ΣτΕ: Πλήρη ασφαλιστικά δικαιώματα για όλους τους συμβασιούχους των stage
Δικαίωση για περίπου 300.000 εργαζομένους – Πώς αλλάζει το τοπίο σε κύρια, επικουρική ασφάλιση και εφάπαξ
Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας(ΣτΕ) ανοίγει έναν νέο δρόμο για εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους που απασχολήθηκαν επί σειρά ετών σε προγράμματα stage. Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι όσοι εργάστηκαν σε δημόσιους φορείς μέσω των συγκεκριμένων συμβάσεων δικαιούνται πλήρη ασφαλιστικά δικαιώματα, καθώς η πραγματική φύση της εργασίας τους δεν ήταν μαθητεία αλλά εξαρτημένη εργασία. Η εξέλιξη αφορά περίπου 300.000 ανθρώπους, με το συνολικό κόστος αναγνώρισης των ενσήμων να εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ .
Η υπόθεση ξεκίνησε από συμβασιούχο στο ΙΚΑ‑ΕΤΑΜ, ο οποίος εργάστηκε από το 2005 έως το 2013 σε καθεστώς stage, αλλά στην πράξη εκτελούσε καθήκοντα μόνιμου διοικητικού υπαλλήλου: πενθήμερη απασχόληση, επτά ώρες ημερησίως, αντί αμοιβής και με δικαίωμα άδειας. Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Ναυπλίου δικαίωσε τον εργαζόμενο, κρίνοντας ότι η σχέση ήταν εξαρτημένη εργασία. Ο ΕΦΚΑ προσέφυγε στο ΣτΕ, το οποίο επικύρωσε την απόφαση, επισημαίνοντας ότι η μαθητεία μπορεί να αφορά μόνο το αρχικό διάστημα των 18 μηνών και όχι πολυετή απασχόληση που καλύπτει πάγιες ανάγκες του φορέα .
Με την απόφαση 384/2026, το ΣτΕ ξεκαθαρίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι των stage δικαιούνται πλήρη ασφάλιση για κύρια και επικουρική σύνταξη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται και εφάπαξ. Το δικαστήριο τονίζει ότι η υπαγωγή στην πλήρη ασφάλιση ισχύει ακόμη και όταν οι συμβάσεις θεωρούνται άκυρες, είτε λόγω μη τήρησης των προϋποθέσεων πρόσληψης στο Δημόσιο είτε λόγω παράβασης των κανόνων περί διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου. Η πραγματική παροχή εργασίας είναι το καθοριστικό στοιχείο, όχι ο τυπικός χαρακτηρισμός της σύμβασης .
Τα προγράμματα stage ξεκίνησαν το 1999 με στόχο την απόκτηση εργασιακής εμπειρίας ανέργων, όμως σταδιακά εξελίχθηκαν σε μηχανισμό κάλυψης πάγιων αναγκών του Δημοσίου. Παρά την κατάργησή τους το 2009, χιλιάδες εργαζόμενοι παρέμειναν στις θέσεις τους μέσω παρατάσεων, χωρίς να τους αποδοθούν ένσημα για τα χρόνια εργασίας τους. Η απόφαση του ΣτΕ έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, αναγνωρίζοντας ότι η μαθητεία είχε μετατραπεί σε κανονική εργασία με όλα τα χαρακτηριστικά της εξαρτημένης απασχόλησης .
Ο εργατολόγος Αλέξης Μητρόπουλος καλεί την κυβέρνηση να συμμορφωθεί άμεσα, τονίζοντας ότι οι αξιώσεις των εργαζομένων δεν παραγράφονται και ότι δεν πρέπει να οδηγηθούν σε νέες δικαστικές περιπέτειες. Υπογραμμίζει ότι η Πολιτεία οφείλει να αποδώσει τα οφειλόμενα ένσημα χωρίς καθυστερήσεις, ώστε να μην επιβαρυνθούν οικονομικά άνθρωποι που εργάστηκαν επί χρόνια καλύπτοντας ανάγκες του Δημοσίου .
Η απόφαση του ΣτΕ αποτελεί σημείο καμπής για το ασφαλιστικό σύστημα και για χιλιάδες εργαζομένους που επί δεκαετίες παρέμεναν σε ένα γκρίζο καθεστώς. Η αναγνώριση των ενσήμων τους αποκαθιστά μια μεγάλη αδικία και θέτει νέους κανόνες για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται οι συμβάσεις μαθητείας όταν στην πράξη υποκρύπτουν εξαρτημένη εργασία.
