Τα νοικοκυριά σε καθεστώς οικονομικής ασφυξίας…
Η νέα έρευνα της RASS αποτυπώνει μια κοινωνία που παλεύει με την ακρίβεια, την αβεβαιότητα και την αποδυνάμωση βασικών θεσμών
Η εικόνα που προκύπτει από τη νέα Έρευνα Γνώμης Καταναλωτών της RASS για λογαριασμό του ΕΕΑ δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: τα νοικοκυριά της Αττικής βρίσκονται σε κατάσταση διαρκούς οικονομικής πίεσης, με την ακρίβεια να λειτουργεί ως ο μεγάλος, αμείλικτος επιταχυντής κοινωνικής ανασφάλειας.
Περισσότεροι από 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι έχουν επηρεαστεί έντονα από την άνοδο των τιμών, ενώ το 74% βλέπει την αγοραστική του δύναμη να συρρικνώνεται σταθερά τα τελευταία δύο χρόνια. Πρόκειται για μια πραγματικότητα που δεν αποτυπώνεται μόνο σε στατιστικούς δείκτες, αλλά κυρίως στις καθημερινές επιλογές: σχεδόν 8 στους 10 έχουν αναγκαστεί να κόψουν δαπάνες ακόμη και σε βασικά αγαθά — τρόφιμα, ενέργεια, υπηρεσίες υγείας. Όταν η περικοπή αφορά το ψυγείο και όχι την ψυχαγωγία, η κρίση παύει να είναι οικονομική και γίνεται βαθιά κοινωνική.
Η αγορά που «δεν λειτουργεί»
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το εύρημα ότι οι πολίτες βλέπουν παντού στρεβλώσεις και αθέμιτες πρακτικές. Τρόφιμα, ενέργεια, καύσιμα — οι τρεις τομείς που επηρεάζουν άμεσα το κόστος ζωής — συγκεντρώνουν τις περισσότερες αναφορές. Και δεν είναι μόνο οι τιμές. Είναι η αίσθηση ότι η αγορά λειτουργεί με κανόνες που δεν προστατεύουν τον καταναλωτή.
Το 68% θεωρεί ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν κάνουν τη δουλειά τους. Με άλλα λόγια, η κοινωνία δεν πιστεύει ότι το κράτος μπορεί ή θέλει να ελέγξει την αισχροκέρδεια. Αυτό το κενό εμπιστοσύνης δεν είναι απλώς ένα τεχνικό πρόβλημα· είναι το υπόστρωμα πάνω στο οποίο χτίζεται η ανασφάλεια και η δυσπιστία απέναντι σε θεσμούς και επιχειρήσεις.
Δημόσια υγεία: αναγκαία αλλά υποβαθμισμένη
Στον τομέα της υγείας, η έρευνα καταγράφει μια ξεκάθαρη αντίφαση: οι πολίτες δηλώνουν πολύ πιο ικανοποιημένοι από τις ιδιωτικές υπηρεσίες (6 στους 10), αλλά εξακολουθούν να στηρίζονται στο δημόσιο σύστημα, το οποίο ικανοποιεί μόλις 4 στους 10. Η επιλογή του ΕΣΥ δεν γίνεται από προτίμηση, αλλά από ανάγκη — λόγω κόστους και καθολικής πρόσβασης.
Αυτό αποκαλύπτει μια κοινωνία που θέλει αξιοπρεπείς δημόσιες υπηρεσίες, αλλά δεν τις λαμβάνει. Και ταυτόχρονα, δεν μπορεί να στηριχθεί πλήρως στον ιδιωτικό τομέα, γιατί το κόστος είναι απαγορευτικό.
Ασφάλιση
Η έρευνα δείχνει ότι η ασφάλιση στην Ελλάδα παραμένει κάτι που οι πολίτες κάνουν επειδή πρέπει — όχι επειδή το εμπιστεύονται ή το θεωρούν χρήσιμο. Πάνω από 8 στους 10 αγνοούν βασικές χρεώσεις των συμβολαίων τους. Πολλοί έχουν διακόψει ασφαλιστήρια λόγω κόστους ή κακής εμπειρίας. Η ασφαλιστική αγορά, αντί να λειτουργεί ως δίχτυ προστασίας, συχνά γίνεται πηγή σύγχυσης και δυσπιστίας.
Τράπεζες
Η σχέση των πολιτών με το τραπεζικό σύστημα παραμένει εύθραυστη. Οι τράπεζες χρησιμοποιούνται ως «υποδομή συναλλαγών» — όχι ως θεσμοί αποταμίευσης ή επένδυσης. Η εικόνα για τα «κόκκινα δάνεια» και τις εισπρακτικές εταιρείες είναι βαθιά αρνητική, ενώ πολλοί καταγγέλλουν ότι ασφαλιστικά προϊόντα παρουσιάζονται ως προϋπόθεση για τη χορήγηση άλλων υπηρεσιών.
Πρόκειται για μια σχέση που έχει διαρραγεί εδώ και χρόνια και δεν έχει αποκατασταθεί. Και όσο η οικονομική πίεση αυξάνεται, τόσο η δυσπιστία βαθαίνει.
Η κοινωνία ζητά δικαιοσύνη, διαφάνεια και προστασία
Ο πρόεδρος του ΕΕΑ, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, συνοψίζει το κλίμα: η ακρίβεια δεν είναι πια μια αφηρημένη έννοια, αλλά μια καθημερινή δοκιμασία που υπονομεύει την ποιότητα ζωής και τη λειτουργία της αγοράς. Οι πολίτες δεν βλέπουν διαφάνεια, δεν βλέπουν θεμιτό ανταγωνισμό, δεν βλέπουν αποτελεσματικούς ελέγχους.
Και αυτό δεν πλήττει μόνο τα νοικοκυριά. Πλήττει και τις υγιείς μικρομεσαίες επιχειρήσεις που προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες δεν εφαρμόζονται ισότιμα.
Η μεγάλη εικόνα
Η έρευνα της RASS δεν περιγράφει απλώς μια δύσκολη συγκυρία. Περιγράφει μια κοινωνία που νιώθει ότι βρίσκεται μόνη της απέναντι στην ακρίβεια, σε μια αγορά που δεν λειτουργεί και σε θεσμούς που δεν εμπνέουν εμπιστοσύνη.
Και όσο η πολιτική συζήτηση περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα και επιδοματικές λύσεις, το πρόβλημα θα βαθαίνει. Η κοινωνία ζητά κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: κανόνες, διαφάνεια, έλεγχο, προστασία και πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης.
