Πράσινη μετάβαση ή πράσινη αφαίμαξη;; Πώς οι πολίτες πληρώνουν το “όραμα” για το οποίο δεν τους ρώτησε κανείς…
Η περίφημη «πράσινη μετάβαση» του 2026, που κάποτε παρουσιαζόταν ως σωτηρία του πλανήτη, έχει μετατραπεί στον μεγαλύτερο μηχανισμό ενεργειακής αφαίμαξης των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Στην Ελλάδα, μια χώρα που φιγουράρει στην 7η θέση παγκοσμίως στη συμμετοχή ΑΠΕ, οι πολίτες βλέπουν με οργή ότι ο ήλιος και ο άνεμος δεν φέρνουν φθηνό ρεύμα — μόνο φουσκωμένους λογαριασμούς. Το αφήγημα της «αποανθρακοποίησης» μοιάζει πλέον με πολυτέλεια που πληρώνει αποκλειστικά η μεσαία τάξη.
Τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου του 2026 είναι αποκαλυπτικά: το κόστος του ρεύματος έχει εκτοξευθεί κατά 28% σε σχέση με το 2022. Οι «κρυφές» χρεώσεις για δίκτυα, επιδοτήσεις και πράσινες υποδομές απορροφούν το 15% των εσόδων των παρόχων — και φυσικά μεταφέρονται αυτούσιες στον τελικό καταναλωτή. Το αποτέλεσμα; Το 35% των ελληνικών νοικοκυριών βρίσκεται σε ενεργειακή φτώχεια, αδυνατώντας να καλύψει βασικές ανάγκες θέρμανσης και ψύξης, την ώρα που διεθνώς το φυσικό αέριο έχει φθηνύνει.
Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις έχουν αναγκαστεί να επενδύσουν πάνω από 4 δισ. ευρώ για «πράσινες αναβαθμίσεις», κόστος που μετακυλίεται στις τιμές των προϊόντων, αυξάνοντάς τες κατά 8%. Οι κρατικές επιδοτήσεις —χρηματοδοτούμενες από τους φόρους των πολιτών— καταλήγουν κυρίως σε μεγάλους ομίλους, αφήνοντας τους μικρούς επαγγελματίες και τα νοικοκυριά να παλεύουν μόνα τους. Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν ένας στους δύο πολίτες δηλώνει πως η πράσινη ανάπτυξη εξυπηρετεί «τους λίγους εις βάρος των πολλών».
Το μεγαλύτερο παράδοξο; Ακόμη και όταν η οριακή τιμή συστήματος μηδενίζεται λόγω υπερπαραγωγής ΑΠΕ, οι λογαριασμοί δεν πέφτουν. Οι χρεώσεις δικτύου, οι πράσινοι φόροι και το κόστος αποθήκευσης παραμένουν στα ύψη, για να καλύψουν την αστάθεια ενός συστήματος που χτίστηκε χωρίς να ληφθεί υπόψη η πραγματική αντοχή της κοινωνίας. Η μεσαία τάξη καλείται να πληρώσει μια μετάβαση που δεν σχεδιάστηκε για εκείνη.
Η κοινωνική συνοχή δοκιμάζεται. Οι πολίτες βλέπουν ότι η πράσινη μετάβαση δεν είναι πια ένα κοινό όραμα, αλλά ένας λογαριασμός που τους έρχεται κάθε μήνα. Όταν η επιβίωση γίνεται προτεραιότητα, η οικολογική συνείδηση περνά σε δεύτερη μοίρα — όχι από αδιαφορία, αλλά από ανάγκη. Κανείς δεν μπορεί να μιλήσει για «πράσινο μέλλον» όταν το παρόν είναι γεμάτο οικονομικά αδιέξοδα.
Αν δεν υπάρξει άμεσα μια ριζική αναθεώρηση του μοντέλου τιμολόγησης, με επίκεντρο τον άνθρωπο και όχι τους κλιματικούς δείκτες, η πράσινη μετάβαση θα καταλήξει να είναι το πιο ακριβό κοινωνικό πείραμα της εποχής μας. Γιατί, πολύ απλά, ο παράς των πολιτών δεν μπορεί να είναι το καύσιμο μιας μετάβασης που τους αφήνει στο σκοτάδι.
