Στεγαστική κρίση και δημογραφικό: Δύο όψεις της ίδιας πραγματικότητας
Η Ελλάδα σε αδιέξοδο με στέγη και γεννήσεις
Στην Ελλάδα του 2025 η στέγαση, η υπογεννητικότητα και το δημογραφικό πρόβλημα δεν αποτελούν τρεις ξεχωριστές προκλήσεις αλλά μια ενιαία κρίση που απειλεί το μέλλον της χώρας. Η αδυναμία των νέων να εξασφαλίσουν κατοικία οδηγεί σε καθυστέρηση ή και εγκατάλειψη της οικογενειακής δημιουργίας, με αποτέλεσμα η χώρα να γερνά και να συρρικνώνεται ταυτόχρονα.
Η στεγαστική κρίση είναι η σοβαρότερη των τελευταίων τριών δεκαετιών. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν εκατομμύρια κατοικίες, μεγάλο μέρος τους παραμένει κλειστό ή ακατάλληλο. Η απότομη άνοδος των τιμών, η πίεση από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και η απουσία πολιτικής κοινωνικής κατοικίας έχουν οδηγήσει τους νέους να δαπανούν πάνω από το μισό εισόδημά τους στο ενοίκιο. Πολλοί παραμένουν εξαρτημένοι από την πατρική στέγη ακόμη και μετά τα τριάντα τους χρόνια.
Η οικογενειακή δημιουργία επηρεάζεται άμεσα. Νέοι άνθρωποι με σταθερές σχέσεις ή επαγγελματική πορεία δεν μπορούν να προχωρήσουν στην απόκτηση παιδιών, όχι από επιλογή αλλά από αδυναμία. Η έλλειψη σταθερής κατοικίας και η αβεβαιότητα για το οικονομικό μέλλον τους οδηγούν στην αναβολή ή την εγκατάλειψη της σκέψης για οικογένεια.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Το 2008 η Ελλάδα κατέγραψε περίπου 118.000 γεννήσεις. Το 2023 οι γεννήσεις μειώθηκαν στις 72.300, ενώ το 2024 η χώρα βρέθηκε για πρώτη φορά κάτω από τις 70.000, με μόλις 68.467 παιδιά. Μέσα σε δεκαπέντε χρόνια η μείωση ξεπερνά το 38%, ενώ ο δείκτης γονιμότητας παραμένει στο 1,3 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ χαμηλότερα από το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού.
Η συρρίκνωση του πληθυσμού δεν επηρεάζει μόνο το ασφαλιστικό σύστημα. Αφορά την οικονομική δυναμική, τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών και την ανθεκτικότητα της χώρας στο μέλλον. Προβλέψεις δείχνουν ότι στο τέλος του αιώνα το ΑΕΠ της Ελλάδας μπορεί να είναι έως και 31% μικρότερο από το επίπεδο του 2019, εξαιτίας της μείωσης του πληθυσμού.
Η ανάγκη για μια συνεκτική πολιτική στέγασης αναδεικνύεται ως προϋπόθεση για την αντιμετώπιση του δημογραφικού. Η αξιοποίηση κενών ακινήτων, η ενεργοποίηση προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας, η ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης και τα φορολογικά κίνητρα για ανακαίνιση παλαιών κατοικιών αποτελούν βασικά εργαλεία που συζητούνται. Η στέγη, από θεμέλιο ανεξαρτησίας, έχει μετατραπεί σε εμπόδιο ζωής και σε καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας.
