Στεγαστική κρίση: Μια «τρύπα στο νερό» τα μέτρα για τα ακριβά ενοίκια…
Η στεγαστική κρίση έχει μετατραπεί σε ασφυκτικό πρόβλημα για εκατομμύρια νοικοκυριά, με τα ενοίκια να απορροφούν πλέον μεγάλο μέρος του μηνιαίου εισοδήματος. Παρά τις κυβερνητικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, η αγορά παραμένει σε αδιέξοδο: περίπου 800.000 διαμερίσματα παραμένουν κενά, ενώ την ίδια στιγμή εκτιμάται ότι υπάρχει έλλειμμα 180.000 κατοικιών. Η έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων έχει εκτοξεύσει τις τιμές σε πρωτοφανή επίπεδα, με τα ενοίκια σε πολλές αστικές περιοχές να αγγίζουν έναν βασικό μισθό για λίγα τετραγωνικά.
Σύμφωνα με τη Eurostat, 1 στους 3 ενοικιαστές στην Ελλάδα δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του μόνο για το ενοίκιο, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα στις πιο επιβαρυμένες της Ευρώπης. Με τα υφιστάμενα μέτρα να μην αποδίδουν, η κυβέρνηση σχεδιάζει νέες μειώσεις στη φορολογία των εισοδημάτων από ενοίκια, οι οποίες αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή το 2027. Η πολιτική σκοπιμότητα είναι εμφανής, καθώς το στεγαστικό αναδεικνύεται σταθερά σε κορυφαίο πρόβλημα για τους πολίτες στις δημοσκοπήσεις.
Την ίδια ώρα, τα στοιχεία της ΑΑΔΕ δείχνουν ότι το μέσο δηλωθέν ενοίκιο το 2024 δεν ξεπερνούσε τα 255 ευρώ, γεγονός που αποκαλύπτει την έκταση των «μαύρων» μισθωμάτων. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, το οικονομικό επιτελείο προωθεί το μέτρο της επιστροφής ενός ενοικίου κάθε Νοέμβριο, αποκλειστικά για όσους πληρώνουν ηλεκτρονικά. Η υποχρεωτική καταβολή μέσω τραπεζών έχει μετατεθεί για τον Απρίλιο του 2026, ενώ οι ιδιοκτήτες που δεν συμμορφώνονται θα χάνουν την έκπτωση φόρου 5%.
Παρά τις πιέσεις των ενοικιαστών, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών περιορίζει τις αντιδράσεις απέναντι σε ιδιοκτήτες που επιμένουν σε «διπλά» μισθώματα – ένα δηλωμένο και ένα αδήλωτο. Η πρακτική αυτή, που συχνά οδηγεί σε ελάχιστα χαμηλότερο συνολικό ενοίκιο, αφήνει τους ενοικιαστές εκτεθειμένους, καθώς η εύρεση νέας κατοικίας είναι δύσκολη και οικονομικά δυσβάσταχτη.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο συνδυασμός της επιστροφής ενοικίου και των φοροελαφρύνσεων θα ενθαρρύνει τη δήλωση πραγματικών μισθωμάτων. Ωστόσο, οι αλλαγές δεν αγγίζουν τους μικροϊδιοκτήτες με 1–2 ακίνητα, αφού η φορολογία για εισοδήματα έως 12.000 ευρώ παραμένει στο 15%. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 87% των ιδιοκτητών δηλώνει εισόδημα κάτω των 10.000 ευρώ, ενώ οι υψηλές φορολογικές κλίμακες αφορούν κυρίως όσους διαθέτουν πολλαπλά ακίνητα.
Καθοριστικό ρόλο στον νέο σχεδιασμό θα έχει το Μητρώο Ακινήτων, ένα ενιαίο σύστημα που θα καταγράφει όλα τα ακίνητα και τις μισθώσεις. Μέσω διασύνδεσης με Ε9, Κτηματολόγιο, παροχές ΔΕΚΟ και ενεργά μισθωτήρια, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να εντοπίζει αυτόματα ασυμφωνίες, κρυφά ενοίκια και αδήλωτα ακίνητα. Στόχος είναι η πλήρης χαρτογράφηση της ακίνητης περιουσίας των πάνω από 7 εκατομμυρίων φορολογουμένων και η εξάλειψη της φοροδιαφυγής που «φουσκώνει» τεχνητά την κρίση.
