Τα λιπάσματα ετοιμάζονται να τινάξουν τις τιμές τροφίμων στον αέρα
Η απότομη άνοδος των τιμών καυσίμων που καταγράφεται τον τελευταίο μήνα αναμένεται να μεταφερθεί σταδιακά και στα αζωτούχα λιπάσματα, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής των αγροτικών προϊόντων. Η διεθνής αγορά βρίσκεται σε κατάσταση αβεβαιότητας, με τους ειδικούς να αποφεύγουν προβλέψεις για το πόσο από αυτό το αυξημένο κόστος θα φτάσει τελικά στο ράφι, καθώς η ένταση των φαινομένων μπορεί να προκαλέσει απρόβλεπτες εξελίξεις τόσο στην παραγωγή όσο και στην κατανάλωση.
Οι καταναλωτές ήδη βιώνουν σημαντικές αυξήσεις σε βασικά προϊόντα, όπως το μοσχαρίσιο κρέας και τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί για προϊόντα που απαιτούν υψηλή κατανάλωση ενέργειας στην παραγωγή τους, είτε μέσω λιπασμάτων είτε μέσω καυσίμων και ηλεκτρικού ρεύματος. Το αποτέλεσμα διαμορφώνει ένα δυσμενές σενάριο για την αγορά τροφίμων, με τις τιμές να απειλούν να φτάσουν σε επίπεδα που θα προκαλέσουν σοκ στους καταναλωτές.
Σε αντίθεση με το 2022, όταν οι τιμές των τροφίμων ξεκινούσαν από χαμηλότερη βάση, σήμερα η αγορά βρίσκεται ήδη σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι ανοδικές τάσεις είχαν εμφανιστεί πριν από την ενεργειακή κρίση και τον πόλεμο, ενώ η παραγωγή επηρεάζεται από παράγοντες που δεν μπορούν να προβλεφθούν εύκολα. Σε αυτά προστίθενται η αύξηση του κόστους παραγωγής, τα υψηλά επιτόκια που δυσκολεύουν την πίστωση, η τάση της αγοράς να μετακυλίει άμεσα τις αυξήσεις στις τελικές τιμές και η συσσώρευση διοικητικών επιβαρύνσεων.
Παράλληλα, η έλλειψη επενδύσεων σε παραγωγή, διανομή και εμπορία τροφίμων, καθώς και η σοβαρή υποστελέχωση σε εργατικό δυναμικό στην ελληνική επαρχία, επιβαρύνουν περαιτέρω το κόστος. Η αλυσίδα τροφίμων βρίσκεται σε αμηχανία, καθώς οι αγρότες έχουν περιορισμένη δυνατότητα να μετακυλίσουν το αυξημένο κόστος στους επόμενους κρίκους της αγοράς. Οι αποφάσεις τους για το τι θα καλλιεργήσουν βασίζονται σε αβέβαιες εκτιμήσεις, ενώ τα έσοδά τους παραμένουν άγνωστα μέχρι την πώληση της παραγωγής.
Η κατάσταση αυτή εξηγεί τη συνεχή εγκατάλειψη του αγροτικού επαγγέλματος και τη μειωμένη ελκυστικότητά του για τους νέους, παρά τον δημιουργικό χαρακτήρα της δουλειάς. Με τις αλλαγές στο παγκόσμιο διατροφικό σύστημα ήδη σε εξέλιξη, καθίσταται αναγκαία η επανεξέταση του τρόπου λειτουργίας των αγορών, της θέσης του αγρότη, της κατανομής ισχύος στην αλυσίδα και της αντοχής των καταναλωτών σε νέα μέτρα που αυξάνουν το κόστος.
Ωστόσο, οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις καθυστερούν. Αν δεν υπάρξει άμεση δράση, η πολιτεία θα αναγκαστεί σύντομα να αναζητήσει έκτακτα μέτρα στήριξης για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, την ώρα που εισοδήματα της τάξης των 30.000 ευρώ δεν μπορούν πλέον να θεωρηθούν «άνετα» ή προστατευμένα από τις ανατιμήσεις.
