Πώς POS, IRIS και myDATA αλλάζουν το τοπίο της φοροδιαφυγής στην Ελλάδα
Το 2025 καταγράφεται ως το έτος που η ελληνική οικονομία πέρασε σε μια νέα πραγματικότητα. Η φοροδιαφυγή, ένα χρόνιο και βαθιά ριζωμένο πρόβλημα, υποχωρεί με ρυθμούς που δεν είχαν παρατηρηθεί ποτέ στο παρελθόν. Η καθολική εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων όπως τα POS, το IRIS και τα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA μεταφέρει πλέον μεγάλο μέρος της «αόρατης» οικονομίας στην επίσημη δραστηριότητα, αλλάζοντας τους κανόνες του παιχνιδιού.
myDATA: Ο «εγκέφαλος» των νέων ελέγχων
Τα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA, που έγιναν πλήρως υποχρεωτικά στα τέλη του 2023, αποτελούν πλέον τον βασικό μηχανισμό παρακολούθησης των συναλλαγών. Κάθε τιμολόγιο και κάθε απόδειξη καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας στην ΑΑΔΕ να γνωρίζει τον τζίρο των επιχειρήσεων χωρίς να περιμένει τις ετήσιες δηλώσεις.
POS παντού: Το τέλος των «μαύρων» συναλλαγών
Το 2024 η υποχρεωτική εγκατάσταση POS επεκτάθηκε σε όλους τους κλάδους — από μπαρ και εστιατόρια μέχρι τεχνικά επαγγέλματα και ταξί. Η διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών εξάλειψε τα κενά μεταξύ εισπράξεων και δηλώσεων, ενώ κάθε συναλλαγή συνοδεύεται από αυτόματη έκδοση απόδειξης που εμφανίζεται και στο κινητό του καταναλωτή.
IRIS: Η νέα δύναμη στις άμεσες πληρωμές
Το IRIS, που μέχρι πρόσφατα χρησιμοποιούνταν κυρίως για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών, εισέβαλε δυναμικά στις εμπορικές συναλλαγές. Το 2024–2025 οι άμεσες τραπεζικές μεταφορές εκτοξεύθηκαν, αφήνοντας ψηφιακό αποτύπωμα που καταγράφεται αυτόματα στα myDATA. Από τον Δεκέμβριο, το IRIS γίνεται αποδεκτό και σε σούπερ μάρκετ, ενώ από το 2026 τα όρια συναλλαγών διπλασιάζονται.
Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα: Τζίροι που «βγήκαν στο φως»
Οι φορολογικές δηλώσεις του 2025 αποκάλυψαν θεαματικές αυξήσεις στους δηλωμένους τζίρους για το 2024. Κλάδοι που παραδοσιακά εμφάνιζαν υψηλά ποσοστά αδήλωτης δραστηριότητας παρουσιάζουν πλέον άνοδο 10% έως 15%.
Ενδεικτικά παραδείγματα:
- Μπαρ: +15,2%
- Ταξί: +14,2%
- Ηλεκτρολόγοι: +11,2%
- Υδραυλικοί: +9,8%
- Μαραγκοί: +8,1%
Η καθολική χρήση καρτών μόνο για το 2024 εκτιμάται ότι απέφερε επιπλέον 400 εκατ. ευρώ στα έσοδα του Δημοσίου, ενώ συνολικά τα μέτρα του 2025 προσέθεσαν 2,7 δισ. ευρώ που προηγουμένως χάνονταν λόγω φοροδιαφυγής.
Το ιστορικό πλαίσιο: 15 χρόνια απωλειών και μια θεαματική ανατροπή
Από το 2010 έως το 2024, η Ελλάδα έχασε πάνω από 73 δισ. ευρώ μόνο από τη φοροδιαφυγή στον ΦΠΑ. Στις αρχές της κρίσης, οι απώλειες ξεπερνούσαν τα 7 δισ. ετησίως, ενώ το 2011 εκτοξεύθηκαν πάνω από τα 9 δισ. ευρώ. Από το 2019 και μετά, οι απώλειες μειώνονται σταθερά, φτάνοντας τα 2,1 δισ. το 2024 — το χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.
Το νέο σύστημα «αυτοδέσμευσης» των επαγγελματιών
Από το 2024, η ΑΑΔΕ υπολογίζει και δημοσιεύει τον μέσο ετήσιο τζίρο κάθε επαγγελματικού κλάδου. Το στοιχείο αυτό ενσωματώνεται στον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος, δημιουργώντας ένα πλαίσιο όπου οι επιχειρήσεις γνωρίζουν εκ των προτέρων αν οι δηλώσεις τους αποκλίνουν σημαντικά από τον μέσο όρο του κλάδου τους.
Η πρακτική αυτή λειτουργεί ως μηχανισμός «αυτοσυμμόρφωσης», περιορίζοντας την υποδήλωση πριν καν χρειαστεί παρέμβαση των ελεγκτικών αρχών.
Η επόμενη μέρα: Νέα ψηφιακά εργαλεία και ενισχυμένοι έλεγχοι
Το 2025 ενεργοποιήθηκε το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής, ενώ από το 2026 έρχεται το Ψηφιακό Τιμολόγιο. Οι έλεγχοι ενισχύονται με τεχνητή νοημοσύνη και προηγμένα αναλυτικά συστήματα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η φοροδιαφυγή γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη.
