Τα «αόρατα» 2 δισ. που κοστίζει το Gov.gr στους πολίτες — Η ψηφιακή ευκολία που έγινε κρυφό χαράτσι….
Η ψηφιοποίηση του Δημοσίου μείωσε τις ουρές, αλλά φόρτωσε στον πολίτη χρόνο, κόπο και διαδικασίες που άλλοτε έκαναν οι υπάλληλοι
Η ψηφιοποίηση του ελληνικού Δημοσίου θεωρήθηκε για χρόνια ένα από τα πιο επιτυχημένα εγχειρήματα του κράτους. Το gov.gr, η ΑΑΔΕ, ο e-ΕΦΚΑ, οι ηλεκτρονικές συνταγές και δεκάδες πλατφόρμες έβαλαν τέλος στις ουρές, στις αναμονές και στη φυσική παρουσία στις υπηρεσίες. Παράλληλα, μείωσαν τον αριθμό των υπαλλήλων που διαχειρίζονταν τις διαδικασίες. Ωστόσο, ένα νέο ερώτημα κερδίζει έδαφος: η γραφειοκρατία εξαφανίστηκε ή απλώς μεταφέρθηκε στον πολίτη;
Σήμερα, ο πολίτης καλείται να λειτουργεί σαν διοικητικός υπάλληλος του εαυτού του. Αναρτά έγγραφα, διορθώνει στοιχεία, παρακολουθεί αιτήσεις, ελέγχει προθεσμίες, αναζητά πιστοποιητικά, ταυτοποιείται ξανά και ξανά, διορθώνει λάθη μητρώων και διαχειρίζεται διαδικασίες που παλαιότερα εκτελούσαν δημόσιοι υπάλληλοι. Το κράτος μπορεί να μην ζητά πλέον φυσική παρουσία στο γκισέ, αλλά απαιτεί τον χρόνο του πολίτη — χρόνο που έχει αξία.
Το ελληνικό ψηφιακό οικοσύστημα αποτελείται πλέον από δεκάδες πλατφόρμες: gov.gr, myAADE, e-ΕΦΚΑ, myHealth, gov.gr Wallet, Κτηματολόγιο, myProperty, myCar, ΔΥΠΑ, ΟΠΕΚΑ, επιδόματα, vouchers, ενεργειακές επιδοτήσεις, πλατφόρμες pass και η νέα υπηρεσία «Πόσο Κάνει». Κάθε μία απαιτεί εξοικείωση, κωδικούς, ενημέρωση στοιχείων και συνεχή παρακολούθηση. Για ένα μεγάλο μέρος του γηρασμένου πληθυσμού, η χρήση τους είναι αδύνατη χωρίς τη βοήθεια ειδικών — βοήθεια που κοστίζει.
Η αξία του χρόνου του πολίτη δεν είναι αμελητέα. Με μέσο καθαρό μισθό 1.100–1.200 ευρώ, η ωριαία αξία εργασίας υπολογίζεται σε περίπου 7,5 ευρώ. Με βάση συντηρητικές εκτιμήσεις, ένας μισθωτός αφιερώνει 25 ώρες τον χρόνο στις ψηφιακές διαδικασίες, μια οικογένεια 40–60 ώρες και ένας επαγγελματίας 60–100 ώρες. Το κόστος αυτού του χρόνου κυμαίνεται από 190 έως 900 ευρώ ετησίως, ανάλογα με το προφίλ του πολίτη.
Σε επίπεδο χώρας, το «ψηφιακό χαράτσι» γίνεται εντυπωσιακό. Αν 5 εκατομμύρια ενήλικοι αφιερώνουν 25 ώρες τον χρόνο στις πλατφόρμες, προκύπτουν 125 εκατομμύρια ώρες ετησίως. Με αποτίμηση 7,5 ευρώ την ώρα, το κόστος αγγίζει τα 937 εκατομμύρια ευρώ. Με πιο ρεαλιστικές εκτιμήσεις — 50 έως 60 ώρες ανά νοικοκυριό — το ποσό ξεπερνά τα 1,9 δισ. ευρώ σε χαμένο χρόνο και παραγωγικότητα.
Οι απαιτήσεις δεν περιορίζονται σε φορολογικά ή ασφαλιστικά ζητήματα. Υγεία, επιδόματα, διορθώσεις στοιχείων, ταυτοποιήσεις, αναζητήσεις, επικοινωνίες και διαδικασίες για το αυτοκίνητο προσθέτουν ώρες που συχνά είναι πολύ περισσότερες από τις θεωρητικές εκτιμήσεις. Για ηλικιωμένους και πολίτες χωρίς ψηφιακή εξοικείωση, το κόστος αυξάνεται ακόμη περισσότερο, καθώς αναγκάζονται να πληρώνουν επαγγελματίες για να διεκπεραιώσουν τις υποθέσεις τους.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η ψηφιακή μετάβαση, ενώ απάλλαξε το κράτος από μεγάλο μέρος της γραφειοκρατίας, μετέφερε σημαντικό βάρος στον πολίτη. Ένα βάρος που δεν αποτυπώνεται σε φόρους ή τέλη, αλλά σε χρόνο, άγχος και απώλεια παραγωγικότητας — ένα «αόρατο» κόστος που φτάνει δισεκατομμύρια.
