά τα σχήματα. Δεν τους ενδιαφέρει η κοινωνική σταθερότητα ή η δικαιοσύνη. Τους ενδιαφέρει η μέγιστη απόδοση. Και ο ταχύτερος τρόπος να το πετύχουν είναι να επιβληθούν δικαστικές αποφάσεις που θα ανεβάζουν τις δόσεις τεχνητά, μέσω του εκτοκισμού επί του κεφαλαίου.
Με λίγα λόγια: τα funds καίγονται γιατί τα νούμερα των business plans τους καταρρέουν αν το ανώτατο δικαστήριο τους κόψει την “κρυφή” ροή υπερκερδών από τους δανειολήπτες.
Τακτικές πίεσης και “εκβιασμού” των funds προς κάθε κατεύθυνση
Αν και δεν θα το παραδεχτούν δημόσια, τα funds και οι εταιρείες διαχείρισης έχουν αναπτύξει ένα δίκτυο πίεσης που λειτουργεί παράλληλα με τη δικαστική διαδικασία. Οι πιο κοινές μορφές “εκβιασμού” που έχουν καταγγελθεί είναι:
α) Τεχνητές καθυστερήσεις και ανακοπές
Αρνούνται να εκτελέσουν δικαστικές αποφάσεις που ευνοούν τον δανειολήπτη, υποβάλλοντας αλλεπάλληλες ενστάσεις, αιτήσεις ανάκλησης ή “ανακοπές ερμηνείας”, ώστε να καθυστερεί η εκτέλεση — μέχρι να εκδοθεί η απόφαση του Αρείου Πάγου.
Δηλαδή: χρησιμοποιούν το ίδιο το δικαστικό σύστημα για να το παραλύσουν, παίζοντας με τον χρόνο, γιατί γνωρίζουν πως ο χρόνος δουλεύει υπέρ τους.
β) Εξωδικαστική πίεση και “προτάσεις τύπου τελεσιγράφου”
Πολλοί δανειολήπτες λαμβάνουν «ρύθμιση» από τους servicers που λέει:
«Αν δεν δεχτείτε να πληρώσετε το Χ ποσό άμεσα, θα κινήσουμε διαδικασία πλειστηριασμού, παρότι έχετε δικαστική προστασία.»
Αυτό συμβαίνει ακόμη και σε άτομα με ενεργή απόφαση Νόμου Κατσέλη, με τους servicers να ποντάρουν στην άγνοια ή την απόγνωση του πολίτη.
γ) Επικοινωνιακή πίεση – στοχευμένα δημοσιεύματα
Υπάρχει σωρεία δημοσιευμάτων, καταφανώς συντεταγμένων υπέρ των funds, τα οποία παρουσιάζουν τους δανειολήπτες ως «μπαταχτσήδες» που θέλουν να αποπληρώσουν άτοκα, ή ακόμη και να διαγράψουν χρέη χωρίς αντίκρισμα. Παράλληλα:
Διαρρέουν σε οικονομικά site ότι δήθεν «κινδυνεύει η σταθερότητα του συστήματος» αν η απόφαση του Αρείου Πάγου είναι υπέρ των δανειοληπτών.
Καλλιεργείται φόβος ότι «δεν θα υπάρχουν νέα δάνεια» ή «θα καταρρεύσουν οι τιτλοποιήσεις» αν δεν επικρατήσει η πιο αυστηρή γραμμή.
Αυτά είναι μηχανισμοί χειραγώγησης της κοινής γνώμης και έμμεσης πίεσης προς το δικαστικό σώμα.
Το στοίχημα είναι κοινωνικό, όχι λογιστικό
Όταν ένα fund αγοράζει χρέος στο 10% της αξίας του και απαιτεί το 100%, αυτό δεν είναι “οικονομική συναλλαγή”. Είναι ειδικός μηχανισμός απορρόφησης πλούτου από κοινωνικά στρώματα που ήδη έχουν εξαντληθεί.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου, γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, δεν πρέπει να βασιστεί στην πίεση των funds, αλλά στην αποστολή της Δικαιοσύνης να προστατεύει το ασθενέστερο μέρος. Αν η απόφαση πάει υπέρ των funds, το μήνυμα που θα σταλεί είναι:
«Αν είσαι πολίτης με αδυναμία πληρωμής, το σύστημα θα σε τσακίσει. Αν είσαι fund με διεθνή επενδυτές, θα σου χαρίσει υπερκέρδη.»
Και αυτό θα αποτελέσει καταδίκη της κοινωνικής εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη.
Συμπερασματικά
- Τα funds θέλουν άμεση, ευνοϊκή για αυτά απόφαση, γιατί αλλιώς χάνουν προσδοκώμενα υπερκέρδη.
- Χρησιμοποιούν πολλαπλά μέσα πίεσης: δικονομικά τεχνάσματα, εκφοβισμό δανειοληπτών, παραπληροφόρηση μέσω ΜΜΕ.
- Το διακύβευμα δεν είναι νομικό αλλά ηθικό και κοινωνικό: Θα υποταχθεί η Δικαιοσύνη στην αγορά;
- Η μόνη λύση είναι μια απόφαση που να αποκαθιστά τη λογική και την ανθρώπινη διάσταση του Νόμου Κατσέλη: προστασία, όχι τιμωρία.
