ΣτΕ: Υποχρεωτική η ενημέρωση των πολιτών για το παράβολο όταν η υπόθεση αλλάζει δικαστήριο
Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, υπό την προεδρία του Μιχάλη Πικραμένου, εξέδωσε μια σημαντική απόφαση που εναρμονίζει την ελληνική νομολογία με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, διορθώνοντας μια πρακτική που ταλαιπωρούσε τους πολίτες στις αίθουσες των δικαστηρίων. Η αφορμή δόθηκε από την προσφυγή μιας ελληνικής εταιρείας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ), στην υπόθεση «Βαβουλάς & ΣΙΑ κατά Ελλάδας».
Στην υπόθεση εκείνη, η εταιρεία είχε προσφύγει στα ελληνικά δικαστήρια, αλλά η υπόθεσή της μεταφέρθηκε λόγω αρμοδιότητας στο ΣτΕ. Το ΣτΕ είχε απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη επειδή θεώρησε ότι το παράβολο πληρώθηκε εκπρόθεσμα, παρότι η εταιρεία δεν είχε ειδοποιηθεί πότε ακριβώς έφτασε ο φάκελός της στο ανώτατο δικαστήριο. Το Στρασβούργο δικαίωσε την εταιρεία, κρίνοντας ότι αυτή η πρακτική στερεί άδικα στους πολίτες το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη.
Ποιο ήταν το γενικότερο πρόβλημα που έλυσε το ΣτΕ;
Μέχρι πρότινος, όταν μια υπόθεση μεταφερόταν από ένα απλό διοικητικό δικαστήριο στο Συμβούλιο της Επικρατείας επειδή άλλαζε η αρμοδιότητα, δημιουργούνταν η εξής «παγίδα» για τον πολίτη: ο νόμος όριζε ότι μέσα σε έναν μήνα από τη στιγμή που ο φάκελος έφτανε στο ΣτΕ, ο πολίτης έπρεπε να πληρώσει το προβλεπόμενο παράβολο.
Το πρόβλημα ήταν ότι ο πολίτης δεν ενημερωνόταν επίσημα για το πότε έφτασε ο φάκελός του στο νέο δικαστήριο. Ως εκ τούτου, η μηνιαία προθεσμία κυλούσε ερήμην του, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να χάνουν το δίκιο τους και να απορρίπτεται η προσφυγή τους ως απαράδεκτη επειδή, χωρίς να το ξέρουν, πλήρωσαν το παράβολο με καθυστέρηση λίγων ημερών.
Η στάση του ΕΔΔΑ και η προσαρμογή του ΣτΕ
Εξετάζοντας την παραπάνω ευρωπαϊκή καταδίκη, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είχε κρίνει ότι η ελληνική πρακτική παραβιάζει το δικαίωμα του πολίτη στη δίκαιη δίκη και στην πρόσβαση σε δικαστήριο, καθώς τον τιμωρεί για προθεσμίες που αδυνατούσε να γνωρίζει.
Λαμβάνοντας υπόψη την κρίση αυτή, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε ότι οι σχετικές διατάξεις, «ερμηνευόμενες, σύμφωνα με την αρχή της ασφάλειας δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας», επιβάλλουν την «ενημέρωση του αιτούντος ως προς την περιέλευση της δικογραφίας στο Συμβούλιο της Επικρατείας».
Τι ισχύει πλέον;
Με τη νέα αυτή απόφαση, η ελληνική δικαιοσύνη κατοχυρώνει ότι η μηνιαία προθεσμία για την καταβολή του παραβόλου ξεκινάει«από την επομένη της ενημέρωσης του αιτούντος».
Για να διασφαλιστεί απόλυτη διαφάνεια, το δικαστήριο επισημαίνει ότι η εν λόγω ενημέρωση «είναι σκόπιμο να γίνεται με την κοινοποίηση της πράξης του Προέδρου του οικείου σχηματισμού του Συμβουλίου της Επικρατείας περί ορισμού δικασίμου και εισηγητή», ώστε να αναγράφονται ρητά η υποχρέωση καταβολής του ποσού και η σχετική προθεσμία. Με αυτόν τον τρόπο, η διαδικασία γίνεται «απολύτως προβλέψιμη για τον διάδικο, μη εξαρτώμενη από γεγονότα ή πρακτικές που εκφεύγουν της δυνατότητας ελέγχου αυτού».
